 |
Số liệu lạm phát Mỹ công bố trong tuần này được giới đầu tư đặc biệt quan tâm bởi nó xuất hiện ngay trước hội nghị thường niên của các ngân hàng trung ương tại Jackson Hole, trong bối cảnh thị trường trái phiếu lớn nhất thế giới chịu sức ép ngày càng rõ rệt.
Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm gần đây tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2007. Đằng sau đà tăng này là hàng loạt lo ngại, từ khoản nợ quốc gia khoảng 40.000 tỷ USD, thâm hụt ngân sách gần 2.000 tỷ USD đến nhu cầu phát hành trái phiếu ngày càng lớn để tài trợ cho đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI).
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã tìm cách hạ nhiệt thị trường bằng kế hoạch ít nhất tăng gấp đôi quy mô mua lại một số loại trái phiếu chính phủ dài hạn. Tuy nhiên, động thái này chỉ giúp lợi suất giảm trong thời gian ngắn.
 |
| Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát biểu trước các phóng viên tại Nhà Trắng ở Washington, DC (Mỹ) ngày 20/8. Ảnh: Reuters. |
Lạm phát vẫn là biến số quyết định
Ở đầu ngắn của đường cong lợi suất, tâm lý thị trường lại có phần khác biệt. Nhà đầu tư đã giảm đặt cược vào khả năng Mỹ tăng lãi suất khi lạm phát giá tiêu dùng có dấu hiệu hạ nhiệt và số việc làm phi nông nghiệp bất ngờ suy yếu. Thị trường hợp đồng tương lai hiện phản ánh xác suất khoảng 1/3 cho một đợt tăng lãi suất vào tháng tới.
Tuy nhiên, tín hiệu từ Fed vẫn chưa đủ để xua tan lo ngại trên thị trường trái phiếu. Biên bản cuộc họp tháng 7 cho thấy các quan chức ngày càng quan tâm đến nguy cơ lạm phát cao tự củng cố khi kỳ vọng giá tăng được phản ánh vào tiền lương và quyết định định giá của doanh nghiệp.
Theo dự báo của London Stock Exchange Group, chỉ số PCE tổng thể của Mỹ trong tháng 7 có thể tăng 0,1% so với tháng trước và 3,6% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn đáng kể mục tiêu 2% của Fed. PCE lõi, không tính thực phẩm và năng lượng, được dự báo duy trì ở mức 3,3%.
Bức tranh càng phức tạp khi thước đo này đang được lên kế hoạch điều chỉnh. Chủ tịch Fed Kevin Warsh từng đánh giá PCE lõi chỉ là một chỉ báo mang tính ước lượng về diễn biến giá cả. Những thay đổi trong phương pháp tính cũng có thể khiến các số liệu gần đây được điều chỉnh thấp hơn.
Dù vậy, đối với nhà đầu tư trái phiếu, câu hỏi cốt lõi vẫn là liệu lạm phát có thực sự quay về mức 2% hay không.
"Nếu Bộ Tài chính cố bảo vệ một mức lãi suất nào đó, mọi chuyện sẽ trở nên tồi tệ", Mike Zigmont, chuyên gia tại Visdom Investment Group, nhận định. Theo ông, nếu lạm phát tiếp tục tăng, không biện pháp nào từ Bộ Tài chính hay hoạt động mua trái phiếu đủ sức ngăn thị trường bán tháo.
 |
| Sàn giao dịch chứng khoán New York theo dõi cuộc họp báo của Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Kevin Warsh sau thông báo về lãi suất của Fed ngày 30/7. Ảnh: Reuters. |
Cuộc cạnh tranh vốn ngày càng lớn
Đằng sau áp lực trên thị trường trái phiếu không chỉ là lạm phát. Chính phủ Mỹ đang thâm hụt gần 2.000 tỷ USD, đồng nghĩa Washington phải tiếp tục huy động lượng vốn khổng lồ. Trong khi đó, giá dầu tăng làm gia tăng rủi ro lạm phát, còn các chính phủ trên toàn cầu cũng tăng vay để chi cho quốc phòng, năng lượng và an sinh xã hội.
Doanh nghiệp cũng tham gia mạnh hơn vào cuộc cạnh tranh vốn. Các công ty công nghệ lớn đang huy động hàng tỷ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu, mua chip và mở rộng hạ tầng phục vụ AI.
Các chiến lược gia tại Barclays cho rằng lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành ngày càng tăng, đặc biệt từ những tập đoàn công nghệ lớn, đang tạo thêm áp lực lên lợi suất dài hạn.
AI vì vậy trở thành một phần quan trọng của bài toán trái phiếu. Làn sóng đầu tư này tạo ra nhu cầu vốn khổng lồ, đồng thời kỳ vọng lợi nhuận cao từ AI giúp cổ phiếu tiếp tục duy trì sức hấp dẫn bất chấp chi phí vốn tăng.
Priya Misra, quản lý danh mục tại JPMorgan Asset Management, cho rằng thị trường đang chứng kiến "cuộc cạnh tranh vốn trên toàn cầu", khi chính phủ cần tiền cho quốc phòng, an ninh năng lượng và các chương trình xã hội, còn doanh nghiệp cần vốn để phát triển hệ sinh thái AI.
Ông Bessent cũng thừa nhận áp lực mà hoạt động vay vốn phục vụ AI tạo ra đối với lợi suất trái phiếu. Ông cho rằng các doanh nghiệp trong lĩnh vực này gần như không quá quan tâm đến chi phí vay bởi họ kỳ vọng lợi nhuận từ việc xây dựng hạ tầng AI sẽ rất lớn.
Tuy nhiên, chính điều đó lại khiến nỗ lực kiểm soát lợi suất của Washington trở nên khó khăn hơn.
"Bộ Tài chính có thể tác động đến thanh khoản và tâm lý thị trường, nhưng không thể bền vững đảo ngược các yếu tố như tăng trưởng, lạm phát, thâm hụt và nguồn cung trái phiếu", Nathan Thooft, quản lý danh mục cấp cao tại Manulife Investment Management, nói.
USD, chứng khoán chịu sức ép, vàng và Bitcoin hưởng lợi
Động thái của ông Bessent cũng tạo ra những phản ứng đáng chú ý trên các thị trường khác. Lợi suất trái phiếu dài hạn chỉ hạ nhiệt ngắn hạn rồi bật tăng trở lại, còn đồng USD suy yếu. Vàng và Bitcoin đồng loạt tăng giá, cho thấy một bộ phận nhà đầu tư đang tìm đến các tài sản được xem là có khả năng bảo vệ giá trị trong bối cảnh lo ngại về thâm hụt và nguy cơ tiền tệ mất giá, theo Bloomberg.
Động thái của Bộ trưởng Bessent cũng tạo sóng gió trên các thị trường khác. Lợi suất trái phiếu dài hạn chỉ hạ nhiệt ngắn hạn rồi bật tăng trở lại, còn đồng USD rơi vào đà suy yếu. Theo Bloomberg, vàng và Bitcoin đồng loạt vọt giá cho thấy giới đầu tư đang ráo riết tìm kiếm các tài sản trú ẩn nhằm chống lại rủi ro thâm hụt ngân sách và nguy cơ mất giá tiền tệ.
Charlie McElligott, chiến lược gia tại Nomura, gọi diễn biến vàng tăng, USD giảm và Bitcoin đi lên là một "van xả áp lực" khi Washington tìm cách ổn định lợi suất dài hạn.
 |
Nhà đầu tư Ray Dalio thậm chí khuyến nghị giảm tỷ trọng trái phiếu và nắm giữ vàng cùng một phần Bitcoin để phòng ngừa nguy cơ khủng hoảng nợ Mỹ.
Đến cuối tuần, Bitcoin giao dịch quanh 77.000 USD, trong khi vàng lên mức cao nhất trong 3 tháng. Barclays gọi USD là "nạn nhân chính" trong nỗ lực kiềm chế lợi suất khi những lo ngại về tài khóa thúc đẩy nhu cầu vàng.
Tuy nhiên, xu hướng này chưa chắc kéo dài. Brent Donnelly, Chủ tịch Spectra Markets, cho rằng quy mô mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ vẫn quá nhỏ so với toàn bộ thị trường Kho bạc.
Theo ông, các động thái của ông Bessent có thể củng cố những xu hướng mang tính cơ cấu, nhưng chưa tạo ra chất xúc tác đủ mạnh để mở ra một đợt tăng mới của vàng và Bitcoin.
Lạm phát cũng gây sức ép lên Nhật Bản, Đức
Áp lực lạm phát cũng đang đặt Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) trước một lựa chọn quan trọng.
Theo phân tích từ Financial Times, thị trường ngày càng tin rằng BoJ sẽ đẩy nhanh chu kỳ tăng lãi suất và có thể nâng lãi suất chính sách thêm 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp tháng 9. Nếu chỉ số giá tiêu dùng tại Tokyo không thấp hơn đáng kể so với dự báo, kỳ vọng BoJ tăng lãi suất sẽ càng mạnh. Lạm phát tháng 8 được dự báo tăng lên 2%, từ mức 1,9% trong tháng 7. Thị trường hiện phản ánh xác suất khoảng 2/3 cho một đợt tăng vào tháng tới.
BoJ đã phát tín hiệu cứng rắn tại cuộc họp tháng 7. Nếu Phó thống đốc Ryozo Himino tiếp tục duy trì quan điểm này trong bài phát biểu trước lãnh đạo doanh nghiệp địa phương, nhà đầu tư có thể coi đó là dấu hiệu cho thấy một đợt tăng lãi suất đang đến gần.
 |
| Áp lực lạm phát cũng đang đặt Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) trước những lựa chọn khó khăn. Ảnh: Reuters. |
Đồng yen cũng là yếu tố khiến BoJ chịu thêm sức ép. Sau các biện pháp can thiệp quy mô lớn của Mỹ và Nhật Bản nhằm hỗ trợ đồng yen cuối tháng 7, một bộ phận thị trường cho rằng BoJ cần "góp sức" vào nỗ lực củng cố đồng nội tệ khi yen lại tiến gần mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ.
"Hiện BoJ cần những số liệu kinh tế yếu để đảo chiều, nhưng lạm phát đang đủ cao để biện minh cho một đợt tăng lãi suất", Abbas Keshvani, chiến lược gia tại RBC Capital Markets, nhận định.
Tại Đức, sức ép kinh tế lại đến từ mực nước thấp trên sông Rhine, khiến vận tải đường thủy gián đoạn và ảnh hưởng đến các ngành hóa chất, sản xuất. Chỉ số môi trường kinh doanh Ifo được công bố trong tuần này sẽ giúp thị trường đánh giá mức độ tác động của cuộc khủng hoảng vận tải.
Các chuyên gia được Reuters khảo sát dự báo chỉ số Ifo tăng tháng thứ tư liên tiếp, từ 86,6 điểm lên 87,2 điểm. Kết quả này phù hợp với tín hiệu tích cực từ PMI sản xuất của S&P Global, vốn tăng 1,9 điểm lên 54,1, mức cao nhất trong hơn 4 năm.
Tuy nhiên, người tiêu dùng vẫn thận trọng. Chỉ số niềm tin tiêu dùng GfK được dự báo chỉ nhích từ âm 29,6 lên âm 29,5 điểm, cho thấy tâm lý hộ gia đình vẫn ở mức rất yếu.
Bundesbank cảnh báo mực nước thấp trên sông Rhine có thể "tạm thời kìm hãm đà phục hồi của kinh tế Đức" trong quý III/2026.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
