Sự phát triển nhanh của phim ngắn, đặc biệt các sản phẩm có sự hỗ trợ của AI, đang mở ra cách thức sản xuất nội dung mới với chi phí thấp và quy trình đơn giản hơn. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là những lo ngại về chất lượng, nội dung phản cảm, sức cạnh tranh với phim do con người thực hiện và tương lai của nhân lực trong ngành.

Ngày 25/9, Cục Điện ảnh ban hành Công văn số 1919/ĐA-VP về việc chấp hành quy định phổ biến phim trên không gian mạng. Động thái được đưa ra trong bối cảnh những sản phẩm được giới thiệu dưới tên "phim ngắn" xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng, ứng dụng và dịch vụ nội dung trực tuyến.

Theo Cục Điện ảnh, cơ quan quản lý đang rà soát, kiểm tra và xác minh những trường hợp có dấu hiệu chưa thực hiện đầy đủ các quy định liên quan đến điều kiện phổ biến phim, phân loại, hiển thị kết quả phân loại, thông báo danh sách phim trước khi phát hành cùng những nghĩa vụ khác.

Đến 30/9, Cục An ninh mạng cũng thông tin về tình trạng sản xuất, phát tán các video và phim ngắn có nội dung cổ xúy bạo lực, ma túy, cờ bạc hoặc mô phỏng những màn "thanh toán" theo kiểu xã hội đen trên mạng xã hội. Theo cơ quan này, những nội dung trên có thể tác động trực tiếp đến thanh, thiếu niên, dẫn đến nhận thức lệch lạc, coi bạo lực như phương thức giải quyết mâu thuẫn và hình thành xu hướng bắt chước hành vi vi phạm pháp luật.

Những cảnh báo trên xuất hiện trong thời điểm phim ngắn đang phát triển mạnh trên mạng xã hội. Đáng chú ý, AI ngày càng được sử dụng để tạo hình ảnh, nhân vật và nhiều công đoạn trong quá trình sản xuất, giúp việc làm phim trở nên dễ tiếp cận hơn.

"AI không có lỗi, vấn đề nằm ở cách con người sử dụng"

Trao đổi với Tri Thức - Znews, đạo diễn Dũng Nghệ cho rằng sự bùng nổ của phim AI là hệ quả khó tránh khi một công nghệ mới xuất hiện.

"Tôi nghĩ đây là điều tất yếu khi một công nghệ mới ra đời. AI giúp việc làm phim dễ dàng và ít tốn kém hơn, nhưng cũng khiến bất cứ ai cũng có thể tạo ra nội dung, bất kể họ có kiến thức hay kinh nghiệm làm phim hay không", đạo diễn chia sẻ.

Theo Dũng Nghệ, những sản phẩm kém chất lượng hoặc phản cảm không nên được quy hoàn toàn cho AI. Vấn đề nằm ở cách con người sử dụng công nghệ. AI có thể hỗ trợ tạo ra những hình ảnh đẹp, nhưng để một bộ phim có giá trị vẫn cần câu chuyện tốt và cách kể có trách nhiệm.

Đạo diễn nhận định AI chắc chắn tác động đến phương thức sản xuất phim truyền thống, từ chi phí, nhân lực đến quy trình thực hiện. Những dự án trước đây đòi hỏi ngân sách lớn và ê-kíp đông người nay có thể được thực hiện với nguồn lực ít hơn.

Sự thay đổi này đồng thời mở thêm cơ hội cho người trẻ, nhưng cũng đặt ra yêu cầu thích nghi đối với đạo diễn, diễn viên và những người đã hoạt động lâu năm trong nghề. "Trong tương lai, lợi thế không chỉ nằm ở kinh nghiệm mà còn ở khả năng sáng tạo và làm chủ công nghệ", Dũng Nghệ nói.

Theo đạo diễn, tại Việt Nam, AI vẫn chủ yếu ở giai đoạn thử nghiệm và được ứng dụng trong một số lĩnh vực như quảng cáo, phim ngắn hay nội dung mạng xã hội. Anh chưa nhận thấy sự thay thế nhân lực trên diện rộng, nhưng những ảnh hưởng ban đầu đã xuất hiện.

Một số công việc có thể giảm nhu cầu nhân sự. Vì vậy, người làm nghề cần chủ động chuẩn bị cho sự thay đổi thay vì chờ đến khi bị tác động mới tìm cách thích nghi.

Điều khiến Dũng Nghệ lo ngại không nằm ở khả năng AI có thể tạo phim nhanh hoặc đẹp hơn con người, mà là nguy cơ người làm phim phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ.

“Tôi có lo ngại trước sự bùng nổ của AI, nhưng không phải vì nó có thể làm phim nhanh hay đẹp hơn con người. Điều tôi quan tâm là sự phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ, khiến người làm phim lười suy nghĩ và thiếu đi những trải nghiệm thực tế.

Làm phim, suy cho cùng, là kể chuyện về con người. AI có thể tạo ra hình ảnh rất đẹp, nhưng chiều sâu của một tác phẩm vẫn phụ thuộc vào tư duy, vốn sống và cảm xúc của người làm phim. Đó là điều chúng ta cần giữ được khi công nghệ ngày càng phát triển”, đạo diễn nói.

Do đó, anh cho rằng người trong nghề không thể né tránh AI mà cần học cách sử dụng công nghệ này để tiết kiệm thời gian, chi phí và hiện thực hóa những ý tưởng trước đây chưa có điều kiện thực hiện.

Tuy nhiên, AI chỉ nên đóng vai trò công cụ hỗ trợ. Đạo diễn vẫn là người quyết định câu chuyện, còn diễn viên cần giữ khả năng diễn xuất và cảm xúc riêng. "Chúng ta có thể thay đổi cách làm phim, nhưng không nên đánh mất những giá trị làm nên nghề này", Dũng Nghệ nhấn mạnh.

Diễn viên trẻ có thể mất cơ hội vì phim AI?

Ở góc nhìn của một diễn viên, Tất Đông cho rằng phim ngắn nói chung và AI nói riêng đang chiếm một phần đáng kể thị trường nội dung nhờ hình ảnh bắt mắt, dễ tiếp cận và có khả năng lan truyền nhanh. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo nguy cơ những sản phẩm chất lượng thấp hoặc nội dung phản cảm tiếp cận đông người xem.

Theo Tất Đông, điều đáng lo là tác động của những nội dung này đối với nhận thức, đặc biệt ở giới trẻ. Nếu tư duy lệch lạc được hình thành từ việc tiếp xúc thường xuyên với nội dung bạo lực hoặc phản cảm, hệ quả có thể ảnh hưởng đến đời sống thực tế.

Nam diễn viên cũng cho rằng sự phổ biến của phim AI đang khiến một bộ phận khán giả chuyển sang theo dõi dòng nội dung này, qua đó tác động nhất định đến lượng người xem của thị trường phim Việt Nam.

"Phim AI dễ làm, giá trị sản xuất thấp, dễ triển khai hơn cũng khiến một số đạo diễn và diễn viên lao đao, đặc biệt là những đạo diễn, diễn viên trẻ chưa có tiếng tăm mất đi cơ hội làm việc vì chi phí sản xuất cao mà chưa chắc đã thu hồi được vốn", Tất Đông nhận định.

Dù vậy, anh cho rằng thị trường phim Việt vẫn đang phát triển mạnh. Các tác phẩm điện ảnh và truyền hình chất lượng vẫn liên tục được sản xuất, dù không tránh khỏi những ảnh hưởng nhất định từ sự phát triển của phim AI.

Điều khiến Tất Đông lo ngại nhất là sự chênh lệch về chi phí. Khi phim AI có thể được thực hiện với ngân sách thấp hơn đáng kể, dòng nội dung này tạo ra sức cạnh tranh lớn đối với các dự án có sự tham gia của ê-kíp và diễn viên thật.

"Nếu không kiểm soát chặt chẽ nội dung, việc này có thể sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng trong cuộc sống", anh nói.

Theo nam diễn viên, cách ứng phó không phải là phủ nhận AI mà là tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm do con người thực hiện. Anh cho rằng các nhà làm phim cần tạo ra những tác phẩm có nội dung tốt, đồng thời sử dụng AI một cách hợp lý.

Huỳnh Hồng Loan cũng nhìn nhận AI đang tạo ra những thay đổi nhất định đối với nghề diễn. Khi công nghệ có thể tạo hình ảnh, giọng nói và thậm chí xây dựng nhân vật có ngoại hình giống con người, công việc của diễn viên chắc chắn chịu tác động.

Tuy nhiên, nữ diễn viên không cho rằng AI có thể thay thế hoàn toàn diễn viên thật. Theo cô, diễn xuất không đơn thuần nằm ở một gương mặt đẹp hay giọng nói phù hợp. Những yếu tố quan trọng hơn là cảm xúc, trải nghiệm sống, sự tương tác giữa các diễn viên và những trải nghiệm đời thực cũng cần được đưa vào nhân vật.

"Có những cảm xúc mình phải thật sự trải qua thì mới hiểu và thể hiện được nó một cách tự nhiên", Huỳnh Hồng Loan nói.

Từ góc độ người làm nghề, cô xem phim AI vừa là một bước phát triển thú vị vừa là thử thách đối với diễn viên. Thay vì coi AI là mối đe dọa, nữ diễn viên muốn nhìn nhận công nghệ này như một công cụ mới, giúp điện ảnh có thêm phương thức kể chuyện.

Tuy nhiên, cô cho rằng sự phát triển của AI cần đi cùng những nguyên tắc rõ ràng liên quan đến quyền hình ảnh, giọng nói và sự đồng thuận của diễn viên. Với Huỳnh Hồng Loan, dù công nghệ có thể thay đổi nhiều công đoạn của ngành phim, mong muốn được đứng trước máy quay, sống với nhân vật và truyền tải cảm xúc của một con người thật vẫn là điều cô muốn giữ lại.

"Tôi nghĩ đó vẫn là giá trị AI khó có thể thay thế hoàn toàn", nữ diễn viên chia sẻ.

Sự phát triển của phim AI đang đặt ngành truyền hình, điện ảnh trước thay đổi kép. Một mặt, công nghệ giúp giảm chi phí, rút ngắn quy trình và mở rộng cơ hội sáng tạo. Mặt khác, việc ai cũng có thể tạo nội dung cũng làm gia tăng nguy cơ sản phẩm thiếu kiểm soát, nội dung phản cảm và sức ép cạnh tranh đối với những người làm phim truyền thống.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi không chỉ nằm ở việc AI có thể làm được bao nhiêu phần việc của con người, mà còn là cách ngành phim sử dụng công nghệ và giữ lại những giá trị cốt lõi của việc kể chuyện như thế nào.