 |
| Sinh viên trường Đại học Bách khoa TP.HCM. Ảnh: Phương Lâm. |
Báo cáo của Bộ GD&ĐT tại Hội nghị Giáo dục đại học năm 2026 cho thấy cơ cấu tuyển sinh đại học đang có sự dịch chuyển đáng chú ý. Nhóm STEM tiếp tục mở rộng về số ngành và quy mô tuyển sinh, nhưng bên trong nhóm này, Máy tính và Công nghệ thông tin là một trong những lĩnh vực ghi nhận số thí sinh trúng tuyển giảm đáng kể.
Công nghệ thông tin giảm thí sinh
Theo báo cáo của Bộ GD&ĐT, trong năm 2026, cả nước có 2.319 lượt ngành thuộc nhóm STEM, tăng 299 lượt, tương đương 14,8% so với năm trước. Lượt ngành nghĩa là chương trình đào tạo của ngành, nhóm ngành nhân với số lượng cơ sở giáo dục đại học.
Số thí sinh trúng tuyển nhóm này đạt 241.929, tăng 4.104 người, tương đương 1,7%. Điểm chuẩn trung vị của nhóm STEM là 18,5 điểm, giảm nhẹ so với mức 19 điểm của năm 2025.
Tuy nhiên, mức tăng của nhóm STEM không diễn ra đồng đều giữa các lĩnh vực. Báo cáo chỉ ra Máy tính và Công nghệ thông tin giảm số thí sinh trúng tuyển dù số lượt ngành tăng, trong khi các ngành Công nghệ kỹ thuật, Kỹ thuật và Kiến trúc - xây dựng cùng tăng.
Ở chiều ngược lại, một số lĩnh vực kỹ thuật ghi nhận mức tăng rõ rệt. Cụ thể, số thí sinh trúng tuyển ngành Kỹ thuật cơ khí và Cơ kỹ thuật ở nhóm điểm trên 25 tăng từ 2.997 lên 3.497 người; nhóm đạt từ 22,5 điểm trở lên tăng từ 6.324 lên 7.208 người.
Với ngành Kỹ thuật điện, điện tử và viễn thông, số trúng tuyển ở hai ngưỡng tương ứng tăng từ 3.900 lên 3.950 và từ 6.744 lên 7.278 người.
Số liệu tuyển sinh năm 2026 cũng cho thấy sự phân hóa diễn ra ở nhiều lĩnh vực. Trong đó, nhóm Sư phạm - Giáo viên có 513 lượt ngành, tăng 8% và thu hút 44.623 thí sinh trúng tuyển, tăng 14,6% so với năm 2025.
Trong khi đó, nhóm Y dược - Sức khỏe có 338 lượt ngành, tăng 4,6%, nhưng số thí sinh trúng tuyển giảm nhẹ 0,4%, còn 43.991 người.
Đáng chú ý, nhóm Luật có số lượt ngành tăng 6,5% lên 212 lượt, nhưng số thí sinh trúng tuyển giảm tới 7.595 người, tương đương 23,7%, còn 24.483 thí sinh.
Ngược lại, nhóm Quản lý - Kinh tế vẫn chiếm quy mô tuyển sinh lớn. Năm 2026, nhóm này có 1.294 lượt ngành, tăng 13,6% với 166.629 thí sinh trúng tuyển, tăng 2.549 người, tương đương 1,6%.
Nhóm Du lịch - Dịch vụ - Vận tải cũng ghi nhận sự thu hẹp về số người trúng tuyển. Dù số lượt ngành tăng 12,6%, số thí sinh trúng tuyển giảm 1.669 người, tương đương 3,4%, xuống còn 47.482 người.
 |
| Sinh viên ngành Khoa học máy tính của trường Đại học Bách khoa TP.HCM. Ảnh: Phương Lâm. |
Nhân lực công nghệ chiến lược tiếp tục được mở rộng
Dù số thí sinh trúng tuyển ngành Máy tính và Công nghệ thông tin giảm, các chương trình đào tạo chuyên sâu gắn với những lĩnh vực công nghệ mới lại có xu hướng tăng.
Năm 2026, nhóm chương trình đào tạo chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo - dữ liệu có 181 lượt ngành, tăng 46% so với năm trước. Số thí sinh trúng tuyển các ngành này đạt 13.969 người tại 95 cơ sở đào tạo, tăng 3.260 người, tương đương 30,4%. Trong đó, 16 lượt ngành có điểm chuẩn trên 25 điểm, với 2.268 thí sinh trúng tuyển.
Đáng chú ý, báo cáo ghi nhận 102 lượt ngành mới xuất hiện trong năm 2026 và 45 lượt ngành được hình thành sau quá trình tái cấu trúc chương trình. Điều này cho thấy một phần nhu cầu đào tạo công nghệ đang được chuyển sang những chương trình chuyên sâu hơn, thay vì chỉ tập trung ở các chương trình Máy tính và Công nghệ thông tin truyền thống.
Ở nhóm ngành thuộc diện được xác định là khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, năm 2026 ghi nhận 1.385 lượt ngành, tăng 21,3% với 128.688 thí sinh trúng tuyển, giảm nhẹ 0,8% so với năm trước.
Riêng khoa học cơ bản có 96 lượt ngành, tăng 37,1%, cùng với đó là 7.784 thí sinh trúng tuyển, tăng 26,1%.
Các chương trình chuyên sâu khác cũng tăng mạnh. Cụ thể, nhóm Xây dựng - Kiến trúc có 370 lượt ngành, tăng 13,1%, với 32.434 thí sinh trúng tuyển, tăng 11,3%.
Nhóm chương trình chuyên sâu về biển và hàng hải có 44 lượt ngành, tăng 18,9%, với 5.153 thí sinh trúng tuyển, tăng 16,1%.
Trong khi đó, chương trình chuyên sâu về Đường sắt có 29 lượt ngành, tăng 26,1%, với 2.940 thí sinh trúng tuyển, tăng tới 93,4%.
Những biến động trong công tác tuyển sinh năm 2026 cho thấy cơ cấu STEM đang có sự dịch chuyển, số lượt ngành tăng nhưng mức tăng trúng tuyển không đồng đều giữa các lĩnh vực.
Báo cáo của bộ lưu ý việc đánh giá xu hướng này cần tách bạch giữa thay đổi danh mục ngành, chương trình đào tạo và biến động tuyển sinh thực tế. Hơn nữa, bộ nhấn mạnh tỷ lệ xác nhận nhập học và kết quả học tập sau tuyển sinh mới là những dữ liệu cần thiết để đánh giá đầy đủ mức độ chuyển dịch cũng như chất lượng đầu vào.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
