Tại sao có phụ huynh thích 'bóc phốt' giáo viên trên mạng

Một clip cắt xén, vài dòng tin nhắn thiếu bối cảnh được phụ huynh đăng lên mạng đủ để châm ngòi cho một cuộc chỉ trích giáo viên công khai.

Đằng sau những bài đăng ấy có thể là khoảng trống tâm lý của phụ huynh, như khả năng quản lý cảm xúc, tư duy phản biện và kỹ năng giao tiếp. Tuy nhiên, khi chưa tìm hiểu đầy đủ sự việc, việc công khai quy kết có thể gây tổn hại đến danh dự, sức khỏe tinh thần của giáo viên và ảnh hưởng đến chính học sinh.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, thạc sĩ Tâm lý học Lê Thị Thanh Hà, giảng viên Khoa Tâm lý giáo dục, Đại học Sư phạm Hà Nội 2, khẳng định bảo vệ quyền lợi của trẻ là cần thiết, nhưng cách giải quyết mâu thuẫn cũng cần dựa trên sự thật, công bằng và tôn trọng lẫn nhau.

Khi nhu cầu bảo vệ con lấn át sự bình tĩnh

Theo ThS Lê Thị Thanh Hà, cần phân biệt giữa việc phụ huynh phản ánh những vấn đề thực sự trong giáo dục với hành vi công khai chỉ trích, quy kết giáo viên khi chưa tìm hiểu đầy đủ sự việc.

Xét về nguyên nhân, cô Hà cho rằng hành vi đăng tải sự việc lên mạng có thể xuất phát từ tình yêu thương và nhu cầu bảo vệ con, nhưng đôi khi khiến phụ huynh phản ứng thái quá. Khi nghe con kể về một tình huống khiến trẻ buồn hoặc cảm thấy bất công, cha mẹ dễ nảy sinh tức giận và muốn bảo vệ con ngay lập tức. Nếu đồng nhất cảm nhận của con với toàn bộ sự thật, họ có thể vội vàng kết luận mà chưa xem xét đầy đủ bối cảnh.

ThS Lê Thị Thanh Hà, giảng viên Khoa Tâm lý giáo dục, Đại học Sư phạm Hà Nội 2. Ảnh: NVCC.

Bên cạnh đó, hành vi có thể xuất phát từ nhu cầu được lắng nghe, tôn trọng và khẳng định tiếng nói cá nhân. Khi cảm thấy ý kiến chưa được nhà trường tiếp nhận, một số phụ huynh tìm đến mạng xã hội để thu hút sự chú ý, tạo sức ép.

Trong một số trường hợp, phụ huynh có thể cho rằng giáo viên khó phản ứng gay gắt trước những thông tin tiêu cực vì phải giữ gìn hình ảnh nhà giáo, đạo đức nghề nghiệp. Nhận thức này có thể khiến một số người đi xa hơn trong cách ứng xử, thậm chí sử dụng mạng xã hội như công cụ gây áp lực.

Ngoài ra, hạn chế trong khả năng điều tiết cảm xúc và giải quyết xung đột cũng có thể góp phần dẫn đến hành vi này. Khi tức giận, con người dễ phản ứng theo cảm xúc thay vì bình tĩnh xác minh thông tin. Nếu bài đăng nhận được nhiều lượt thích và bình luận đồng tình, người đăng còn có thể càng tin rằng nhận định của mình là đúng.

Vì sao giáo viên dễ trở thành tâm điểm chỉ trích?

ThS Hà cho hay có nhiều nguyên nhân khiến các vụ việc liên quan đến giáo viên dễ tạo ra phản ứng mạnh trong dư luận. Trước hết, nghề giáo gắn trực tiếp với quá trình hình thành nhân cách và tương lai của trẻ em. Vì vậy, xã hội đặt ra những kỳ vọng cao về phẩm chất và đạo đức nghề nghiệp của người thầy.

Khi xuất hiện thông tin về hành vi không phù hợp, phản ứng của công chúng không chỉ liên quan đến cá nhân giáo viên mà còn tác động đến niềm tin đối với nhà trường và môi trường giáo dục.

Bên cạnh đó, phụ huynh và giáo viên có thể nhìn nhận cùng một sự việc từ những góc độ khác nhau. Cha mẹ thường xuất phát từ tình cảm và mong muốn bảo vệ quyền lợi của con, trong khi giáo viên phải cân nhắc lợi ích của nhiều học sinh, nội quy và yêu cầu chuyên môn.

Cả hai bên cùng mong muốn điều tốt đẹp cho trẻ nhưng không thống nhất về cách hiểu hoặc phương án giải quyết. Nếu thiếu trao đổi, bất đồng dễ chuyển thành nghi ngờ về phẩm chất và trách nhiệm của nhau.

Mạng xã hội càng khiến tình hình trở nên phức tạp khi thông tin có thể lan truyền nhanh chóng, trong khi sự việc chưa được xác minh đầy đủ. Công chúng đôi khi đánh giá chủ quan mà chưa hiểu toàn bộ bối cảnh.

Cô Hà cho rằng kỳ vọng cao đối với nghề giáo là cần thiết, nhưng phải đi cùng sự công bằng và việc đánh giá dựa trên bằng chứng. Xã hội cần bảo vệ học sinh trước những hành vi sai trái, đồng thời bảo đảm giáo viên không phải chịu những phán xét thiếu căn cứ.

“Người thầy cần chịu trách nhiệm về hành vi nghề nghiệp, nhưng cũng có quyền được lắng nghe và xem xét khách quan khi xảy ra xung đột”, cô Hà nhấn mạnh.

Sức khỏe tinh thần của người thầy có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ảnh: Pexels.

Tổn thương không dừng ở người bị chỉ trích

Việc phụ huynh công khai chỉ trích giáo viên trên mạng xã hội có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của người thầy. Những lời chỉ trích công khai, đặc biệt khi thông tin chưa được kiểm chứng hoặc đi kèm ngôn từ xúc phạm, có thể gây căng thẳng, lo âu, mất ngủ và suy giảm lòng tự trọng.

Một số giáo viên có thể trở nên dè dặt, lo sợ mắc sai sót hoặc bị hiểu sai, thậm chí ngại nhắc nhở và xử lý vi phạm của học sinh vì lo ngại sự việc bị đưa lên mạng. Về lâu dài, tâm lý này có thể ảnh hưởng đến sự chủ động và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ giáo dục.

Không chỉ giáo viên, học sinh cũng bị ảnh hưởng. Tác động không chỉ nằm ở cảm xúc trước một vụ tranh cãi mà còn liên quan đến cách trẻ học hỏi và hình thành hành vi ứng xử. Nếu chứng kiến cha mẹ công khai chỉ trích người khác để gây sức ép, trẻ có thể coi đây là cách thức bình thường để xử lý mâu thuẫn.

Bên cạnh đó, học sinh có thể rơi vào xung đột lòng trung thành khi vừa yêu thương cha mẹ, vừa quý trọng giáo viên. Nếu mâu thuẫn giữa hai bên kéo dài, trẻ có thể cảm thấy lo lắng, mất niềm tin hoặc gia tăng sự chia rẽ trong lớp học.

Để hạn chế những tổn thương không đáng có, ThS Hà cho rằng phụ huynh, giáo viên và nhà trường cần chuyển từ tâm thế đối đầu sang hợp tác, từ phản ứng theo cảm xúc sang giải quyết vấn đề dựa trên thông tin và trách nhiệm.

Đối với phụ huynh, việc lắng nghe con cần đi cùng quá trình tìm hiểu sự việc. Cha mẹ nên trao đổi trực tiếp với giáo viên hoặc nhà trường, làm rõ hoàn cảnh và lắng nghe ý kiến từ các bên trước khi đưa ra kết luận hoặc phản ánh công khai trên mạng.

Nếu có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, phụ huynh hoàn toàn có quyền yêu cầu xác minh và phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền. Điều cần tránh là sử dụng thông tin chưa được kiểm chứng hoặc ngôn ngữ xúc phạm để gây sức ép.

Đối với giáo viên, năng lực giao tiếp sư phạm, quản lý cảm xúc và xử lý bất đồng cần được chú trọng. Khi nhận phản ánh, giáo viên nên bình tĩnh lắng nghe, giải thích rõ ràng và tập trung vào sự việc. Nếu mắc sai sót, việc thừa nhận và khắc phục thể hiện tinh thần trách nhiệm, chứ không làm giảm giá trị người thầy.

Trong khi đó, nhà trường cần xây dựng cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh minh bạch, kịp thời, bảo đảm quyền lợi của các bên. Khi phụ huynh được lắng nghe và giáo viên được đánh giá công bằng, những bất đồng sẽ có cơ hội được giải quyết trước khi trở thành tranh cãi trên mạng xã hội.