Trường học Mỹ đóng cửa hàng loạt

Nhiều trường công ở Mỹ đóng cửa vì thiếu học sinh, ngân sách cạn kiệt. Ảnh: Slate Magazine.

Chỉ vài phút trước khi tiếng chuông vào học vang lên, Penny Núñez-Brandão, học sinh lớp 5, đứng trước trường Tiểu học Glen Cove, đảo mắt nhìn đám đông để tìm những gương mặt quen thuộc.

“Con không thấy ai cả. Không có người bạn nào của con đến đây”, Penny nói với mẹ vào một buổi sáng tháng 8.

Với nhiều học sinh, bắt đầu năm học mới vốn đã là trải nghiệm khiến các em lo lắng. Nhưng với Penny và hàng nghìn học sinh khác tại Mỹ, năm học này còn khó khăn hơn khi các em phải làm quen với một ngôi trường hoàn toàn mới sau khi trường cũ đóng cửa.

Theo AP, tình trạng này đang diễn ra tại nhiều địa phương ở Mỹ trong bối cảnh tỷ lệ sinh liên tục giảm, nguồn ngân sách giáo dục từ chính quyền liên bang và tiểu bang ngày càng hạn chế. Nhiều học khu thiếu hụt tài chính và buộc phải đóng cửa trường học để tiết kiệm chi phí.

Nhiều trường công lập vắng bóng học sinh. Ảnh: The American Quorum.

Học khu Mỹ chật vật vì số học sinh giảm

Theo phân tích dữ liệu liên bang của Big Local News thuộc Đại học Stanford, 1.156 trường học Mỹ đã đóng cửa trong năm học vừa qua. Đây là mức cao nhất kể từ sau đại dịch Covid-19.

Đáng chú ý, số lượng học sinh giảm nhanh hơn nhiều so với tốc độ đóng cửa trường học. Điều này cho thấy các học khu có thể còn phải đưa ra những quyết định cắt giảm khó khăn hơn trong thời gian tới.

Học khu Thống nhất Thành phố Vallejo, khu vực có đông người lao động gần San Francisco, là một ví dụ điển hình. Học khu này hiện phục vụ số lượng học sinh chỉ bằng một nửa so với hai thập kỷ trước. Kể từ năm 2025, học khu đã phải đóng cửa 5 cơ sở, tương đương 1/4 tổng số trường. Đồng thời, khoảng 1/3 vị trí nhân sự có thể bị cắt giảm nhằm bù đắp khoản thâm hụt ngân sách lên tới 36 triệu USD.

Các nhà nghiên cứu nhận định đóng cửa trường học không phải lúc nào cũng giúp các học khu tiết kiệm được khoản tiền như kỳ vọng. Chi phí đưa đón học sinh đến trường mới, trợ cấp thôi việc cho nhân viên bị sa thải và bảo vệ những cơ sở bỏ trống có thể tiêu tốn toàn bộ khoản kinh phí tiết kiệm được.

Việc đóng cửa còn ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinh, đồng thời khiến các học khu khó thu hút giáo viên hơn do lo ngại công việc thiếu ổn định. Một hệ lụy khác là các gia đình bất mãn có thể chuyển con sang trường bán công, trường tư thục hoặc học khu khác, khiến tình hình tài chính càng thêm khó khăn.

Tại Vallejo, một số phụ huynh quyết định cho con học tại nhà trong học kỳ mùa thu hoặc lên kế hoạch bán nhà để chuyển đến khu vực lân cận.

“Các gia đình thực sự đang thu dọn đồ đạc, đưa con cái đi nơi khác”, bà Kimberly Núñez-Brandão, mẹ của Penny, cho biết, đồng thời thông tin bà đã chuyển con trai lớn sang một trường bán công khác.

Nhiều gia đình cân nhắc chuyển trường cho con vì lo ngại môi trường công lập không còn đảm bảo. Ảnh minh họa: LA Times.

Học sinh chịu xáo trộn, phụ huynh mất niềm tin vào trường công

Theo phân tích của AP, số học sinh tại các trường công lập Mỹ giảm hơn 1,4 triệu em, tương đương khoảng 3%, trong giai đoạn từ mùa thu năm 2019 đến năm 2024.

Tỷ lệ sinh thấp là nguyên nhân chính khiến số lượng học sinh đi xuống. Bên cạnh đó, chính sách siết chặt nhập cư của chính quyền liên bang, sự mở rộng của các chương trình phiếu hỗ trợ học phí trường tư thục và xu hướng giáo dục tại nhà sau đại dịch cũng góp phần làm giảm tuyển sinh trường công.

Riêng tại Vallejo, số học sinh giảm từ gần 18.000 em vào mùa thu năm 2006 xuống còn khoảng 9.300 em trong năm 2026. Học khu này từng trải qua nhiều cuộc khủng hoảng ngân sách. Đầu những năm 2000, tình trạng quản lý yếu kém đẩy hệ thống này đến bờ vực phá sản. Chính quyền bang phải cấp khoản cứu trợ khẩn cấp 60 triệu USD để ngăn các trường sụp đổ tài chính. Đổi lại, học khu chịu sự giám sát của bang đến mùa hè năm 2024.

Khi ông Rubén Aurelio đảm nhận vị trí giám đốc học khu Vallejo, ông nhanh chóng nhận ra những vấn đề ngân sách mới. Trước đó, học khu sử dụng khoản tiền cứu trợ Covid-19 để trả lương nhân viên. Tuy nhiên, đây là nguồn kinh phí chỉ cấp một lần và đã cạn kiệt vào đầu năm ngoái. Lạm phát và các khoản tăng lương theo hợp đồng cũng khiến ngân sách thêm căng thẳng.

Để giữ chân các gia đình, học khu Vallejo triển khai nhiều biện pháp song song với cắt giảm chi phí. Học khu cải tạo các cơ sở cũ nhằm thu hút phụ huynh trẻ, đồng thời lên kế hoạch mở trường giảng dạy bằng tiếng Tagalog để phục vụ các gia đình người Philippines trong khu vực vịnh San Francisco.

Ông Jason Willis, chuyên gia tài chính trường học tại WestEd, đánh giá việc học khu Vallejo phân bổ các đợt cắt giảm trong nhiều năm và chủ động giới thiệu những lợi thế của hệ thống là cách tiếp cận đáng ghi nhận. Ông ví chiến lược này với hoạt động tiếp thị mà các trường bán công đã sử dụng từ lâu để thu hút học sinh.

Dù vậy, nỗ lực giữ chân phụ huynh không hề dễ dàng. Sĩ số lớp đông và những lo ngại về an toàn khiến nhiều phụ huynh không muốn đăng ký cho con vào trường công lập trong khu dân cư. Việc các gia đình rời đi cũng có thể khiến các trường mất thêm nguồn kinh phí. Trong khi đó, những khuôn viên bị bỏ trống cũng phát sinh chi phí bảo vệ do nguy cơ đột nhập, trộm cắp.

Bàn về tình hình hiện tại, bà Marisa de la Torre, Giám đốc điều hành Hiệp hội Nghiên cứu Trường học thuộc Đại học Chicago, cho biết những xáo trộn do đóng cửa trường có thể kéo dài.

Các nghiên cứu của trường cho thấy học sinh phải chuyển trường thường chịu sự suy giảm lâu dài về kết quả đọc hiểu và toán học, đặc biệt khi các em chuyển đến những trường có thành tích thấp.

“Các em cần một khoảng thời gian để phục hồi, nếu thực sự có thể phục hồi”, bà Marisa nói.