 |
Nếu danh sách khách mời ngồi cùng bàn tiệc chính với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump tại quốc yến Nhà Trắng ngày 24/9 là một thông điệp, Washington dường như đang nhìn quan hệ với Bắc Kinh qua lăng kính công nghệ, theo SCMP.
Ngồi cùng bàn với ông Tập, Phu nhân Bành Lệ Viện, ông Trump và Đệ nhất phu nhân Melania Trump là những lãnh đạo quyền lực nhất của ngành công nghệ Mỹ, gồm CEO Nvidia Jensen Huang, CEO Advanced Micro Devices (AMD) Lisa Su, Chủ tịch Apple Tim Cook và CEO Tesla Elon Musk.
Bốn doanh nhân này sở hữu tổng tài sản ròng hơn 1.000 tỷ USD. Trong khi đó, tổng vốn hóa thị trường của Nvidia, AMD, Apple và Tesla vượt 12.000 tỷ USD tính đến hết phiên giao dịch ngày 24/9.
Bàn tiệc xoay quanh hạ tầng AI
Theo ông Wang Shengyu, chuyên gia nghiên cứu tại Trung tâm Phân tích Trung Quốc thuộc Viện Chính sách Hội Asia Society ở Washington, cách bố trí bàn tiệc cho thấy hạ tầng AI đang trở thành một lĩnh vực có khả năng tạo ra điểm giao thoa giữa hai cường quốc.
 |
| Bàn tiệc quy tụ các tỷ phú công nghệ tại quốc yến ngày 24/9. Ảnh: Reuters. |
Nvidia và AMD là những nhà thiết kế chip hàng đầu thế giới, phát triển các bộ xử lý được sử dụng để huấn luyện và vận hành những mô hình AI phức tạp. Trong chuỗi cung ứng này, Trung Quốc cũng giữ vai trò quan trọng với hoạt động đóng gói, kiểm thử chip cùng nguồn cung nhiều nguyên liệu thiết yếu, trong đó có đất hiếm.
Tuy nhiên, chính lĩnh vực công nghệ đang trở thành một trong những điểm căng thẳng của quan hệ Mỹ - Trung. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Washington đã thu hẹp đáng kể khả năng hoạt động của các hãng chip Mỹ tại thị trường Trung Quốc.
Hồi tháng 5, bà Lisa Su cho biết Trung Quốc đóng góp khoảng 20% doanh thu AMD, giảm từ mức 24% vào năm 2019. Trong khi đó, ông Jensen Huang từng cho biết các hạn chế của chính quyền Mỹ khiến Nvidia gần như mất thị trường chip AI trị giá 50 tỷ USD tại Trung Quốc.
Bắc Kinh cũng thận trọng trong việc mở rộng trở lại thị trường cho chip Mỹ, trong bối cảnh nước này thúc đẩy chiến lược tự chủ công nghệ.
“Các doanh nghiệp thuộc chuỗi cung ứng AI chính là những bên tích cực nhất trong việc thúc đẩy gia tăng kết nối với Trung Quốc từ phía giới kinh doanh Mỹ”, ông Wang nhận định, đồng thời cho rằng cả 4 tập đoàn có lãnh đạo ngồi tại bàn tiệc chính đều phụ thuộc đáng kể vào thị trường Trung Quốc.
      |
Các tỷ phú công nghệ hàng đầu của Mỹ gồm CEO Nvidia Jensen Huang và vợ - Lori Huang,Tim Cook - Chủ tịch hội đồng quản trị của Apple, CEO Tesla Elon Musk, CEO Google và Alphabet - Sundar Pichai, CEO OpenAI Sam Altman, Nhà sáng lập Amazon, Jeff Bezos và vợ - Lauren Sanchez tại quốc yến tối 24/9. Ảnh: Reuters. |
Elon Musk, người giàu nhất thế giới, đồng minh của ông Trump và nhà sáng lập SpaceXAI, cũng có mặt tại quốc yến. Ông Musk từng tham gia những lời kêu gọi từ các CEO khác về việc giảm tốc độ phát triển AI nhằm tăng cường an toàn cho công nghệ này.
Những doanh nghiệp vẫn gắn với chuỗi cung ứng Trung Quốc
Vị trí tại bàn tiệc cũng cho thấy chính quyền Trump đang thúc đẩy mạnh mẽ việc đưa hoạt động sản xuất trở lại Mỹ thông qua chính sách thuế quan. Hiện nhiều doanh nghiệp có mặt tại quốc yến vẫn phụ thuộc đáng kể vào các nhà máy, linh kiện và nguồn hàng giá rẻ từ Trung Quốc, theo Washington Post.
Với Chủ tịch điều hành Apple Tim Cook, Trung Quốc vừa là nền tảng sản xuất quan trọng vừa là một trong những thị trường lớn nhất của tập đoàn.
Apple đã giảm dần sự phụ thuộc vào Trung Quốc và chuyển một phần chuỗi cung ứng sang Ấn Độ trong bối cảnh căng thẳng thương mại. Dù vậy, Trung Quốc vẫn là trung tâm lắp ráp chủ yếu của phần lớn iPhone được Apple bán trên toàn cầu.
Đây cũng là một thị trường lớn của Apple, nơi hãng bán hàng triệu iPhone mỗi năm. Tuy nhiên, cách Apple tuân thủ các quy định kiểm duyệt của Trung Quốc và mối quan hệ với Bắc Kinh đôi khi trở thành vấn đề gây tranh luận tại Washington.
Elon Musk cũng có lợi ích đáng kể tại Trung Quốc với Tesla, bên cạnh các hoạt động trong lĩnh vực AI và vũ trụ. Tesla phụ thuộc lớn vào Trung Quốc cả về sản xuất lẫn doanh số.
  |
Tổng thống Trump đã tổ chức bữa tiệc chiêu đãi nhà nước long trọng dành cho nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: NYT, Bloomberg. |
Trong cuộc phỏng vấn với đài CCTV trước quốc yến, ông Musk gọi nhà máy Tesla tại Thượng Hải là một “viên ngọc quý”. Trung Quốc là thị trường lớn nhất và có ý nghĩa quan trọng với Tesla, nhưng hãng xe điện Mỹ đang phải cạnh tranh quyết liệt với các đối thủ nội địa Trung Quốc.
Nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos cũng có mối liên hệ đáng kể với Trung Quốc thông qua hoạt động của nền tảng thương mại điện tử. Theo dữ liệu của Marketplace Pulse, hơn 50% nhà bán hàng trên Amazon toàn cầu đến từ Trung Quốc.
Nhiều sản phẩm được bán trên Amazon, bao gồm cả hàng mang thương hiệu riêng của tập đoàn, được sản xuất tại Trung Quốc và chịu tác động từ chính sách thuế quan của chính quyền Trump.
Công nghệ áp đảo danh sách khách mời
Ngành công nghệ cũng từng hiện diện đông đảo tại quốc yến đón ông Tập tại Nhà Trắng năm 2015 do Tổng thống Barack Obama chủ trì. Khi đó, bàn tiệc có CEO Apple Tim Cook, nhà sáng lập Facebook Mark Zuckerberg và CEO Microsoft Satya Nadella.
Tuy nhiên, danh sách năm nay cho thấy vai trò của giới công nghệ thậm chí nổi bật hơn. Nếu quốc yến năm 2015 còn có những nhân vật quyền lực của ngành truyền thông và giải trí như Bob Iger của Disney hay Jeffrey Katzenberg của DreamWorks, lần này các lãnh đạo công nghệ chiếm vị trí nổi bật xuyên suốt danh sách khách mời.
Trong tổng số 39 lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ tham dự, có 15 người đến từ lĩnh vực công nghệ. Danh sách này gồm ông Zuckerberg, nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos, CEO Dell Michael Dell cùng lãnh đạo những doanh nghiệp quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn như Qualcomm và Micron Technology.
Sự vắng mặt đáng chú ý là Anthropic, công ty phát triển mô hình AI Claude. CEO Dario Amodei của Anthropic là người lên tiếng mạnh mẽ về những rủi ro và mối đe dọa tiềm tàng từ AI. Ông từng công khai ủng hộ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt đối với công nghệ AI của Trung Quốc.
 |
| CEO Dario Amodei của Anthropic vắng mặt trong quốc yến đón ông Tập. Ảnh: Reuters. |
Trong khi đó, CEO Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman của OpenAI đều có mặt. Công ty này hiện không có hoạt động kinh doanh chính thức tại Trung Quốc.
Tổng cộng, quốc yến có 130 khách mời, không bao gồm hai nhà lãnh đạo cùng phu nhân.
Khoảng trống từ phía doanh nghiệp Trung Quốc
Sự hiện diện áp đảo của các lãnh đạo công nghệ Mỹ tạo thêm không gian để giới doanh nghiệp hai nước trao đổi về thương mại, thị trường và chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu các cuộc đàm phán Mỹ - Trung trong tuần này có dẫn đến thay đổi cụ thể nào đối với chính sách kiểm soát xuất khẩu chip của Washington hay không.
Đáng chú ý, không có lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc nào xuất hiện tại quốc yến. Điều này trái với những đồn đoán trước đó rằng ông Tập có thể tới Washington cùng một đoàn doanh nghiệp để thúc đẩy các thỏa thuận đầu tư.
Theo ông Wang, sự tương phản giữa sự hiện diện nổi bật của các lãnh đạo công nghệ Mỹ và sự vắng mặt của doanh nhân Trung Quốc cho thấy những khác biệt trong cách hai bên tiếp cận việc thúc đẩy kết nối kinh doanh và đầu tư.
 |
| Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại quốc yến ngày 24/9. Ảnh: Reuters. |
AI cũng là một chủ đề được nhắc tới trong thông điệp của giới lãnh đạo. Phía nhà lãnh đạo Trung Quốc cho rằng các nước có “khả năng và trách nhiệm phát triển, quản lý trí tuệ nhân tạo vì những mục đích tốt đẹp”, đồng thời cần bảo đảm AI nằm trong tầm kiểm soát của con người và phục vụ lợi ích của người dân, theo WSJ.
Trong khi đó, ông Trump cho biết muốn duy trì hiện trạng, trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc vẫn cạnh tranh để giữ vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực AI.
Vì vậy, bên cạnh các cuộc thảo luận về thương mại và thuế quan, bàn tiệc tại Nhà Trắng ngày 24/9 cho thấy công nghệ, đặc biệt là AI và chuỗi cung ứng bán dẫn, đang trở thành một phần nổi bật trong cách Washington định hình quan hệ kinh tế với Bắc Kinh.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
