 |
| Lực lượng cứu hộ đưa Sah ra khỏi đường hầm tại dự án thủy điện Trishuli 3A ở huyện Rasuwa, Nepal, ngày 4/9. Ảnh: Reuters. |
Trong suốt 9 ngày mắc kẹt, Kabir Maharjan lúc tỉnh lúc mê, giữa vũng nước bùn trong bóng tối ở một đường hầm bị đất đá vùi lấp. Không thức ăn, không ánh sáng và không biết bên ngoài còn ai đang tìm kiếm, anh cùng quản đốc cơ khí Sanjay Sah chỉ có thể bám víu vào một khoang còn không khí để chờ đợi.
Khi được đưa ra ngoài trong cuộc giải cứu tưởng như không thể, Maharjan đã kiệt sức và bị thương nặng. Tại bệnh viện, anh thậm chí không nhận ra người vợ đã chờ mình suốt những ngày dài. Trong trạng thái hoang mang, anh hỏi tại sao cô không đưa anh một chiếc giường sớm hơn.
Maharjan là một trong hàng trăm công nhân thủy điện được cho là bị chôn vùi sau khi sông băng trên thung lũng Trishuli, Nepal, sụp đổ ngày 26/8. Trận lũ tạo ra dòng bùn và nước khổng lồ cuốn phăng các ngôi làng, nhấn chìm nhiều dự án thủy điện và khiến hơn 1.300 người thiệt mạng, hàng nghìn người mất tích tại Nepal cùng khu vực Tây Tạng (Trung Quốc) lân cận.
Theo nghị sĩ Shri Ram Neupane, một kỹ sư đường hầm kỳ cựu tham gia chỉ huy cứu hộ, Maharjan và Sah sống sót nhờ tìm được một khoang còn không khí trong đường hầm dẫn cáp của dự án thủy điện Upper Trishuli 3A. Họ ở cách lối ra khoảng 160 m nhưng bị đất đá và bùn đất ngăn cách.
Cuộc sống của hai người trong 9 ngày sau đó trở thành cuộc chiến giành giật từng hơi thở và từng ngụm nước.
Bám víu vào một luồng khí giữa lòng đất
Khoảng 7h30 ngày 26/8, trước khi bắt đầu ca làm tại dự án Upper Trishuli 3A, Maharjan gọi điện cho vợ, Hira Shova Maharjan. Anh báo rằng mình phải vào đường hầm và sẽ không thể liên lạc vì bên trong không có sóng điện thoại.
Khoảng một giờ sau, sông băng trên núi Langtang Lirung, cách đó khoảng 40 km về phía thượng nguồn, sụp đổ, kéo theo trận lở đất khổng lồ. Dòng lũ và bùn nhanh chóng tràn xuống thung lũng, nhấn chìm nhiều dự án thủy điện với gần 900 công nhân bên trong.
Khi lệnh sơ tán được phát đi tại 3A, Sah đang làm việc trong phòng điều khiển. Ông chạy từ tầng này sang tầng khác để giúp các đồng nghiệp thoát thân, nhưng bản thân không kịp rời đi.
Cuối cùng, Maharjan và Sah tìm đến một đường hầm dẫn cáp có độ dốc hướng lên, ít chịu tác động trực tiếp của dòng nước hơn. Họ tiến vào sâu bên trong và tìm được một khoang còn không khí, nơi sau đó trở thành chỗ trú ẩn duy nhất của hai người trong 9 ngày.
 |
| Người sống sót Kabir Maharjan được các thành viên đội tìm kiếm và cứu hộ khiêng sau khi được giải cứu ngày 4/9. Ảnh: Reuters. |
Khoang không khí ấy giữ họ khỏi bị nhấn chìm, nhưng đồng thời biến thành nơi mắc kẹt khi hàng tấn bùn đất bao phủ các lối ra. Trong bóng tối đặc quánh, hai người không thể biết bên ngoài đang xảy ra điều gì, liệu lực lượng cứu hộ có biết họ còn sống hay không và liệu đường hầm có tiếp tục sụp xuống hay nước lũ có tràn vào bất cứ lúc nào.
Thứ duy nhất họ có thể làm là cố gắng sống qua từng ngày. Sah đọc những lời cầu nguyện của đạo Hindu để giữ bình tĩnh và duy trì hy vọng. Maharjan thì phải dựa vào chính thứ nước bùn bao quanh mình để chống chọi với cơn khát.
Theo lời Hira Shova kể lại, chồng cô đã hớp từng ngụm nước bùn mà anh nằm trong đó để duy trì sự sống. Không có nguồn nước sạch hay thức ăn được nhắc đến trong lời kể, người đàn ông chỉ có thể uống thứ nước đục ngầu ngay dưới cơ thể mình và tiếp tục chờ đợi trong bóng tối.
Tình trạng của Maharjan dần trở nên nghiêm trọng. Anh lúc tỉnh lúc mê, kiệt sức đến mức sau khi được đưa ra ngoài vẫn không hoàn toàn nhận thức được mình đang ở đâu. Việc sống sót không còn là một cuộc chờ đợi đơn thuần mà trở thành cuộc đấu tranh thể chất và tinh thần kéo dài từng giờ.
Trong khi đó, Sah cố giữ vững tinh thần bằng những lời cầu nguyện. Trong hoàn cảnh không biết ngày hay đêm, không nhìn thấy ánh sáng và không biết liệu bên ngoài có ai đang tìm kiếm, niềm tin trở thành cách để ông duy trì sự tỉnh táo và hy vọng.
Bên ngoài, hy vọng cũng dần cạn
Gia đình Maharjan gần như không còn tin anh sống sót. Hira Shova liên tục gọi cho chồng và những đồng nghiệp có thể biết tin tức nhưng không ai bắt máy. Khi giới chức cho cô xem hình ảnh lối vào công trường, nơi từng có đường dẫn vào nhà máy nhưng giờ chỉ còn lại một bờ sông trống trơn, cô nghĩ chồng mình không thể còn sống.
“Trong sâu thẳm, một cảm giác tuyệt vọng khủng khiếp bắt đầu len vào lòng tôi”, cô nhớ lại. Tuy nhiên, trước hai con trai 15 và 10 tuổi, người phụ nữ vẫn cố tỏ ra mạnh mẽ.
 |
| Hira Shova Maharjan, 45 tuổi, vợ của Kabir Maharjan. Ảnh: Reuters. |
Trong lúc đó, lực lượng cứu hộ phải chạy đua với thời gian để tìm kiếm những khoảng không có thể còn người sống sót. Hơn 7.500 ngôi nhà trên khắp thung lũng bị phá hủy, còn các dự án thủy điện chìm dưới lớp bùn, đá, gỗ và mảnh vỡ dày tới 15-30 m.
Upper Trishuli 3A được ưu tiên bởi giới chức hy vọng cấu trúc nhiều tầng gồm các tua-bin và hệ thống thông gió có thể đã giữ lại những túi khí, tạo cơ hội sống sót cho những người mắc kẹt bên trong.
 |
Tuy nhiên, việc tiếp cận đường hầm gần như bất khả thi. Máy móc hạng nặng ban đầu không thể di chuyển trên lớp đất quá bão hòa nước, trong khi cả 4 lối vào đều bị đất đá và bùn chặn kín. Lực lượng cứu hộ phải sử dụng máy khoan, nổ có kiểm soát và thiết bị hạng nặng để từng bước mở đường.
Một mũi khoan từ phía trên cuối cùng xác định được hướng của đường hầm, giúp các đội cứu hộ có điểm mốc để đào về phía hai công nhân. Nhưng mưa lớn liên tục làm công việc thêm khó khăn, nhiều lần nước và đất đá mới tràn xuống hố đào, xóa sạch thành quả của nhiều giờ làm việc.
Phải mất gần 6 ngày, lực lượng cứu hộ mới tiếp cận được lối vào đường hầm bị chôn vùi. Họ gọi lớn tìm người sống sót nhưng không nhận được câu trả lời.
“Chúng tôi ở đây”
Đêm trước khi tìm thấy Maharjan và Sah, lực lượng cứu hộ gặp một bức tường bùn đất không thể di chuyển. Đội của nghị sĩ kiêm kỹ sư Sagar Dhakal sau đó tìm được một dòng chảy tự nhiên nằm cao hơn đường hầm khoảng 15 m và dùng vòi phun áp lực cao để phá lớp đất đá.
Sau 9 ngày mắc kẹt, khoảng 4h sáng 4/9, một người điều khiển máy móc báo cho kỹ sư Suraj Dahal rằng đội cứu hộ nghe thấy một âm thanh từ phía trong đường hầm. Họ không biết đó là tiếng người hay tiếng vọng của chính mình, nhưng liên tục tắt máy để lắng nghe rồi gọi lớn vào bóng tối.
Ganga Baral, người chỉ huy đội cứu hộ, cho biết đôi lúc họ có cảm giác một người còn sống đang cố gắng đáp lại. Nguồn âm thanh được xác định chỉ cách họ khoảng 15-20 m.
Rồi trong ánh sáng của một chiếc đèn, họ nhìn thấy một bàn tay.
  |
Các thành viên đội cứu hộ đang nỗ lực tiến vào đường hầm tại Nhà máy thủy điện Upper Trishuli 3A để tìm kiếm người sống sót và thu hồi thi thể. Ảnh: Reuters. |
Khoảng 5-10 m bùn đất vẫn ngăn cách lực lượng cứu hộ với những người sống sót. Đến 7h sáng, các binh sĩ phá được một lỗ nhỏ vào đường hầm. Từ bên trong vọng ra một từ duy nhất: “Hunuhuncha”, có thể hiểu là “chúng tôi ở đây”.
Khi được kéo ra ngoài, cả Maharjan và Sah đều không thể tự đứng. Sah, khuôn mặt phủ đầy bùn đất, phải được một nhân viên cứu hộ cõng ra, còn Maharjan được đưa ra trên cáng vì bị thương nặng hơn.
“Mẹ ơi, bố về rồi!”, hai con trai của Maharjan reo lên khi biết cha đã được cứu.
Tại bệnh viện, các bác sĩ phải phẫu thuật vết thương sâu đã nhiễm trùng ở chân Maharjan. Khi Hira Shova bước vào phòng bệnh, anh không nhận ra người phụ nữ đã chờ đợi mình suốt 9 ngày.
“Anh đang ở đâu?”, anh hỏi.
Với Hira Shova, câu hỏi ấy không còn quan trọng. Sau 9 ngày nằm giữa bùn đất và bóng tối, người chồng mà cô từng nghĩ đã chết cuối cùng đã trở về.
“Anh ấy được ban cho một cuộc đời khác”.
Ngày 7/9, cờ rủ được treo tại các trụ sở cơ quan công quyền Nepal trong lễ quốc tang cho các nạn nhân thiệt mạng do trận lũ quét kinh hoàng ở khu vực biên giới với Tây Tạng, Trung Quốc hôm 26/8. Quốc tang được tổ chức vào ngày thứ 13 kể từ khi thảm họa diễn ra.
Bên cạnh đó, Nepal cũng đã gửi bức thư chung tới quỹ ứng phó với tổn thất và thiệt hại của Liên Hợp quốc - quỹ được thành lập năm 2022 theo Thỏa thuận Khí hậu Paris - yêu cầu khoản bồi thường 20 triệu USD cho những thiệt hại do trận lũ lụt tàn khốc gần đây gây ra. Thảm họa này đã khiến hơn 6.000 người thiệt mạng hoặc mất tích.
Những cuốn sách hay về biến đổi khí hậu
“Những kiến thức cơ bản về biến đổi khí hậu”, “Băng - Những câu chuyện ly kỳ từ một thế giới đang dần biến mất”, “Thảm họa khí hậu - Chúng ta đã có gì và làm gì để ứng phó?”,... nằm trong số những cuốn sách giúp độc giả có cái nhìn trực diện và bao quát hơn khi nói đến vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
