Theo thạc sĩ Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục Truyền thông Dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng, quan niệm dân gian về những món ăn "lợi sữa" khiến không ít bà mẹ cố ăn thật nhiều một món với hy vọng tăng lượng sữa. Móng giò hầm đu đủ là một ví dụ điển hình.
Tuy nhiên, không có món ăn đơn lẻ nào có thể thay thế cơ chế tiết sữa tự nhiên của cơ thể.
Sữa mẹ được tạo ra theo cơ chế "cung - cầu"
Về sinh lý, hai hormone quan trọng liên quan quá trình tiết sữa là prolactin và oxytocin. Prolactin kích thích tuyến vú sản xuất sữa, trong khi oxytocin giúp các tế bào quanh nang tuyến vú co lại, đẩy sữa vào các ống dẫn để trẻ bú.
Sau sinh, khi trẻ bú hoặc mẹ hút sữa, cơ thể nhận tín hiệu để tiếp tục sản xuất sữa. Trẻ bú đúng khớp ngậm, bú thường xuyên và lấy sữa hiệu quả sẽ giúp bầu ngực được làm rỗng, từ đó kích thích quá trình sản xuất sữa tiếp diễn.
 |
| Móng giò hầm đu đủ từ lâu được xem là món “gọi sữa”. Ảnh: Phungbactv. |
Ngược lại, nếu sữa không được lấy ra thường xuyên hoặc việc bú không hiệu quả, cơ thể sẽ nhận tín hiệu giảm sản xuất.
Vì vậy, yếu tố cốt lõi để duy trì và tăng nguồn sữa là cho trẻ bú hoặc hút sữa thường xuyên, đúng cách và hiệu quả. Tâm lý thoải mái, ngủ nghỉ hợp lý, uống đủ nước và chế độ ăn đa dạng, cân đối cũng đóng vai trò hỗ trợ sức khỏe và quá trình tiết sữa.
Móng giò không có hoạt chất "gọi sữa"
Móng giò từ lâu được xem là món ăn "lợi sữa" trong dân gian. Tuy nhiên, theo ThS. Trịnh Hồng Sơn, chưa có cơ sở khoa học cho thấy móng giò chứa hormone hay một hoạt chất đặc hiệu có khả năng trực tiếp kích thích tuyến vú sản xuất nhiều sữa hơn.
Móng giò chủ yếu cung cấp nước, chất béo, collagen và một lượng protein. Đây là thực phẩm giàu năng lượng, có thể góp phần bổ sung năng lượng cho phụ nữ sau sinh, đặc biệt trong trường hợp chế độ ăn trước đây thiếu thốn.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa ăn càng nhiều móng giò thì càng nhiều sữa. Ngược lại, nếu thường xuyên ăn với lượng lớn, mẹ có thể nạp quá nhiều chất béo và năng lượng, dẫn đến tăng cân hoặc làm khẩu phần ăn trở nên mất cân đối.
Đặc biệt, quan niệm cho rằng ăn nhiều móng giò khiến chất béo trong sữa mẹ "đặc lại", gây tắc tia sữa hoặc viêm tuyến vú là không có cơ sở khoa học. Thành phần chất béo trong sữa mẹ không đơn giản thay đổi theo cách đó.
Đu đủ xanh chứa nước, chất xơ, vitamin và khoáng chất; đồng thời có các enzyme như papain và chymopapain. Khi được nấu chín, đu đủ góp phần làm món ăn mềm, dễ ăn và bổ sung thêm chất dinh dưỡng cho khẩu phần của mẹ.
Một số nghiên cứu về thực phẩm hoặc các hợp chất từ thực vật từng gợi ý khả năng hỗ trợ tiết sữa của đu đủ, nhưng bằng chứng hiện nay chưa đủ mạnh để khẳng định đu đủ xanh là một chất kích sữa đặc hiệu hay có thể làm lượng sữa tăng rõ rệt.
Do đó, không nên xem đu đủ xanh như một "vị thuốc gọi sữa" và càng không nên phụ thuộc vào món ăn này để giải quyết tình trạng ít sữa.
Món móng giò hầm đu đủ vẫn có thể xuất hiện trong thực đơn của phụ nữ sau sinh nếu phù hợp khẩu vị và nhu cầu dinh dưỡng. Tuy nhiên, mẹ nên ăn đa dạng các nhóm thực phẩm thay vì chỉ tập trung vào một món.
Theo chuyên gia dinh dưỡng, một chế độ ăn phù hợp sau sinh cần bảo đảm đủ năng lượng, protein, chất béo, vitamin và khoáng chất từ nhiều nguồn thực phẩm. Mẹ có thể thay đổi các loại thịt, cá, trứng, sữa, đậu đỗ, rau xanh, trái cây, ngũ cốc và các nguồn chất béo lành mạnh để có khẩu phần cân đối.
Bên cạnh dinh dưỡng, việc cho trẻ bú đúng cách và thường xuyên mới là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với nguồn sữa. Nếu trẻ không bú hiệu quả, mẹ có thể cần được hướng dẫn lại về tư thế, khớp ngậm, tần suất bú hoặc cách hút sữa.
Da chỉ nhẵn mịn và căng bóng khi gan thải độc tốt. Mắt chỉ sáng trong khi lá gan được bồi bổ đúng cách. Có thể nói dưỡng gan chính là chìa khóa để dưỡng nhan. Cuốn sách Dưỡng gan để dưỡng nhan của bác sĩ - dược sĩ Thẩm Ninh là lời nhắc nhở đến phụ nữ hãy hình thành ý thức dưỡng gan.
