Trong căn bếp của nhiều gia đình, mỡ heo và dầu thực vật vẫn luôn là hai lựa chọn quen thuộc. Người cho rằng mỡ thơm ngon, tự nhiên, người lại tin dầu thực vật tốt hơn cho tim mạch. Vậy đâu mới là đáp án đúng?
Đâu là lựa chọn tốt hơn?
Trao đổi với Tri Thức - Znews, TS.BS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8, cho biết bà vui mừng khi ngày càng nhiều người quan tâm hơn đến chất béo trong bữa ăn. Tuy nhiên, trong dinh dưỡng không có thực phẩm nào tốt tuyệt đối hay xấu hoàn toàn.
Khi một loại thực phẩm bị "thần thánh hóa" và nhiều người sử dụng theo trào lưu mà không hiểu rõ đặc điểm dinh dưỡng cũng như tình trạng sức khỏe của bản thân, nguy cơ ảnh hưởng xấu sức khỏe là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
 |
| Mỡ lợn hay dầu thực vật tốt hơn cho sức khỏe là câu hỏi nhiều người băn khoăn. Ảnh: Freshcityfarm. |
Theo TS.BS Lê Thị Hương Giang, câu hỏi "mỡ heo hay dầu ăn tốt hơn" không có câu trả lời tuyệt đối. Cả hai đều có giá trị nếu được sử dụng đúng cách, đúng lượng và phù hợp với từng đối tượng.
Mỡ heo là chất béo động vật, có ưu điểm là bền với nhiệt, phù hợp cho các món chiên, rán ở nhiệt độ cao. Tuy nhiên, trong 100 g mỡ lợn có khoảng 40 g chất béo bão hòa và khoảng 95 mg cholesterol.
Nếu tiêu thụ quá nhiều hoặc thường xuyên, đặc biệt ở những người ít vận động, thừa cân, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp hay mắc bệnh tim mạch, mỡ có thể làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và các bệnh chuyển hóa.
Trong khi đó, dầu thực vật thường chứa nhiều chất béo chưa bão hòa, tùy loại có thể chiếm khoảng 70-85% tổng lượng chất béo và không chứa cholesterol. Đây là nhóm chất béo có lợi hơn cho sức khỏe tim mạch nếu được sử dụng hợp lý.
"Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa dầu thực vật hoàn toàn vô hại. Khi bị đun ở nhiệt độ quá cao hoặc chiên đi chiên lại nhiều lần, dầu sẽ bị oxy hóa, biến chất và hình thành các hợp chất không có lợi cho sức khỏe", vị chuyên gia nhấn mạnh.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng chất béo bão hòa chỉ nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần mỗi ngày. Tổng lượng chất béo ở người trưởng thành nên dao động khoảng 20-30% tổng năng lượng khẩu phần.
Bác sĩ Giang cho hay điều quan trọng không nằm ở việc lựa chọn mỡ hay dầu, mà là tổng lượng chất béo tiêu thụ trong ngày, bao gồm dầu mỡ dùng khi nấu ăn, thịt mỡ, đồ chiên rán, bánh ngọt, thức ăn nhanh và các thực phẩm chế biến sẵn.
 |
| Theo chuyên gia, mỗi loại đều có ưu và nhược điểm, quan trọng là cách sử dụng và lượng tiêu thụ hàng ngày.Ảnh: Magnific. |
Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, người dân không nên cực đoan chỉ dùng mỡ heo hoặc chỉ dùng dầu thực vật. Thay vào đó, có thể phối hợp theo tỷ lệ khoảng một phần mỡ động vật với 2-3 phần dầu thực vật, tùy theo tình trạng sức khỏe, mức độ vận động và thói quen ăn uống.
Theo vị chuyên gia, các món cần nhiệt độ cao như chiên, rán có thể sử dụng một lượng mỡ heo vừa phải, trong khi các món xào nhanh, nấu canh hoặc trộn salad nên ưu tiên dầu thực vật.
Bí quyết là cân bằng chất béo
TS.BS Lê Thị Hương Giang cho biết nhiều người e ngại mỡ heo nhưng lại sử dụng dầu ăn rất thoải mái, đặc biệt trong các món chiên rán. Đây cũng là một quan niệm chưa đúng.
Dầu thực vật chỉ phát huy lợi ích với tim mạch khi được sử dụng đúng cách, bao gồm dùng vừa đủ, không đun ở nhiệt độ quá cao và không tái sử dụng nhiều lần.
 |
| TS.BS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8. Ảnh: BSCC. |
Nếu dầu đã chuyển sang màu sẫm, có mùi khét, nổi nhiều bọt, trở nên đặc quánh hoặc nhớt dính thì không nên tiếp tục sử dụng.
"Cái sai nhiều khi không nằm ở chai dầu mà nằm ở chiếc chảo", bác sĩ nhận định, nhấn mạnh việc đun nóng quá mức và tái sử dụng dầu nhiều lần mới là yếu tố làm giảm độ an toàn của loại chất béo này.
Theo TS.BS Lê Thị Hương Giang, mỡ heo không xấu nếu sử dụng đúng cách, dầu ăn cũng không đáng sợ nếu dùng hợp lý. Điều đáng lo nhất là nhiều người chạy theo trào lưu dinh dưỡng mà không hiểu nhu cầu thực sự của cơ thể.
"Bữa ăn lành mạnh không nằm ở việc lựa chọn tuyệt đối mỡ heo hay dầu thực vật, mà ở sự điều độ, hiểu biết và phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người", chuyên gia khuyến cáo.
Cuốn sách "Ăn thông minh, sống bình yên" của tác giả Makita Zenji giải thích về lý do càng nhiều tuổi càng cần hạn chế đường một cách nghiêm ngặt. Ngoài ra, cuốn sách cũng thông tin về các vấn đề lớn của chỉ số đường huyết; về cơ chế của các vấn đề béo phì, lão hóa và bệnh tật, cung cấp chế độ ăn uống hợp lý giúp bạn đảm bảo chỉ số đường huyết, tránh các bệnh liên quan đến đường huyết.
