Sâu dưới dãy Himalaya, 6 người đàn ông đang làm việc tại một dự án thủy điện ở Nepal. Khi trận lũ bất ngờ ập đến, cuốn bùn đất, đá và nước tràn vào nhà máy ngầm nơi họ làm việc. Từng tầng của công trình chìm trong dòng nước, sự sống cũng lần lượt bị cuốn đi.
Thế nhưng, hơn 2 tuần sau trận lũ tàn khốc, lực lượng cứu hộ đào xuyên qua đường hầm ngập đầy bùn đất tại dự án thủy điện Chilime đã phát hiện một dấu hiệu đầy hy vọng. Khu vực gần tầng trên cùng của công trình ngầm 5 tầng dường như vẫn có một khoảng không chứa không khí.
Giữa khung cảnh tan hoang và ngập trong nước, sự xuất hiện của một luồng không khí mát và trong lành, theo những người tham gia cứu hộ, đã thắp lên tia hy vọng mong manh rằng 6 công nhân mất tích - những người đến nay vẫn chưa được tìm thấy - có thể bằng cách nào đó đã sống sót, theo New York Times.
"Bị cô lập từ mọi phía"
Mưa lớn kéo dài, sạt lở và dòng nước sông dâng cao tiếp tục cản trở hoạt động cứu hộ hôm 13/9, trong khi thời gian ngày càng bất lợi cho những người mắc kẹt.
Tại các dự án thủy điện khác, lực lượng cứu hộ từng đưa được 3 công nhân ra ngoài vào ngày thứ 9 và 10 sau trận lũ. Nhưng nay, thêm một tuần nữa đã trôi qua, trận lũ đã khiến ít nhất 1.385 người ở Nepal thiệt mạng và 5.130 người mất tích. Hàng trăm người khác tại khu vực Tây Tạng lân cận cũng chưa được xác định tung tích.
Dù vậy, trong nhiều ngày, các đội cứu hộ được trực thăng đưa tới hiện trường - gồm binh sĩ Nepal và Ấn Độ, những nhà leo núi giàu kinh nghiệm, kỹ sư Australia và người dân địa phương từng mất người thân trong thảm họa - vẫn dùng tay đào từng lớp bùn đất. Có lúc họ phải khom người trên những tấm ván để tránh bị chính lớp đất dưới chân nuốt chửng.
 |
Nỗ lực dùng máy bơm hút bùn đã thất bại. Đường sá và cầu cống ở vùng núi bị lũ cuốn trôi, khiến máy móc hạng nặng không thể được đưa vào để đào đường hầm cho đến ngày 12/9, tức 17 ngày sau khi lũ xảy ra.
“Trái tim tôi đau đớn khi nghĩ đến 6 công nhân đó. Chúng ta phải làm mọi cách để cứu họ, dù chỉ còn một cơ hội nhỏ nhất”, ông Kulman Ghising, cựu giám đốc điều hành Công ty Thủy điện Chilime, người đang hỗ trợ chuyên môn cho chiến dịch cứu hộ, nói.
Hơn 900 công nhân ngành thủy điện đã thiệt mạng hoặc mất tích trong trận lũ, được cho là bắt nguồn từ một khối băng hà và nền đá khổng lồ đổ xuống. 14 dự án thủy điện bị phá hủy, cùng một nhà máy điện mặt trời quy mô lớn. Khoảng 10% công suất phát điện của Nepal đã bị xóa sổ, một tổn thất nghiêm trọng với quốc gia vốn xem thủy điện là một trong những nguồn thu xuất khẩu chủ lực.
Ông Ghising, người từng nhiều năm đứng đầu Cơ quan Điện lực Nepal và đóng vai trò quan trọng trong quá trình đưa điện đến một trong những quốc gia nghèo nhất châu Á, cho biết chính ông từng tuyển dụng một trong 6 công nhân được cho là đang mắc kẹt trong nhà máy. Ông cũng tham gia xây dựng 6 dự án thủy điện trong khu vực.
“Chỉ trong một, hai khoảnh khắc, mọi thứ đều biến mất. Tất cả những gì chúng tôi mất hàng chục năm để xây dựng”, ông nói.
Dòng nước cuồn cuộn mang theo đất đá và bùn từ sông Trishuli tràn vào đường hầm dài khoảng 250 m dẫn tới nhà máy thủy điện ngầm Chilime, khiến lối vào gần như bị bịt kín. Tính đến tối 12/9, lực lượng cứu hộ đã dọn được khoảng 60 m đường hầm, trong đó một lối đi ở phần phía trên đã được đào sâu hơn.
Trong nhiều ngày, họ phải dùng xô, xẻng và tay không để đào bùn, theo cách mà quản lý nhà máy Manish Bista ví như “đào hang như thỏ”.
 |
| Hình ảnh một đường hầm tại dự án thủy điện Chilime, nằm dọc theo sông Trishuli ở Nepal vào tuần trước. Ảnh: New York Times. |
Đến tối 11/9, sau khi một tuyến đường vừa được khai thông, máy móc hạng nặng cuối cùng cũng được đưa vào đường hầm để bắt đầu di chuyển đất đá. Nhưng chỉ vài giờ sau, một xe xúc lật bị lật nhào. Một máy khác lại thủng lốp. Phần lớn vật tư vẫn phải được vận chuyển bằng trực thăng, đáp xuống một khoảng đất nguy hiểm bên bờ sông.
“Chúng tôi bị cô lập từ mọi phía”, ông Baburaja Maharjan, giám đốc điều hành hiện tại của Chilime Hydropower, nói. Ông đã có mặt tại hiện trường kể từ ngày trận lũ xảy ra. “Chúng tôi không có phụ tùng thay thế hay máy móc dự phòng. Nguồn lực cũng hết sức hạn chế”.
Theo ông Maharjan, các đội cứu hộ hiện làm việc suốt 24 giờ mỗi ngày. Trong trường hợp một trận lũ lớn khác xảy ra, họ gần như không có đường rút lui.
Luồng khí cuối đường hầm
Thế nhưng, những ngày cuối tuần qua, một phát hiện bất ngờ đã tiếp thêm sức lực cho những nhân viên cứu hộ vốn đã kiệt quệ.
Khi các binh sĩ Nepal bò vào một khe hẹp giữa lớp bùn, cách cửa hầm khoảng 107 m, họ bất ngờ cảm nhận được một luồng khí mát lọt qua một khe rất nhỏ. Họ gọi vào khoảng không phía bên kia và nghe thấy tiếng vọng. Điều đó khiến họ tin rằng phía trước có một túi khí.
Một đường hầm trong hệ thống ngầm dốc lên và nối với tầng trên cùng của nhà máy. Đội cứu hộ cho rằng đường hầm này có thể ít bị bùn đất vùi lấp do nằm trên dốc.
 |
| Các thành viên của Quân đội Nepal đang tiến hành một chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ tại dự án thủy điện Chilime vào 10/9. Ảnh: New York Times. |
Ông Maharjan cho biết trong các tình huống khẩn cấp, những kỹ sư làm việc trong nhà máy được huấn luyện để rời vị trí máy tính ở tầng dưới và chạy lên điểm tập kết ở tầng trên. Khu vực này cũng có thể tiếp cận nguồn nước đã qua lọc và một căn bếp đơn giản, nơi công nhân thường nấu mì ăn liền hoặc cơm với đậu lăng.
“Vẫn còn một chút hy vọng rằng bên trong có người sống sót. Đó là lý do chúng tôi tiếp tục công việc cực kỳ khó khăn này”, ông Maharjan nói.
Saroj Pandey là một trong 6 công nhân có mặt tại nhà máy khi dòng lũ ập đến, theo các giám đốc và kỹ sư của Chilime.
Pandey là kỹ sư máy tính. Anh kết hôn cách đây 2 năm và đón con đầu lòng vào năm ngoái, theo bạn bè. Một trong số đó là Swoorup Joshi, hiện sống tại Australia. Hai người từng dành hàng giờ trò chuyện qua video, chơi guitar hoặc đơn giản là kể cho nhau nghe về cuộc sống.
Vài giờ trước khi trận lũ xảy ra, Joshi nhắn cho bạn mình một từ duy nhất: “Bro”.
Pandey không trả lời.
“Cậu ấy là một người vui vẻ, thoải mái”, Joshi nói. Anh đã lập một website để ghi lại nỗ lực tìm kiếm những công nhân mất tích. “Tôi không thể tưởng tượng đến việc cậu ấy đã không còn nữa”.
Những cuốn sách hay về biến đổi khí hậu
“Những kiến thức cơ bản về biến đổi khí hậu”, “Băng - Những câu chuyện ly kỳ từ một thế giới đang dần biến mất”, “Thảm họa khí hậu - Chúng ta đã có gì và làm gì để ứng phó?”,... nằm trong số những cuốn sách giúp độc giả có cái nhìn trực diện và bao quát hơn khi nói đến vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
