|
|
Một cậu bé chơi Roblox trước màn hình hiển thị logo nền tảng vào ngày 08/12/2025. Ảnh: Reuters. |
Roblox đang trở thành tâm điểm chú ý ở Đông Nam Á trong các cuộc tranh luận về an toàn trên mạng của trẻ em, khi giới chức trách đang xem xét rất kỹ các em nhỏ tuổi tiếp xúc với văn hóa độc hại trên ứng dụng này. Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo đây có thể chỉ là cái cớ che đậy kẽ hở lớn trong việc bảo vệ trẻ em cả trên mạng lẫn ngoài đời.
Gần đây nhất, Roblox bị chú ý sau vụ xả súng trường học ngày 18/08 tại thành phố Zamboanga (miền nam Philippines). Một học sinh lớp 9 đã mang hai khẩu súng vào trường tư thục, phát trực tiếp cảnh tấn công làm một bạn học tử vong rồi tự sát, theo SCMP.
Cơ quan chức năng lập tức quy trách nhiệm cho trò chơi này. Thị trưởng Zamboanga, ông Khymer Adan Olaso, khẳng định hung thủ là một "fan cuồng Roblox".
Cho rằng vụ tấn công là minh chứng cho việc "trẻ em bị trơ lì trước bạo lực" do game online, Bộ trưởng Nội vụ Jonvic Remulla đã lên tiếng kêu gọi cấm hoàn toàn Roblox vào ngày 20/8.
Trước đó một ngày, ông Remulla tuyên bố chính quyền "gần như chắc chắn" Roblox đã tác động đến hành vi của kẻ xả súng, dù lực lượng chức năng vẫn chưa kiểm tra thiết bị điện tử của đối tượng. Ông nhấn mạnh: "Bản thân Roblox không nguy hại. Vấn đề chính là ở các nhóm trò chuyện - đây là nơi kẻ xấu dụ dỗ và lôi kéo trẻ em vào con đường cực đoan".
 |
| Roblox - nơi tập trung nhiều nhóm người dùng trẻ tuổi. Ảnh: Roblox. |
Theo báo cáo quý II năm nay, Roblox ghi nhận trung bình 123 triệu người dùng hoạt động hằng ngày trên toàn cầu. Đây không đơn thuần là một trò chơi riêng lẻ, mà là một nền tảng trực tuyến tổng hợp bao gồm thế giới ảo, game và phòng trò chuyện do chính người dùng tự thiết kế.
Các tổ chức bảo vệ trẻ em cảnh báo chính sự tự do tương tác này đã tạo kẽ hở cho kẻ xấu tiếp cận hoặc lôi kéo trẻ em vào những cộng đồng độc hại.
Thực tế, game online đã rơi vào tầm ngắm của các cơ quan quản lý như một mầm mống dẫn đến tư tưởng cực đoan kể từ vụ xả súng trường học ở Tacloban hồi tháng 6 khiến 3 học sinh thiệt mạng. Việc một trong các nghi phạm được xác định là kẻ mê muội trò chơi bạo lực GoreBox đã khiến lực lượng chống tội phạm mạng phải lập tức chặn truy cập tựa game này để phục vụ điều tra.
 |
| Một đứa trẻ tại Depok (Indonesia) sử dụng smartphone. Ảnh: Reuters. |
Lệnh cấm Roblox
Hôm thứ Năm vừa qua, giới chức Philippines đã có cuộc làm việc với các lãnh đạo Roblox tại Singapore nhằm tìm giải pháp bảo vệ trẻ em nước này trước rủi ro trên không gian mạng.
Sau buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Công nghệ Truyền thông Henry Aguda cho biết Roblox đã đồng ý thắt chặt các cơ chế bảo vệ trẻ em tại Philippines. Các giải pháp bao gồm xác minh độ tuổi, tăng quyền kiểm soát cho phụ huynh, gỡ bỏ nhanh các nội dung độc hại và hợp tác chặt chẽ hơn với lực lượng chức năng.
Về phần mình, Roblox khẳng định nền tảng đã áp dụng "các công cụ bảo vệ nâng cao cùng chính sách an toàn nghiêm ngặt", như bộ lọc chặn chia sẻ thông tin cá nhân, kiểm tra độ tuổi trước khi mở tính năng chat, quét AI, duy trì đội ngũ giám sát, cung cấp công cụ báo cáo và phối hợp với cơ quan công an. Chuyên mục This Week in Asia đã liên hệ với đại diện Roblox để ghi nhận thêm ý kiến.
Dù vậy, nền tảng này vẫn vướng phải những lo ngại liên quan đến nạn dụ dỗ và bóc lột trẻ em. Vào ngày 30/06, Cục Điều tra Quốc gia Philippines đã bắt giữ một thanh niên 19 tuổi tại tỉnh Pampanga với cáo buộc dụ dỗ trẻ vị thành niên thực hiện các hành vi sai trái và gửi hình ảnh nhạy cảm để đổi lấy Robux - đơn vị tiền ảo trong game Roblox.
Những lo ngại về nội dung trên Roblox cũng xuất hiện tại Singapore. Hồi tháng 5, chính quyền nước này đã bắt giữ một thiếu niên 14 tuổi khi đối tượng đang lên kế hoạch tấn công bằng dao gây thương vong hàng loạt tại trường trung học, sau thời gian tự cực đoan hóa trên mạng.
Cục An ninh Nội địa Singapore cho biết, từ năm 12 tuổi, thiếu niên này đã tham gia các trò chơi bắn súng góc nhìn thứ nhất trên Roblox tái hiện các vụ xả súng trường học ngoài đời thực - bao gồm thảm án Columbine năm 1999 - trước khi tiếp xúc với những nội dung bạo lực hơn trên Internet.
Tại Indonesia, Roblox tuyên bố sẽ bổ sung các công cụ kiểm soát nội dung và tính năng tương tác cho người chơi dưới 16 tuổi, sau khi quốc gia này siết chặt quyền truy cập của trẻ em vào các nền tảng kỹ thuật số có mức độ rủi ro cao hồi tháng 3.
Trong khi đó tại Australia, Ủy viên An toàn trên mạng ngày 20/8 đã đạt được thỏa thuận pháp lý bắt buộc Roblox phải tăng cường cơ chế bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị dụ dỗ và lạm dụng tình dục. Động thái này đưa ra sau khi kết quả kiểm tra cho thấy người lớn vẫn có thể chủ động liên lạc với trẻ em bất chấp các giải pháp an toàn hiện hành của nền tảng.
Cấm hay tăng cường bảo vệ?
Giới chuyên gia cảnh báo các lệnh cấm có nguy cơ đẩy nguy hiểm vào những góc khuất khó kiểm soát hơn, trong khi vấn đề gốc rễ về an toàn vẫn không được giải quyết.
 |
| Lệnh cấm mạng xã hội với thanh thiếu niên còn gây tranh cãi. Ảnh: Reuters. |
Ông Ysrael Diloy, chuyên gia bảo vệ trẻ em thuộc tổ chức phi lợi nhuận Stairway Foundation, nhận định chính quyền cần phân biệt rành rọt giữa việc một nền tảng tiềm ẩn rủi ro với việc nó trực tiếp gây ra vụ án bạo lực.
"Nếu một đứa trẻ liên quan đến vụ án từng dùng Roblox, hoạt động trực tuyến đó chắc chắn phải được xem xét kỹ", ông Diloy nhấn mạnh. "Cơ quan điều tra phải làm rõ đứa trẻ đã làm gì, nói chuyện với ai và có chịu ảnh hưởng độc hại nào không. Mọi kết luận đều phải dựa trên bằng chứng".
Ông cảnh báo không nên vội quy chụp trách nhiệm cho một nền tảng rồi gượng ép chứng cứ. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh các nền tảng đang thu hút hàng triệu trẻ em "phải gánh vác trách nhiệm rất lớn trong việc tạo dựng không gian mạng an toàn hơn".
Dù những lo ngại về Roblox là hoàn toàn có cơ sở, nhưng không phải nền tảng mới nào cũng đều là mối đe dọa, theo bà Munira Mustaffa, Giám đốc điều hành Chasseur Group kiêm nghiên cứu viên cao cấp tại Verve Research.
"Chúng ta có nguy cơ quay lại vết xe đổ từng phạm phải với TikTok hồi đầu những năm 2020", bà nhận định. "Vẫn là vòng lặp tranh luận quen thuộc. Ngày mai sẽ xuất hiện một nền tảng khác và cuộc tranh cãi lại tiếp diễn. Nó sẽ không bao giờ dừng lại trừ khi chúng ta hiểu rõ bản chất vấn đề và biết chính xác mình đang chống lại điều gì".
Xác minh độ tuổi là giải pháp thường được đề xuất, nhưng bản thân nó cũng tiềm ẩn không ít rủi ro.
"Nhiều nền tảng yêu cầu người dùng tải lên giấy tờ tùy thân do chính phủ cấp", ông Carl Javier, Giám đốc điều hành tổ chức Data and AI Ethics PH, phân tích. "Đó là một lớp dữ liệu riêng tư hoàn toàn mới mà doanh nghiệp thu thập bắt buộc phải có trách nhiệm bảo vệ tuyệt đối”.
Ông cũng cảnh báo không nên áp dụng cách tiếp cận cào bằng, bởi tư tưởng cực đoan và lợi dụng tình dục lột tình dục là hai dạng tác hại hoàn toàn riêng biệt, với đối tượng thủ phạm và nạn nhân khác nhau. "Các công cụ hiện nay đang cố gắng giải quyết cả hai vấn đề cùng lúc, dù bản chất và phương thức thực hiện của chúng hoàn toàn khác nhau”.
Chuyên gia Diloy nhấn mạnh trách nhiệm giải trình của các nền tảng cần phải cụ thể, dựa trên chứng cứ rõ ràng và mang tính tương xứng.
"Roblox phải chịu trách nhiệm về những rủi ro phát sinh trên Roblox, cũng như Telegram phải quản lý những gì diễn ra trên Telegram", ông Diloy nói. “Dù vậy, chúng ta không nên lấy các ứng dụng này làm cớ để đổ lỗi, rồi bỏ qua những khía cạnh quan trọng khác xung quanh cuộc sống của trẻ”.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
