Atira Gali (24 tuổi, New York, Mỹ), đã nghe 33.500 phút nhạc tính đến giữa tháng 11 năm ngoái, theo bản tổng kết thói quen người dùng hàng năm của Spotify, nền tảng phát nhạc trực tuyến của Thụy Điển.
“Tôi thậm chí không thể rửa bát nếu không đeo tai nghe vì sẽ thấy chán”, Gali nói với CNN.
Tai nghe gần như theo cô suốt cả ngày. Gali bắt đầu nghe nhạc hoặc podcast trên đường đến công ty xuất bản nơi cô làm việc. Trong giờ làm, ngoại trừ lúc họp hoặc trò chuyện với đồng nghiệp, cô thường giữ tai nghe trên tai. Thói quen này tiếp tục trên đường về nhà, khi làm việc nhà và chuẩn bị đi ngủ.
Gali không phải trường hợp cá biệt. Theo khảo sát của Edison Research, công ty nghiên cứu truyền thông và hành vi người tiêu dùng tại Mỹ, nhóm 13-34 tuổi dành trung bình 4,5 tiếng mỗi ngày để nghe nhạc, podcast và các nội dung âm thanh khác. Spotify cho biết Gen Z đóng góp khoảng 56% tổng lượt phát nhạc toàn cầu trên nền tảng từ 1/1-25/11/2025.
Không chịu nổi sự im lặng
Đeo tai nghe thường xuyên tưởng chừng vô hại nhưng có thể khiến con người bỏ lỡ cơ hội kết nối xã hội và ngày càng khó chịu đựng sự im lặng.
Gloria Mark, giáo sư ngành tin học tại University of California (Mỹ), cho rằng tai nghe đang vô tình trở thành một cách để con người tạo khoảng cách với những người xung quanh.
Richard Davidson, nhà sáng lập kiêm giám đốc Center for Healthy Minds, tổ chức nghiên cứu sức khỏe tinh thần phi lợi nhuận thuộc University of Wisconsin–Madison (Mỹ), cũng nhận thấy sự thay đổi rõ trong môi trường đại học.
Ông ước tính khoảng 90% sinh viên đi lại trong khuôn viên trường ở Madison đều đeo tai nghe, 10 năm trước hiện tượng này chưa phổ biến như hiện nay.
 |
| Thói quen đeo tai nghe mọi lúc có thể khiến Gen Z ít giao tiếp với người xung quanh, ngày càng khó chịu đựng cảm giác buồn chán và những khoảng lặng. Ảnh minh họa: Jack Taylor/Reuters. |
Theo Davidson, một trong những giá trị của môi trường đại học là cơ hội gặp gỡ những người có xuất thân và trải nghiệm khác nhau. Khi phần lớn sinh viên di chuyển với tai nghe trên tai, những cuộc trò chuyện tình cờ cũng ít có cơ hội bắt đầu.
Davidson nhận thấy nhiều người có thói quen lấy điện thoại ra mỗi khi rảnh, kể cả lúc chờ cà phê, khiến những tương tác đơn giản như mỉm cười hay trò chuyện với người lạ dần ít đi.
Annabel Franklin (24 tuổi, New York), từng bất ngờ khi xem một bộ phim truyền hình từ đầu những năm 2000. Trong một cảnh phim, nhân vật chính ngồi trên ghế chờ một người khác, chỉ nhìn xung quanh, không nghe nhạc cũng không sử dụng điện thoại.
“Đó là điều gần như không ai làm ngày nay”, Franklin nói. Bản thân cô cũng bật nhạc ngay sau khi thức dậy và ước tính dành khoảng 12 tiếng mỗi ngày để nghe nhạc hoặc podcast.
Mất kết nối xã hội
Các chuyên gia lo ngại việc liên tục nghe nhạc hoặc sử dụng điện thoại không chỉ làm giảm cơ hội giao tiếp mà còn khiến con người khó ở một mình với suy nghĩ của bản thân.
Gloria Mark, giáo sư tại University of California, Irvine (Mỹ), cho rằng nhiều người đang dần mất khả năng ngồi trong im lặng hoặc chấp nhận cảm giác buồn chán. Điện thoại và tai nghe khiến họ dễ dàng lấp đầy mọi khoảng thời gian trống bằng nội dung giải trí.
Theo Richard Davidson, nhà sáng lập Center for Healthy Minds, trung tâm nghiên cứu sức khỏe tinh thần tại Mỹ, nghe nhạc hoặc lướt điện thoại có thể giúp tạm quên những cảm xúc tiêu cực. Tuy nhiên, khi hoạt động này kết thúc, những suy nghĩ khó chịu vẫn có thể quay trở lại.
Một nghiên cứu năm 2010 cho thấy người trưởng thành dành khoảng 47% thời gian thức để suy nghĩ về những điều không liên quan đến việc đang làm. Davidson cho rằng tỷ lệ này hiện có thể còn cao hơn.
Gali thừa nhận nghe nhạc giúp những hoạt động nhàm chán như đi làm, dọn nhà trở nên dễ chịu hơn, nhưng lo ngại bản thân ngày càng phụ thuộc vào âm thanh. Vài tuần trước, cô thử không đeo tai nghe trên đường đi làm để xem liệu mình có chú ý hơn đến những gì diễn ra xung quanh.
Chỉ sau hai ngày, cô phát hiện bốn biển hiệu thông báo các cửa hàng mới sắp mở trong khu phố. Điều khiến Gali bất ngờ là cô vẫn đi qua chính tuyến đường này mỗi ngày nhưng trước đó chưa từng nhận ra chúng.
“Tôi nghĩ khi đeo tai nghe, tôi chỉ cúi đầu và bước đi”, cô nói.
Lý do khiến người trẻ thích thu mình lại
Nhiều người trẻ hiện có xu hướng thu mình và tránh giao tiếp với người thân do khoảng cách thế hệ, khác biệt quan điểm sống, cùng với sự hấp dẫn của mạng xã hội và thế giới ảo. Cuốn sách Từ thành nhân đến thành công của tác giả Thủy Mộc Nhiên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai thác tiềm năng bản thân và hiểu rõ bản chất con người để xây dựng các mối quan hệ lành mạnh. Tác giả cho rằng sự độc lập về tài chính, tính cách và tinh thần là nền tảng giúp cá nhân phát triển và duy trì quan hệ tốt đẹp với người khác.
