Mất cha vì ung thư, con trai Steve Jobs dấn thân vào y học

Khi Steve Jobs qua đời vì biến chứng ung thư tuyến tụy vào tháng 10/2011, con trai ông là Reed Jobs đang là sinh viên năm hai ngành sinh học tại Đại học Stanford. Từ khi cha phát bệnh, Reed đã dành nhiều năm tìm hiểu về các phương pháp điều trị và thử nghiệm lâm sàng.

Tuy nhiên, việc chứng kiến căn bệnh ở cự ly quá gần đã để lại tổn thương sâu sắc. Sau khi cha qua đời, Reed rơi vào khủng hoảng và không thể tiếp tục con đường đã chọn.

Reed Jobs chụp chung với cha mình vào năm 2007. Ảnh: All About Steve Jobs.

“Thành thật mà nói, tôi hơi xấu hổ khi nói điều này, nhưng làm việc trong lĩnh vực ung thư thực sự rất khó khăn. Tôi đã gắn bó khá sâu với nó trong khoảng 8 năm, cả về mặt cá nhân lẫn học thuật. Sau khi cha tôi qua đời, mọi chuyện trở nên rất khó khăn trong vài năm”, Reed bộc bạch.

Anh chuyển sang học lịch sử nhưng mong muốn tạo ra sự khác biệt cho những gia đình đồng cảnh ngộ vẫn còn đó. Nhiều năm sau, Reed quay trở lại lĩnh vực này, lần này không phải với tư cách nhà nghiên cứu mà là một nhà đầu tư cho nghiên cứu, theo Forbes.

Đau đáu với ung thư

Câu chuyện của Reed bắt đầu từ một trải nghiệm không xa lạ trong ngành y: một đứa trẻ chứng kiến người thân mắc bệnh rồi dần bị cuốn vào nỗ lực tìm kiếm giải pháp cứu mạng. Nhưng trường hợp của Reed đặc biệt ở chỗ cha anh là Steve Jobs, người có khả năng tiếp cận những nguồn lực y tế hàng đầu.

Tháng 5/2011, chỉ vài tháng trước khi Steve Jobs qua đời, Reed đã trực tiếp tham gia cuộc họp cùng cha và chuyên gia từ các trường Stanford, Harvard và MIT để tìm kiếm những lựa chọn điều trị tốt nhất. Căn bệnh vì thế không chỉ là một chủ đề trong sách vở, mà nó hiện diện trực tiếp trong gia đình, những cuộc trò chuyện và tác động tới những quyết định sinh tử.

“Ở nhiều khía cạnh, căn bệnh gần như gần như chiếm trọn cuộc sống và hoàn toàn chi phối sự tập trung của bạn”, Reed chia sẻ.

Căn bệnh ung thư chi phối cuộc sống của Reed, khiến anh không thể tiếp tục nghiên cứu y khoa. Ảnh: The Information.

Anh vẫn quyết tâm không nghỉ học sau khi cha qua đời, song việc tiếp tục theo đuổi y khoa trở nên quá sức. Reed cuối cùng tốt nghiệp với bằng cử nhân lịch sử và tiếp tục học về chính sách vũ khí hạt nhân.

Dù chuyển hướng, ngọn lửa đam mê với y khoa trong anh chưa bao giờ tắt. Khi nhận ra chính sách hạt nhân không phải là đam mê thực sự, anh quyết định quay trở lại với mong muốn giúp đỡ các gia đình khác đang chống chọi với ung thư.

Thời điểm anh trở lại vào năm 2015 cũng đặc biệt thuận lợi. Lĩnh vực ung thư học khi đó đang trải qua một cuộc thay đổi mang tính bước ngoặt với sự xuất hiện của các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch. Những liệu pháp này có thể gỡ “phanh” sinh học trên tế bào T, kích hoạt hệ miễn dịch chủ động tiêu diệt các tế bào ung thư.

Chia sẻ với tạp chí Stat về sự trùng hợp này, Reed Jobs cho biết: “Thời điểm tôi quay trở lại thật tuyệt vời, bởi vì khi đó tôi chỉ là một kẻ nhập môn, nhưng thực tế mọi người khác cũng vậy, dù có thể chính họ cũng không nhận ra điều đó”.

Reed Jobs cùng các thành viên trong gia đình. Ảnh: Instagram.

Anh bắt đầu tìm hiểu lại lĩnh vực bằng cách đọc giáo trình, nghiên cứu những bài báo khoa học và thường xuyên gặp gỡ các chuyên gia, trong đó có Lloyd Minor, hiệu trưởng Trường Y Stanford. Minor, cũng như nhiều người từng tiếp xúc với Reed, nhận thấy anh đặc biệt tò mò và tràn đầy năng lượng.

“Tôi chưa bao giờ trò chuyện hay hay họp bàn với Reed mà sau đó không cảm thấy lạc quan về tương lai”, Minor nói.

Reed sau đó gia nhập Emerson Collective, tổ chức do mẹ anh - bà Laurene Powell Jobs, thành lập năm 2004. Tại đây, anh phụ trách xây dựng mảng y tế và tìm đến Dan McHugh, người từng đồng hành với anh trong phòng thí nghiệm tại Stanford.

Dan McHugh, cộng sự của Reed Jobs. Ảnh: WSJ.

Mục tiêu chính của họ là vượt qua "Thung lũng tử thần" - khoảng thời gian từ khi các nhà khoa học đưa ra một phát kiến cho đến khi họ có dữ liệu tiền lâm sàng đủ mạnh để thu hút các hãng dược lớn.

Trong quá trình này, danh tiếng của người cha quá cố là một con dao hai lưỡi. Một mặt, nó mang lại cho Reed sự chú ý và thuận lợi nhất định. Mặt khác, cái bóng quá lớn cùng khối tài sản gia đình tạo ra những áp lực vô hình.

“Tôi tin đó là một gánh nặng, và tôi chắc rằng cậu ấy đã quá mệt mỏi với nó. Nhưng bạn không thể trốn chạy khỏi điều đó”, Josh Boger, nhà sáng lập kiêm cựu CEO của hãng dược Vertex, nhận định.

Bản thân Reed Jobs cũng là người cực kỳ kín tiếng. Anh không muốn bị so sánh với cha và đôi khi dùng họ Powell của mẹ để tránh sự chú ý từ truyền thông. Khi được hỏi về những lần tranh cãi nội bộ trong đội ngũ đầu tư, anh chỉ trả lời vỏn vẹn: “Có”.

Yosemite và tham vọng kiểm soát ung thư

Sau 8 năm thầm lặng tích lũy kinh nghiệm trong hệ sinh thái công nghệ sinh học tại Emerson Collective, Reed Jobs đã đưa ra quyết định quan trọng: tách đội ngũ y tế ra để thành lập một quỹ đầu tư mạo hiểm độc lập mang tên Yosemite.

Ra mắt vào tháng 8/2023, Yosemite - được đặt theo tên công viên quốc gia nơi cha mẹ anh tổ chức đám cưới - khởi đầu với hơn 200 triệu USD vốn cam kết và tham vọng huy động thêm 200 triệu USD.

Theo Guardian, đến nay, Yosemite đã phát triển thành một quỹ đầu tư mạo hiểm tập trung vào ung thư, với quy mô quản lý hơn 1 tỷ USD. Quỹ đã rót vốn vào khoảng 20 công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực y tế, tập trung vào những hướng như liệu pháp gene, vaccine ung thư, dược phẩm phóng xạ và trí tuệ nhân tạo.

Quyết định này giúp Reed Jobs vừa khẳng định bản sắc riêng và tiếp nối truyền thống gia đình. “Thành lập công ty riêng là điều đã ăn sâu vào tiềm thức của tôi và là truyền thống của cả gia đình tôi. Do đó, quyết định này mang cả yếu tố tự khẳng định bản thân”, anh chia sẻ.

Tuy nhiên, nguyên nhân lớn hơn nằm ở tầm nhìn chiến lược. Việc tách khỏi Emerson Collective giúp Yosemite thu hút thêm các nhà đầu tư bên ngoài.

Mô hình hoạt động của Yosemite kết hợp giữa tài trợ phi lợi nhuận và đầu tư mạo hiểm. Khoảng 2,5% nguồn vốn huy động được dùng để cấp các khoản tài trợ nghiên cứu không ràng buộc cho các phòng thí nghiệm. Phần lớn nguồn lực còn lại được dành cho các khoản đầu tư mạo hiểm rủi ro cao nhưng tiềm năng lớn.

Tại Yosemite, Reed Jobs xây dựng một văn phòng làm việc theo tinh thần bình đẳng và cởi mở. Hội đồng đầu tư 5 người được khuyến khích tranh luận nảy lửa, vì những thương vụ thành công nhất thường đến từ các công ty gây nhiều tranh cãi lúc ban đầu. Mặc dù anh và Dan McHugh nắm quyền phủ quyết, chưa một ai từng phải sử dụng đến nó.

“Ở Reed và Dan có một sự cởi mở tuyệt vời cùng mong muốn chân thành trong việc lấp đầy những khoảng trống tri thức, từ đó tận dụng các nguồn lực trong hệ sinh thái một cách chuẩn xác nhất”, bà Anna Darbyshire, Giám đốc vận hành (COO) của Yosemite, chia sẻ.

(Từ trái sang phải) Reed Jobs; Dan McHugh, trưởng nhóm đầu tư của Yosemite và bà Anna Darbyshire, giám đốc vận hành của công ty, tại văn phòng Yosemite ở San Francisco (Mỹ). Ảnh: Stat.

Triết lý đầu tư của Yosemite cũng thể hiện sự kiên định về mặt đạo đức. Khi đại dịch Covid-19 bùng phát, nhiều quỹ đầu tư chạy theo phong trào sáp nhập qua các công ty vỏ bọc để đưa công ty lên sàn với định giá ảo.

Bill Haney, CEO của Skyhawk Therapeutics, nhớ lại việc Reed Jobs và Dan McHugh đã phản đối gay gắt con đường này: “Không một giây phút nào họ nghĩ rằng đó là một phương thức kinh doanh tốt có thể phục vụ người bệnh. Tôi nghĩ mình rất may mắn khi toàn bộ các cổ đông của chúng tôi đều mang tư duy 'xây dựng doanh nghiệp' chứ không phải 'lướt sóng ngắn hạn'”.

Sự dấn thân của Reed Jobs vào con đường này cũng chính là tâm nguyện lúc sinh thời của Steve Jobs.

“Sự nhiệt huyết của con trai tôi dành cho ngành này chính là những gì tôi từng cảm nhận về máy tính khi ở độ tuổi của nó. Tôi tin rằng đột phá lớn nhất của thế kỷ 21 sẽ là giao điểm giữa sinh học và công nghệ. Một kỷ nguyên mới đang bắt đầu, giống như kỷ nguyên kỹ thuật số khi tôi ở tuổi nó”, nhà sáng lập Apple nói về con trai trước khi ông qua đời.

Dù thận trọng khi đưa ra các dự báo về tương lai của ngành công nghệ sinh học, Reed Jobs vẫn kiên định với sứ mệnh đã chọn.

“Điều tôi thực sự muốn làm và hài lòng nhất là đóng vai trò nòng cốt trong việc phát triển các liệu pháp điều trị, phương pháp chẩn đoán mới cùng những đột phá trong mảng y tế kỹ thuật số. Chúng tôi đơn thuần muốn đóng góp vào những kỳ tích có thể mang lại hy vọng cho cộng đồng”, anh nhấn mạnh.

Chia sẻ với TechCrunch 3 năm sau khi Yosemite thành lập, Reed cho biết anh tham vọng đưa Yosemite trở thành một tên tuổi thực sự trong ngành. Theo Reed, cơ hội trước mắt đang mở rộng nhanh hơn nhờ những tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với cả quá trình phát hiện thuốc lẫn thiết kế các thử nghiệm lâm sàng.