|
|
Các lon cocktail không cồn Happy Flower chứa THC có nguồn gốc từ cây gai dầu. Ảnh: The Economist. |
Tại bang Texas của Mỹ, việc sở hữu một lượng cần sa dù nhỏ phục vụ mục đích giải trí đều cấu thành hành vi phạm tội có thể bị phạt tù. Tuy nhiên, ở nhiều nơi người dân Texas mua bia, họ có thể tìm thấy các loại đồ uống có chứa tetrahydrocannabinol (THC), hợp chất hướng thần chính có trong cây cần sa.
Theo tờ The Economist, đồ uống THC bán rất chạy tại Mỹ, và xu hướng này bắt nguồn từ sự thay đổi trong các chuẩn mực xã hội và lỗ hổng trong quy định.
Người dùng tìm đến đồ uống chứa cần sa
Các loại đồ uống chứa THC xuất hiện ở Mỹ từ năm 2018, khi việc sản xuất cây gai dầu (hemp) được hợp pháp hóa nhằm tạo loại cây trồng mang thu nhập mới cho nông dân trồng thuốc lá đang gặp khó khăn.
Đạo luật này vô tình tạo kẽ hở pháp lý cho các sản phẩm chứa THC chiết xuất từ cây gai dầu. Hiện nay, các sản phẩm này được bày bán tại các cửa hàng tạp hóa và cửa hàng tiện lợi trên khắp nước Mỹ, mặc dù một số tiểu bang ban hành các quy định hạn chế riêng.
Theo ước tính từ công ty tư vấn Whitney Economics, doanh thu các loại đồ uống chứa THC hiện rơi vào hơn 1 tỷ USD mỗi năm.
|
| Đồ uống chứa THC mang thương hiệu Fizzy Jane’s. Ảnh: The Economist. |
Financial Times cho biết ngày càng nhiều người tiêu dùng tại Mỹ đang quay lưng với rượu bia và tìm kiếm “trạng thái hưng phấn nhẹ nhàng hơn”. Đây cũng là nhận định của The Economist khi doanh số bán rượu ở Mỹ giảm do giới trẻ uống ít hơn so với thế hệ lớn tuổi, nhưng một số người kiêng rượu lại thèm khát cảm giác lâng lâng. THC từng bị kỳ thị nhưng ngày nay lại gắn mác “tốt cho sức khỏe”.
Các loại nước seltzer chứa THC chiết xuất từ cây gai dầu - như Wynk, Crescent và Nowadays - nhanh chóng thâm nhập thị trường Mỹ nhờ chiến lược tiếp thị nhấn mạnh "yếu tố lành mạnh" và "không nôn nao như đồ uống có cồn". Nhiều loại chứa THC có rất ít hoặc không có calo; một số bao gồm các thành phần bổ sung như chiết xuất thực vật.
Tại 28 bang chưa cấm các sản phẩm này, những loại có hương vị trái cây đang cạnh tranh trực tiếp với bia, rượu vang và rượu mạnh trên kệ hàng.
Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu thị trường NielsenIQ, hơn 1/4 người trưởng thành Mỹ từng dùng thử đồ uống chứa THC. Doanh thu bán lẻ đồ uống THC đạt 239 triệu USD trong 52 tuần tính đến tháng 4, tăng 135% so với cùng kỳ năm 2025. Báo cáo theo dõi hơn 1.170 sản phẩm thuộc hơn 200 thương hiệu.
|
| Đồ uống chứa THC bày bán tại Urban Flower ở Houston, Texas. Ảnh: Houston Chronicle/Hearst Newspapers. |
Trong khi đó, Hemp Beverage Alliance năm 2025 cho biết số lượng điểm phân phối tăng gấp đôi (từ 133.500 lên 306.000), cũng như doanh số bán hàng theo khối lượng (từ khoảng 700.000 thùng lên 1,6 triệu thùng) so với năm 2024.
Tập đoàn Brightfield - chuyên theo dõi các chủ đề về cần sa - dự đoán doanh thu từ đồ uống chứa THC có thể vượt quá 4,4 tỷ USD vào cuối thập niên, tăng từ mức dưới 200 triệu USD năm 2020. Total Wine, nhà bán lẻ rượu vang lớn nhất nước Mỹ, bán các sản phẩm này tại 22 bang.
Khung pháp lý còn lỏng lẻo
Sự trỗi dậy của đồ uống chứa THC thúc đẩy cuộc tranh luận gay gắt giữa nhà sản xuất đồ uống có cồn với nhà bán buôn và nhà bán lẻ.
Các doanh nghiệp sản xuất bia và rượu mạnh - vốn đang gặp nhiều khó khăn - nhận thấy mối đe dọa từ đối thủ cạnh tranh mới nổi, lên tiếng kêu gọi áp đặt các quy định nghiêm ngặt với đồ uống chứa THC. Ngược lại, đơn vị phân phối và bán lẻ nỗ lực ngăn chặn các quy định hạn chế sắp được ban hành, vì lo ngại doanh số bán hàng sẽ sụt giảm.
Một đạo luật dự kiến có hiệu lực tại Mỹ vào tháng 12 sẽ giới hạn hàm lượng THC trong đồ uống ở mức 0,4 miligam. Giới hạn này sẽ buộc hầu hết sản phẩm hiện có phải rút khỏi kệ hàng, đồng thời mở đường cho việc xây dựng khung pháp lý mới.
Hiệp hội Wine and Spirits Wholesalers of America cho biết các quy định mới có thể khiến một số nhà bán lẻ đồ uống mất đi tới 1/5 doanh thu.
Các hiệp hội thương mại, bao gồm Hội đồng Rượu mạnh và Viện Bia Mỹ đã tích cực vận động áp đặt các quy định nghiêm ngặt hơn với đồ uống chứa THC.
“Cách duy nhất để quản lý thị trường là tạm dừng hoàn toàn việc phân phối, sau đó xây dựng các văn bản pháp luật để quản lý bài bản”, một nhà vận động chính sách cho biết, đồng thời đề xuất các loại đồ uống chứa THC chỉ nên được bày bán tại những cơ sở chỉ định, tương tự các sản phẩm cần sa có kiểm soát khác ở Mỹ.
|
| Xu hướng tiêu thụ đồ uống chứa THC trở thành chủ đề tranh cãi giữa các nhà sản xuất rượu và nhà bán buôn, bán lẻ tại Mỹ. Ảnh: Financial Times. |
Nghị sĩ Andy Harris từ bang Maryland là một trong những người dẫn đầu đảng Cộng hòa tại Hạ viện thúc đẩy cấm bán các sản phẩm từ cây gai dầu, lập luận các sản phẩm gây hưng phấn từ cây gai dầu chưa được kiểm soát và tiềm ẩn rủi ro cho trẻ em.
Trong khi đó, phe bán buôn lại thúc đẩy đưa đồ uống chứa THC vào hệ thống phân phối ba cấp vốn tồn tại lâu đời trong ngành đồ uống có cồn ở Mỹ. Theo đó, sản phẩm đi từ nhà sản xuất hoặc nhập khẩu đến nhà phân phối, rồi mới tới nhà bán lẻ trước khi đến tay người tiêu dùng.
Dawson Hobbs - người đứng đầu bộ phận đối ngoại chính phủ tại Hiệp hội các nhà bán buôn rượu vang và rượu mạnh Mỹ - cho biết một số người lo ngại lệnh cấm sẽ đẩy các nhà sản xuất “có trách nhiệm” ra khỏi thị trường, đồng thời tạo điều kiện cho thị trường chợ đen phát triển mạnh.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.