|
|
Hình ảnh của Elizabeth Holmes gắn liền với những chiếc áo cổ lọ đen. Ảnh: NBCU. |
Bộ phim tài liệu You Can See Everything, được phát hành tại các rạp chiếu phim ở Mỹ và Canada hôm 16/10, đưa "tỷ phú siêu lừa" Elizabeth Holmes trở lại tâm điểm chú ý.
Năm 2022, cô bị tuyên án 11 năm 3 tháng tù liên bang vì lừa đảo các nhà đầu tư hàng trăm triệu USD. Ở thời kỳ đỉnh cao (giai đoạn năm 2013-2014), công ty công nghệ y tế Theranos do cô sáng lập được định giá 9 tỷ USD, với những nhân vật như Henry Kissinger, Sam Nunn và George Shultz tham gia hội đồng quản trị, theo Forbes.
Bên cạnh giọng nói trầm và mái tóc vàng dài, Holmes còn được nhận diện qua bộ trang phục quen thuộc, bao gồm áo cổ lọ đen, phối cùng quần và giày đen.
Phong cách của Holmes thường được liên hệ với Steve Jobs, nhà đồng sáng lập Apple, người nổi tiếng với áo cổ lọ đen của Issey Miyake, quần jeans Levi’s 501 và giày New Balance màu xám. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng lựa chọn trang phục của Holmes không đơn thuần là sự mô phỏng, mà còn góp phần định vị hình ảnh của cô trong môi trường kinh doanh, theo WWD.
 |
| Nhân vật Elizabeth Holmes được khai thác trong phim You Can See Everything. Ảnh: A24. |
Bộ đồng phục tối giản và hào quang của Steve Jobs
Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Glamour năm 2015, Holmes giải thích rằng mặc cùng một kiểu trang phục mỗi ngày giúp giảm bớt vấn đề suy nghĩ. Cô ước tính sở hữu khoảng 150 chiếc áo cổ lọ đen và bắt đầu mặc kiểu áo này từ năm 8 tuổi.
Tuy nhiên, lời giải thích này sau đó bị một cựu nhân viên Theranos phản bác. Trong cuộc phỏng vấn với Elle năm 2019, Ana Arriola nhớ lại Holmes từng thích mặc những chiếc áo len Giáng sinh rộng thùng thình. Arriola, người từng làm việc tại Apple, cho biết Holmes bị phong cách của Jobs cuốn hút và từng hỏi cách tạo ra diện mạo tương tự.
Cuối cùng, Holmes chọn áo cổ lọ đen, quần đen và giày đen. Theo Lorynn Divita, phó giáo sư ngành kinh doanh thời trang tại Đại học Baylor, Holmes chịu ảnh hưởng rõ rệt từ Jobs và thói quen mặc cùng một kiểu quần áo mỗi ngày.
“Cô ấy chủ động chọn áo cổ lọ đen để hưởng hiệu ứng hào quang từ Steve Jobs”, Divita nhận định.
Chuyên gia này sử dụng khái niệm “phô trương ngược” (reverse ostentation) để lý giải lựa chọn trên. Đây là cách những người có khả năng mua sắm bất cứ thứ gì cố tình ăn mặc đơn giản, qua đó truyền tải thông điệp rằng họ quá quan trọng. Thời gian của họ quá quý giá để bận tâm đến chuyện chọn quần áo.
Theo Divita, việc không sử dụng những món đồ mang nhãn hiệu xa xỉ, không chạy theo xu hướng hay chọn trang phục thu hút ánh nhìn của nam giới có thể giúp Holmes tạo ấn tượng về sự bận rộn và nghiêm túc.
Cách ăn mặc này cũng xuất hiện ở nhiều lãnh đạo công nghệ khác. Nhà sáng lập Meta Mark Zuckerberg từng gắn liền với áo hoodie, trong khi nhà đồng sáng lập Microsoft Bill Gates thường mặc quần kaki và sơ mi Oxford xanh. Theo Divita, phong cách xuề xòa giúp các lãnh đạo công nghệ tạo hình ảnh gần gũi, đồng thời thể hiện rằng họ không cần gây ấn tượng với bất kỳ ai.
Heather Akou, tác giả cuốn On the Job: A History of American Work Uniforms (tạm dịch: Trong công việc: Lịch sử đồng phục của người lao động Mỹ), cho rằng việc sao chép phong cách của Jobs giúp Holmes tạo ra “hào quang về trí tuệ và thành công của một doanh nhân”.
Bản thân Jobs từng muốn biến phong cách tối giản thành đồng phục trong công ty. Theo NPR, ông tìm cách thuyết phục các lãnh đạo Apple mặc vest do nhà thiết kế Issey Miyake thực hiện, nhưng kế hoạch không nhận được sự đồng thuận.
 |
| Elizabeth Holmes thường xuyên diện áo cổ lọ đen khi xuất hiện trước công chúng. Ảnh: Zuma Wire. |
Quyền lực mềm của lãnh đạo
Áo cổ lọ đen không phải lựa chọn riêng của Holmes hay Jobs. Trong nhiều thập kỷ, kiểu áo này cũng được những nhân vật có ảnh hưởng trong văn hóa đại chúng như nghệ sĩ Andy Warhol, nhạc sĩ Bob Dylan, diễn viên Jayne Mansfield và Audrey Hepburn ưa chuộng.
Tuy nhiên, lựa chọn trang phục của Holmes còn có thể liên quan đến giới tính và môi trường làm việc. Theo Akou, lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học) vốn do nam giới thống trị. Holmes không mô phỏng phong cách của một nữ lãnh đạo khác, cũng không điều chỉnh diện mạo của Jobs theo hướng nữ tính hơn.
Akou, hiện là giáo sư nghiên cứu thời trang tại Đại học Indiana, đưa ra 2 cách lý giải. Holmes có thể lo lắng về vị thế của mình với tư cách phụ nữ trong một ngành nghề do nam giới chiếm ưu thế. Nếu không, cô có lẽ muốn truyền tải thông điệp rằng giới tính không quan trọng đối với một doanh nhân công nghệ.
Steven Faerm, giáo sư thời trang tại Trường Thiết kế Parsons, đưa ra góc nhìn khác. Theo ông, bộ trang phục tối giản gắn với Jobs gợi lên những liên tưởng về đổi mới, quyền lực trí tuệ và sự tận tâm với sứ mệnh cá nhân.
Một bộ “đồng phục” đơn giản, được lặp lại thường xuyên, cũng có thể tránh gây phân tán thị giác, hướng sự chú ý vào lời nói và ý tưởng của người mặc.
Xu hướng thời trang bền vững tăng dần qua các năm
Bắt đầu từ khoảng năm 2014, số lượt tìm kiếm “quần áo giá rẻ” bắt đầu giảm mạnh, trong khi cùng thời điểm này, số lượt tìm kiếm “quần áo bền vững” tăng mạnh. Trong cuốn Thế giới không rác thải, tác giả Ron Gonen cho rằng sự chú ý vào xu hướng phát triển bền vững trong ngành thời trang đang tăng đột phá dưới sự mở đường của những nhà tiên phong trong lĩnh vực thời trang bền vững như Stella McCartney, Eileen Fisher và Yvon Chouinard của Patagonia.
