Từ World Cup 2026 đến ASEAN Cup 2026, áo đấu của các đội tuyển quốc gia ngày càng trở thành một phần của cuộc chơi bên ngoài sân cỏ. Nhiều đội tuyển không chỉ đầu tư vào thiết kế mà còn xây dựng câu chuyện văn hóa, tổ chức các chiến dịch ra mắt và đưa áo đấu đến gần hơn với thời trang.

Tại World Cup 2026, những bảng xếp hạng áo đấu đẹp nhất, các cuộc tranh luận về thiết kế hay những mẫu áo nhanh chóng hết hàng liên tục xuất hiện trên mạng xã hội. Ở Đông Nam Á, nhiều đội tuyển cũng bước vào ASEAN Cup với diện mạo mới, biến chiếc áo từ trang phục thi đấu thành một sản phẩm truyền thông và kết nối người hâm mộ.

Chiếc áo đội tuyển vì thế ngày càng mở rộng vai trò, từ đồng phục thi đấu đến sản phẩm thời trang, vật phẩm sưu tầm và biểu tượng của bản sắc quốc gia.

Biểu tượng văn hóa

Ngày nay, các màn ra mắt áo đấu ngày càng được đầu tư tổ chức như những chiến dịch truyền thông riêng. Một mẫu áo mới không còn được giới thiệu bằng vài bức ảnh sản phẩm mà đi kèm phim ngắn, bộ ảnh, video hậu trường hay chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội.

Quan trọng hơn, ngoài màu cờ hay quốc huy, thiết kế còn được xây dựng như một câu chuyện về lịch sử, văn hóa và bản sắc của quốc gia.

World Cup 2026 là minh chứng rõ nét cho xu hướng này. Theo đánh giá của nhiều chuyên trang như Footy Headlines hay The National, nhiều mẫu áo tại World Cup 2026 được các hãng thể thao xây dựng câu chuyện xoay quanh văn hóa và biểu tượng quốc gia.

Adidas biến màn ra mắt áo World Cup 2026 tại Los Angeles (Mỹ) thành một sự kiện kết hợp bóng đá, âm nhạc và văn hóa đường phố. Nike cũng xây dựng bộ kit 2026 quanh lịch sử, văn hóa và bản sắc riêng của từng đội tuyển, thay vì chỉ tập trung vào công năng thi đấu.

Cape Verde là một trong những ví dụ tiêu biểu. Thay vì sử dụng họa tiết trang trí thông thường, mẫu áo của đội tuyển lấy cảm hứng từ mạng lưới đường bay kết nối 10 hòn đảo của quốc gia này.

Những đường nét hình học chạy dọc thân áo tượng trưng cho sự gắn kết giữa các cộng đồng dân cư sống giữa Đại Tây Dương, biến chiếc áo thành câu chuyện về bản sắc dân tộc nhiều hơn là một sản phẩm thể thao.

Bỉ lựa chọn một cách tiếp cận hoàn toàn khác. Mẫu áo sân khách lấy cảm hứng từ trường phái siêu thực của danh họa René Magritte, với dòng chữ "Ceci n'est pas un maillot" (Đây không phải là áo đấu) xuất hiện ở cổ áo như một cách chơi chữ từ câu "Ceci n'est pas une pipe" (Đây không phải là một chiếc tẩu) trong tác phẩm nổi tiếng The Treachery of Images (Sự phản bội của hình ảnh) . Thiết kế táo bạo này tạo ra nhiều ý kiến trái chiều nhưng cũng trở thành một trong những mẫu áo được nhắc đến nhiều nhất tại giải.

Nhiều đội tuyển khác cũng lựa chọn kể câu chuyện của đất nước thông qua thiết kế.

Na Uy sử dụng ký tự rune cổ và nghệ thuật Viking, Colombia gợi nhắc thế giới văn chương của Gabriel García Márquez bằng hình ảnh những đàn bướm vàng. Saudi Arabia kết hợp họa tiết kiến trúc truyền thống với hoa oải hương sa mạc để truyền tải tinh thần hiếu khách.

Argentina khai thác nghệ thuật trang trí truyền thống filete porteño đặc trưng của Buenos Aires, còn Mexico đưa họa tiết lịch Aztec trở lại trên mẫu áo mới như một cách kết nối với di sản văn hóa bản địa.

Điểm chung của những thiết kế này là coi chiếc áo như một "tấm toan" để kể câu chuyện về quốc gia. Giá trị của áo đấu không còn nằm ở màu sắc hay tên cầu thủ in phía sau, mà nằm ở ý nghĩa văn hóa và bản sắc được truyền tải qua từng đường nét.

Sự thay đổi trong thiết kế cũng diễn ra song song với sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Trong vài năm gần đây, làn sóng blokecore đã đưa áo bóng đá trở thành một trong những món đồ được giới trẻ yêu thích. Áo đấu được phối cùng quần jeans, blazer, chân váy hoặc sneaker như trang phục thường ngày.

WWD dẫn lại báo cáo xu hướng thời trang của Depop cho thấy lượng tìm kiếm áo bóng đá trên nền tảng này đã tăng hơn 800% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh sức hút ngày càng lớn của áo đấu trong thời trang đường phố.

Nắm bắt điều này, Adidas lần đầu giới thiệu các phiên bản crop-top chính thức cho một số đội tuyển dự World Cup 2026, thay vì chỉ tập trung vào áo thi đấu truyền thống. Việc đưa các phiên bản crop-top vào danh mục chính thức cho thấy áo đấu ngày càng được phát triển cho nhiều nhu cầu sử dụng ngoài sân cỏ.

Việt Nam ở đâu trong xu hướng?

Trước thềm ASEAN Cup 2026, nhiều đội tuyển trong khu vực lần lượt giới thiệu áo đấu mới, trong khi đội tuyển Việt Nam tiếp tục sử dụng mẫu áo Jogarbola ra mắt từ tháng 3/2025. Thiết kế này từng được U22 Việt Nam sử dụng tại SEA Games 33, giải đấu đội giành HCV bóng đá nam cuối năm ngoái.

Mỗi khi xuất hiện thông tin về đội tuyển hoặc nhà tài trợ trang phục, áo đấu lại trở thành chủ đề được bàn luận trên các diễn đàn bóng đá. Bên cạnh màu sắc và kiểu dáng, một bộ phận người hâm mộ kỳ vọng thiết kế mới có dấu ấn nhận diện rõ hơn, chẳng hạn đưa các yếu tố văn hóa Việt Nam vào họa tiết hoặc chi tiết trên áo.

Một số ý kiến cho rằng mẫu áo hiện tại có thiết kế an toàn, đáp ứng yêu cầu thi đấu nhưng chưa đủ nổi bật để trở thành món đồ thời trang hoặc vật phẩm sưu tầm. Những người khác kỳ vọng đội tuyển có thêm các phiên bản đặc biệt, tương tự cách một số đội tuyển tại World Cup 2026 và ASEAN Cup 2026 khai thác biểu tượng văn hóa trong thiết kế.

Kỳ vọng của người hâm mộ cũng phản ánh rõ trên thị trường. Trong những năm gần đây, các sản phẩm lấy cảm hứng từ áo bóng đá và lịch sử của đội tuyển Việt Nam vẫn nhận được sự quan tâm đáng kể. Một số đơn vị bán lẻ như 1st Football Store hay Ananas đã giới thiệu những bộ sưu tập phục dựng hoặc làm mới các mẫu áo gắn với những cột mốc đáng nhớ của bóng đá Việt Nam.

Bên cạnh đó, nhiều thương hiệu nội địa cũng khai thác cảm hứng từ bóng đá và văn hóa cổ động để phát triển các dòng sản phẩm thời trang hướng đến giới trẻ. Dù không phải sản phẩm chính thức của đội tuyển, các bộ sưu tập này cho thấy nhu cầu sở hữu những sản phẩm mang dấu ấn bóng đá Việt Nam vẫn hiện hữu.

Trong khi nhu cầu từ thị trường ngày càng rõ nét, nhiều đội tuyển trong khu vực đã tiến thêm một bước khi đưa áo đấu trở thành một phần trong chiến lược thương hiệu.

Indonesia bước vào ASEAN Cup 2026 với bộ áo đầu tiên do Kelme thiết kế sau khi kết thúc hợp tác với Erspo. Philippines ra mắt bộ trang phục đầu tiên do PUMA phát triển riêng cho đội tuyển, trong khi Thái Lan sử dụng bộ áo giai đoạn 2026-2027 của Warrix với thiết kế lấy cảm hứng từ quốc ca. Singapore cũng được cho là sẽ chuyển sang Adidas sau gần 20 năm gắn bó với Nike.

Theo thông lệ, các mẫu áo này nhiều khả năng sẽ tiếp tục được sử dụng tại các đợt FIFA Days, vòng loại Asian Cup và những giải đấu quốc tế còn lại trong năm, thay vì chỉ dành riêng cho ASEAN Cup 2026.

Thay vì chỉ giới thiệu một mẫu trang phục mới, nhiều đội tuyển đang phát triển áo đấu như một sản phẩm kết nối người hâm mộ, kể câu chuyện văn hóa và tạo thêm giá trị thương mại. Trong khi đó, áo đấu của đội tuyển Việt Nam vẫn chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ trang phục thi đấu.

Khi chiếc áo ngày càng xuất hiện ngoài sân cỏ, trở thành món đồ thời trang và vật phẩm lưu giữ ký ức bóng đá, câu chuyện không còn dừng ở việc đội tuyển mặc gì để thi đấu. Đó còn là cách một nền bóng đá kể câu chuyện về bản sắc và xây dựng kết nối với người hâm mộ.

Với Việt Nam, việc biến chiếc áo đội tuyển thành một phần của câu chuyện ấy vẫn là dư địa chưa được khai thác hết.