Màn hạ cánh lịch sử của Starship

Tàu vũ trụ Starship và tên lửa đẩy Super Heavy v3 của SpaceX cất cánh trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15 từ khu phức hợp phóng của SpaceX tại Starbase, Texas, Mỹ, ngày 13/11. Ảnh: Reuters.

Tàu vũ trụ Starship của SpaceX ngày 14/11 (giờ địa phương, rạng sáng 15/11 giờ Hà Nội) lần đầu tiên trở về thành công tháp phóng sau hành trình trên quỹ đạo, hoàn thành một trong những thử nghiệm quan trọng nhất trong chương trình phát triển tên lửa tái sử dụng của tỷ phú Elon Musk.

Theo Reuters, con tàu cao khoảng 52 m xuất hiện giữa những đám mây trên bầu trời Starbase, bang Texas, trước khi khởi động lại động cơ, chuyển sang tư thế thẳng đứng và từ từ hạ xuống giữa hai cánh tay cơ khí khổng lồ của tháp phóng.

Khi động cơ ngừng hoạt động, Starship nằm cố định trên hệ thống đỡ, kết thúc hành trình kéo dài khoảng 22,5 giờ.

Đây là lần đầu SpaceX thu hồi thành công tầng trên của Starship bằng tháp phóng sau một chuyến bay quỹ đạo. Trước đó, công ty từng ba lần dùng hệ thống tương tự để thu hồi tầng đẩy Super Heavy, nhưng chưa thực hiện thành công với tàu Starship.

“Đó chính là mắt xích còn thiếu”, Dan Huot, người phát ngôn SpaceX, nói trong buổi phát sóng trực tiếp. Ông mô tả việc đón con tàu trở về sau hành trình xuyên qua khí quyển là cột mốc quan trọng đối với chương trình.

Hành trình 14 vòng quanh Trái Đất

Starship được phóng ngày 13/11 tại Starbase trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15 của hệ thống tên lửa lớn nhất thế giới.

Sau khi tách khỏi tầng đẩy Super Heavy, tàu tiếp tục bay lên quỹ đạo ở độ cao khoảng 260 km và triển khai 26 vệ tinh Internet Starlink thế hệ mới. Đây cũng là lần thứ hai Starship thực hiện chuyến bay quỹ đạo.

Con tàu sau đó hoàn thành 14 vòng quanh Trái Đất, vượt xa thời gian hoạt động của chuyến bay thử nghiệm trước vào tháng 9.

Để trở về, Starship phải giảm tốc khỏi vận tốc quỹ đạo khoảng 27.000 km/h, xuyên qua khí quyển trong điều kiện nhiệt độ cực cao. Tấm chắn nhiệt gồm hàng nghìn viên gạch màu đen có nhiệm vụ bảo vệ thân tàu trong giai đoạn này.

Khi tiếp cận Starbase, Starship khởi động ba động cơ Raptor để chuyển tư thế, giảm tốc và điều chỉnh vị trí trước khi được cánh tay cơ khí đón lại.

Tháp phóng Mechazilla của SpaceX dùng cánh tay cơ khí đón thành công tàu vũ trụ Starship 42 lúc 16h20 ngày 14/11, giờ miền Đông Mỹ (4h20 ngày 15/11 giờ Hà Nội). Ảnh: SpaceX

Dù tầng trên hoàn thành nhiệm vụ, chuyến bay vẫn có một sự cố đáng chú ý.

Tầng đẩy Super Heavy không thể trở về tháp phóng như kế hoạch sau khi đưa Starship lên quỹ đạo. Theo SpaceX, các dấu hiệu ban đầu cho thấy quá trình đốt động cơ để quay về kết thúc sớm do cảnh báo lượng nhiên liệu thấp.

Hệ thống điều khiển sau đó xác định tầng đẩy không ở đúng vị trí để thực hiện thao tác thu hồi, nên tự động chuyển hướng ra khu vực an toàn trên Vịnh Mexico. Tầng đẩy cuối cùng bị phá hủy trên biển.

SpaceX đang tiếp tục điều tra nguyên nhân. Công ty vì vậy chưa đạt mục tiêu thu hồi cả hai tầng của hệ thống Starship trong cùng một chuyến bay.

Bước tiến trong tham vọng tái sử dụng tên lửa

Khác với Falcon 9, dòng tên lửa chủ lực hiện nay của SpaceX chỉ thu hồi tầng đẩy đầu tiên, Starship được thiết kế để cả hai tầng đều có thể trở về, được bảo dưỡng và tiếp tục sử dụng.

Đây là yếu tố then chốt trong kế hoạch giảm chi phí vận chuyển hàng hóa lên quỹ đạo và tăng tần suất phóng của công ty.

Tàu vũ trụ Starship 42, đặt trên đỉnh tên lửa đẩy Super Heavy v3 Booster 22 ngày 13/11. Tàu vũ trụ Starship sau đó trở về tháp phóng thành công, làm nên cột mốc lịch sử của SpaceX. Ảnh: Reuters.

Theo Reuters, SpaceX đã đầu tư hơn 15 tỷ USD vào quá trình phát triển Starship. Elon Musk muốn sử dụng hệ thống này để mở rộng mạng lưới vệ tinh Starlink, triển khai các trung tâm dữ liệu ngoài không gian và phục vụ những sứ mệnh đưa con người lên Mặt Trăng, xa hơn là sao Hỏa.

NASA cũng đang đặt cược vào Starship trong chương trình Artemis. Cơ quan này đã cung cấp khoảng 3,2 tỷ USD cho SpaceX để phát triển phương tiện đưa phi hành gia xuống bề mặt Mặt Trăng.

Dù vậy, SpaceX vẫn còn những thử nghiệm quan trọng phải hoàn thành. Trong đó có khả năng tái sử dụng tấm chắn nhiệt mà không cần sửa chữa lớn và tiếp nhiên liệu giữa các tàu Starship trên quỹ đạo, công nghệ cần thiết cho những hành trình xa Trái Đất.