Sau nửa năm nghỉ thai sản, Trà My (29 tuổi, phường Tân Mỹ, TP.HCM) trở lại với công việc xây dựng kế hoạch tại một agency truyền thông hồi giữa tháng 9. Cô bất ngờ khi nhận về những bản nội dung thuyết trình được Claude hỗ trợ thực hiện đến 80%

Trước đó, My thường ứng dụng template Canva trong quá trình xây dựng bài thuyết trình, vẫn phải tự bổ sung nội dung, điều chỉnh slide một cách thủ công. Song, hiện nay, nhiều đồng nghiệp có thể tạo ra bản đề xuất hoàn chỉnh chỉ sau vài câu lệnh, đòi hỏi cô nhanh chóng nâng cấp kỹ năng sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo.

“Tôi cảm thấy như lần đầu đi làm, phải làm quen với công cụ và quy trình làm việc mới”, chuyên viên xây dựng kế hoạch 29 tuổi nói.

Theo báo cáo Chỉ số Xu hướng Công việc năm 2026 của Microsoft, được thực hiện với 2.000 người lao động tại Việt Nam, 39% nhân sự thuộc nhóm sử dụng AI thành thạo, lớn hơn so với mức trung bình 16% trên toàn cầu.

76% người dùng trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam cho biết có khả năng tạo ra kết quả công việc mà một năm trước chưa thể thực hiện. 82% lo ngại bị tụt lại nếu không nhanh chóng thích nghi với AI. Như vậy, tình trạng nhân sự bỡ ngỡ trước mức độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quá trình xử lý công việc sau một thời gian nghỉ ngơi hoàn toàn có thể xảy ra.

Trước đây, những kỳ nghỉ dài chỉ kéo theo khối lượng lớn công việc cần xử lý. Tuy nhiên, trong bối cảnh AI ngày càng thâm nhập sâu vào công việc, nhân sự còn phải đối mặt với những thay đổi đáng kể về công nghệ khi trở lại. Trong khi nhiều người cố gắng cập nhật các tính năng mới của chatbot, ứng phó với sự thay đổi nhanh chóng, một số lại tạm dừng “cuộc đua” với AI, tìm hướng đi khác trên thị trường lao động.

Nhân sự hoang mang khi trở lại công việc

Để tiết kiệm thời gian làm việc, gia tăng năng suất của toàn bộ đội nhóm, lãnh đạo công ty Trà My yêu cầu người lao động ứng dụng AI nhiều hơn, có thể đảm nhiệm một số tác vụ của các đội nhóm khác trong giai đoạn gấp rút. Thậm chí, doanh nghiệp còn nâng cấp tài khoản ChatGPT, Claude và Gemini cho một số cá nhân, đòi hỏi tần suất ứng dụng thường xuyên hơn.

Sau 6 tháng ở nhà chăm con, My nhận thấy khối lượng công việc "dường như tăng gấp đôi", thay vì giảm đi nhờ trí tuệ nhân tạo. Cô vừa phải làm quen với quy trình làm việc mới cùng chatbot, vừa phải đảm nhiệm thêm một số tác vụ của bộ phận khác. Ví dụ, Trà My thỉnh thoảng phải tự thực hiện các hình ảnh minh họa ý tưởng (moodboard/concept visual) mô phỏng bằng công cụ AI, thay vì chờ nhóm thiết kế.

“Một tháng qua, tôi thường xuyên phải tăng ca để bắt kịp đồng nghiệp”, Trà My chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Trong khi đó, Thanh Tùng (35 tuổi, phường An Khánh, TP.HCM) trở lại công việc sau gần 2 năm học thạc sĩ chuyên ngành quản trị kinh doanh. Dù quá trình học tập vẫn đòi hỏi sử dụng chatbot AI hàng ngày, anh chưa từng ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào các tác vụ công việc thực tế.

Sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ, Thanh Tùng ứng tuyển vào doanh nghiệp mới, bất ngờ trước mức độ ứng dụng AI tại đây. Công ty này sử dụng gói tài khoản doanh nghiệp của ChatGPT, từ đó đồng bộ hóa nhiều khâu trong công việc. Ban đầu, anh thậm chí không biết cách truy cập và sử dụng hệ thống trên máy tính công ty.

Hiện nay, Tùng không chỉ sử dụng chatbot để soạn thảo email hay tổng hợp thông tin đơn giản, mà còn đưa AI vào khâu thu thập dữ liệu, nghiên cứu chuyên sâu và xây dựng mô hình kinh doanh.

“Tôi không chỉ bỡ ngỡ trước mức độ ứng dụng AI vào công việc hiện tại, mà còn phải sẵn sàng chịu trách nhiệm trước kết quả do các mô hình dữ liệu tạo sinh tạo ra. Mỗi sai lầm đều có thể gây ra thiệt hại đáng kể”, Thanh Tùng nói.

Theo anh, đây là sự khác biệt lớn nhất trong việc sử dụng chatbot trong môi trường đào tạo và doanh nghiệp thực tế.

Kiệt sức vì AI

Ở chiều ngược lại, Tâm Anh (26 tuổi, phường Tân Định, TP.HCM) lại lựa chọn hướng đi khác sau một thời gian “chạy đua” với AI.

Nhân sự thiết kế trong ngành quảng cáo cho biết trí tuệ nhân tạo không chỉ can thiệp sâu vào quá trình làm việc, mà còn phần nào thay đổi gu thẩm mỹ của khách hàng. Nhiều khách hàng sử dụng ấn phẩm do AI tạo sinh làm ví dụ, yêu cầu Tâm Anh thực hiện theo.

Cũng vì chatbot ngày càng thực hiện được nhiều tác vụ trong khâu thiết kế, lãnh đạo và đối tác kỳ vọng vào khả năng rút ngắn thời gian hoàn thành dự án. Như vậy, Tâm Anh buộc phải hy sinh những nhiệm vụ yêu thích, để AI hỗ trợ thực hiện.

“Sự thích thú khi làm công việc mình yêu thích mỗi ngày dần biến mất”, cô nói.

Ngoài ra, trong khoảng 2 năm gần đây, Tâm Anh cũng phải liên tục cập nhật những tính năng mới của các công cụ thiết kế, phần vì lo sợ lạc hậu, phần vì áp lực từ cấp trên. Ban đầu, cô cảm thấy hào hứng khi có cơ hội tiếp cận công nghệ mới. Song sau một khoảng thời gian dài, nhân sự 26 tuổi dần cảm thấy kiệt sức.

Đây được xem là một trong những lý do dẫn đến quyết định xin nghỉ việc của Tâm Anh trong tháng này. Cô dự định nghỉ ngơi khoảng 2-3 tháng, tạm thời tách bản thân khỏi sự thay đổi của công nghệ và nghề nghiệp.

Trong thời gian nghỉ việc, nhân sự này tạm thời xóa một số công cụ thiết kế trên máy tính và điện thoại. Cô cũng không chủ động cập nhật thông tin về sự đổi mới, hạn chế trò chuyện xung quanh chủ đề này với đồng nghiệp, bạn bè trong cùng lĩnh vực.

“Thú thật, tôi cũng lo sợ về khả năng lạc hậu khi quay lại thị trường lao động trong tương lai. Nhưng ở thời điểm này, tôi ưu tiên tạm nghỉ”, Tâm Anh nói.

Để khôi phục niềm đam mê trong quá trình làm việc, nhân sự thiết kế 26 tuổi nỗ lực tìm hướng đi mới trong lĩnh vực sáng tạo. Ở đó, các tác nhân AI chỉ hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ thủ công, mang tính lặp lại, thay vì góp phần định hình gu thẩm mỹ của lãnh đạo, đối tác và khách hàng.

Tâm Anh cho biết đang xem xét lĩnh vực nội thất. Với hướng đi mới, cô mong muốn chỉ sử dụng chatbot như các công cụ thiết kế khác, không cần liên tục cập nhật tính năng mới nhằm “đốt cháy” thời gian lao động.