Sức khỏe
Người trẻ ngày càng dễ đột quỵ, tỷ lệ tăng gần gấp đôi trong 30 năm
Nghiên cứu mới cho thấy tỷ lệ đột quỵ ở người 20-54 tuổi gần như tăng gấp đôi trong 3 thập kỷ, trong đó đột quỵ thiếu máu cục bộ chiếm phần lớn mức tăng.
Mai Phương
28/09/2026
Tỷ lệ đột quỵ ở người trưởng thành từ 20 đến 54 tuổi đã tăng gần gấp đôi trong ba thập kỷ qua. Ảnh: Shutterstock.
Đột quỵ thường được xem là bệnh lý phổ biến ở người lớn tuổi, nhưng một nghiên cứu mới cho thấy tình trạng này đang gia tăng đáng kể ở người trẻ.
Trong gần 30 năm, tỷ lệ đột quỵ ở nhóm 20-54 tuổi tại một khu vực của Mỹ gần như tăng gấp đôi, trong khi nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường và sử dụng chất cũng gia tăng.
Tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ tăng mạnh
Theo Fox News, các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Cincinnati phân tích dữ liệu của 2.076 trường hợp đột quỵ lần đầu ở người khoảng 20-54 tuổi tại khu vực Greater Cincinnati/Northern Kentucky trong giai đoạn 1993-1994 đến năm 2020.
Trong khoảng 3 thập kỷ, tỷ lệ đột quỵ tăng từ khoảng 34 lên 62 ca trên 100.000 người mỗi năm. Sự gia tăng chủ yếu đến từ đột quỵ thiếu máu cục bộ, xảy ra khi một mạch máu cung cấp máu cho não bị tắc nghẽn.
Trong nhóm người trẻ bị đột quỵ, các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận sự gia tăng của nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường, rung nhĩ và sử dụng chất.
"Điều này có những tác động lớn, bởi những người trẻ bị khuyết tật do đột quỵ có thể không còn khả năng làm việc hoặc chăm sóc gia đình", bác sĩ David J. Robinson, đồng tác giả nghiên cứu, Trợ lý giáo sư thần kinh lâm sàng và y học phục hồi tại Đại học Cincinnati, nói với Fox News.
Tuy nhiên, nghiên cứu chưa thể xác định chính xác nguyên nhân khiến tỷ lệ đột quỵ gia tăng. Các tác giả cho rằng cần thêm nghiên cứu để làm rõ vấn đề này.
Đáng chú ý, tỷ lệ sử dụng chất được ghi nhận trong nhóm nghiên cứu tăng từ 4,6% lên 40,2%, chủ yếu liên quan đến cần sa. Robinson cho biết chưa thể kết luận sự gia tăng này là nguyên nhân khiến đột quỵ tăng. Mối liên hệ giữa sử dụng cần sa và bệnh tim mạch vẫn cần được nghiên cứu thêm.
Trái ngược với nhóm người trẻ, tỷ lệ đột quỵ ở người lớn tuổi giảm, từ khoảng 619 xuống 453 ca/100.000 người mỗi năm.
Khả năng sống sót ngắn hạn sau đột quỵ ở người trẻ cũng được cải thiện. Tỷ lệ người trẻ tử vong trong vòng 30 ngày sau đột quỵ giảm từ 11,7% xuống 9,4%, chủ yếu ở các trường hợp đột quỵ do chảy máu, bao gồm xuất huyết não và xuất huyết dưới nhện.
"Có thể nghiên cứu của chúng tôi cho thấy chúng ta đã cải thiện trong việc điều trị người bị đột quỵ xuất huyết và giúp họ sống sót, đây là điều đáng khích lệ", Robinson cho hay.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh phòng ngừa vẫn là điều quan trọng nhất, bởi sống sót sau đột quỵ không có nghĩa người bệnh sẽ không phải chịu di chứng hoặc khuyết tật.
Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Neurology ngày 23/9.
 |
Đột quỵ xảy ra khi dòng máu đến một phần của não bị tắc nghẽn hoặc mạch máu bị vỡ, làm thiếu oxy cho các tế bào não. Ảnh: Adobe.
Người trẻ vẫn có thể đối mặt với nhiều yếu tố nguy cơ
Bác sĩ Jason A. Gluck, Phó chủ tịch Viện Tim mạch và Mạch máu, đồng thời là trưởng khoa tim mạch của AtlantiCare ở New Jersey (Mỹ), cho biết mặc dù đột quỵ vẫn không phổ biến ở người trẻ, điều đó không có nghĩa họ hoàn toàn không có nguy cơ.
Theo ông, các yếu tố nguy cơ có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, trong đó đáng chú ý là tăng huyết áp, tiểu đường, hút thuốc, béo phì, cholesterol bất thường và ít vận động.
"Nhiều yếu tố nguy cơ có thể được xác định và điều trị trước khi đột quỵ xảy ra. Nhưng khi còn trẻ, đôi khi bạn không biết mình đang mắc những yếu tố nguy cơ đó, vì vậy nhận thức là yếu tố then chốt", bác sĩ Gluck nhận định.
Trong số các yếu tố nguy cơ, tăng huyết áp có mối liên hệ chặt chẽ với đột quỵ. Người trẻ đôi khi ít kiểm tra huyết áp và các chỉ số sức khỏe định kỳ, khiến những bất thường có thể không được phát hiện sớm.
Để bảo vệ sức khỏe tim mạch, chuyên gia khuyến nghị kiểm soát huyết áp, ăn uống lành mạnh, hạn chế thời gian ngồi lâu, bỏ thuốc lá, ngủ đủ, duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát cholesterol và đường huyết.
Nghiên cứu cũng có một số hạn chế. Các nhà khoa học không có dữ liệu tương ứng về những yếu tố nguy cơ ở người không bị đột quỵ, do đó khó xác định yếu tố nào thực sự đứng sau xu hướng gia tăng.
Ngoài ra, thay đổi trong phương pháp chẩn đoán và ghi nhận bệnh qua gần 30 năm, chẳng hạn việc sử dụng MRI phổ biến hơn, cũng có thể ảnh hưởng kết quả. Nghiên cứu chỉ được thực hiện tại 5 hạt thuộc một bang của Mỹ nên chưa thể đại diện cho mọi quần thể.
Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ
Gluck khuyến nghị sử dụng quy tắc BE FAST để nhận biết các dấu hiệu có thể là đột quỵ:
B - Balance: Đột ngột mất thăng bằng.
E - Eyes: Thay đổi thị lực, đột ngột không nhìn rõ như bình thường.
F - Face: Méo hoặc xệ một bên mặt.
A - Arm: Yếu một cánh tay.
S - Speech: Khó nói hoặc nói khó rõ.
T - Time: Thời điểm cần gọi cấp cứu.
Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, người bệnh hoặc người thân không nên tự lái xe đến bệnh viện mà cần gọi cấp cứu để được hỗ trợ càng sớm càng tốt.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
