Elon Musk cuối cùng đã công khai sự ủng hộ đối với kế hoạch hợp nhất SpaceX và Tesla Inc., hai công ty giá trị nhất của vị tỷ phú, trong thương vụ có thể trở thành giao dịch doanh nghiệp lớn nhất lịch sử.
Giờ đây, bài toán của Elon Musk là đưa kế hoạch này về đích trước khi những điều kiện thuận lợi trên thị trường thay đổi.
Tuyên bố ủng hộ mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của Musk được đưa ra trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh đầu tiên trong hai cuộc họp liên tiếp.
Động thái này diễn ra khi tỷ phú giàu nhất thế giới đang có nhiều lợi thế: Quan hệ với Tổng thống Donald Trump được cải thiện, khả năng tiếp cận Nhà Trắng được khôi phục và sự hào hứng của giới đầu tư tiếp tục hỗ trợ các doanh nghiệp của ông.
Tuy nhiên, những điều kiện thuận lợi này chưa chắc duy trì lâu dài.
"Thời điểm mang tính quyết định"
Theo những người am hiểu vấn đề, hai công ty đang thúc đẩy kế hoạch công bố thỏa thuận trong nửa đầu năm 2027, nhằm hoàn tất thương vụ ngay trong nhiệm kỳ của chính quyền hiện tại.
Khi đó, hai doanh nghiệp sẽ được hợp nhất thành một đế chế có tổng giá trị thị trường khoảng 3.700 tỷ USD. Thương vụ cũng giúp Elon Musk củng cố quyền lực kinh doanh trước khi môi trường chính trị và tài chính có thể trở nên kém thuận lợi hơn.
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ chỉ còn chưa đầy hai tuần nữa sẽ diễn ra. Nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát một trong hai viện của Quốc hội, Musk và các doanh nghiệp của ông có thể phải đối mặt với những cuộc điều tra, đồng thời khiến Tổng thống Trump suy yếu hơn trong bối cảnh nhiệm kỳ đang dần bước vào giai đoạn cuối.
 |
| Elon Musk nhận Huân chương Khoa học Quốc gia từ ông Trump tại Washington vào ngày 8/10. Ảnh: Reuters. |
Trong khi đó, một đợt bán tháo kéo dài trên thị trường cổ phiếu bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể làm xói mòn sự hậu thuẫn của giới đầu tư - yếu tố cần thiết để thực hiện một thương vụ đầy tham vọng như vậy.
“Musk và các cố vấn chắc chắn muốn tận dụng khoảng thời gian thuận lợi này”, Bill Birmingham, Giám đốc nghiên cứu tại REX Financial, nhận định. “Thời điểm hiện tại vừa thuận lợi, vừa mang tính quyết định”.
SpaceX và Tesla chưa phản hồi yêu cầu bình luận về thời điểm dự kiến công bố thương vụ sáp nhập.
Nhanh chân trước khi thị trường đổi hướng
Sau giai đoạn gặp nhiều khó khăn trong năm qua, Elon Musk đang tìm cách củng cố vị thế của mình trong lĩnh vực kinh doanh. Một trong những lợi thế lớn nhất của ông là khả năng kết hợp tham vọng công nghệ với những kế hoạch đủ sức thu hút sự chú ý của thị trường.
Hơn một năm trước, quan hệ giữa Musk và Tổng thống Trump từng trải qua giai đoạn căng thẳng công khai. Sau khi quan hệ được cải thiện, Musk giảm tần suất xuất hiện tại Washington và tập trung trở lại vào hoạt động kinh doanh.
“Có lẽ ông ấy đã nhìn thấy những hệ lụy từ việc trở thành nhân vật xuất hiện nổi bật ở tuyến đầu”, Libby Sander, Giám đốc chương trình đào tạo lãnh đạo tại Đại học Bond ở Australia, nhận định. “Ông ấy dường như đã chủ động lùi lại, rồi quay trở lại tập trung vào hoạt động kinh doanh”.
Tỷ phú Elon Musk cũng nhiều lần cho thấy khả năng lấy lại niềm tin của giới đầu tư sau những giai đoạn biến động. SpaceX là một ví dụ. Sau màn chào sàn đầy biến động, khi cổ phiếu có thời điểm giảm sâu dưới mức giá phát hành lần đầu 135 USD, cổ phiếu công ty đã phục hồi đáng kể, tăng 47% kể từ ngày 5/8.
 |
| Chủ tịch SpaceX, Gwynne Shotwell, ăn mừng đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào tháng 6. Ảnh: Reuters. |
“Đây là thời điểm tuyệt vời để sử dụng cổ phiếu làm phương tiện thanh toán cho một thương vụ”, Nicolas Owens, chuyên gia phân tích tại Morningstar, nhận định. “Áp lực về thời điểm có thể xuất phát từ vấn đề định giá. Nếu giá cổ phiếu SpaceX giảm, việc đàm phán và thực hiện thỏa thuận mua lại có thể trở nên phức tạp hơn”.
Thời điểm SpaceX lên sàn vào tháng 6 cũng đóng vai trò quan trọng. Sự kiện này đưa Musk trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu tài sản vượt 1.000 tỷ USD, trong bối cảnh tâm lý lạc quan về làn sóng đầu tư AI vẫn được duy trì.
Hiện nay, giới đầu tư ngày càng lo ngại về tính bền vững của cơn sốt AI. Những khoản đầu tư khổng lồ vào cơ sở hạ tầng và công nghệ có thể cần nhiều thời gian hơn dự kiến để chuyển hóa thành lợi nhuận cũng như mức tăng năng suất tương xứng.
Bản thân SpaceX và Tesla cũng phải đối mặt với thách thức tài chính khi mở rộng hoạt động AI. Cả hai được dự báo sẽ tiêu tốn hàng tỷ USD mỗi quý trong tương lai gần. Điều này đánh dấu sự thay đổi đáng kể đối với Tesla, vốn duy trì khả năng tạo ra dòng tiền dồi dào từ hoạt động kinh doanh xe điện trong nhiều năm.
Vì vậy, việc tận dụng mức định giá hiện tại để thực hiện thương vụ có thể mang lại lợi thế cho Musk. Nếu thị trường tiếp tục ủng hộ các doanh nghiệp công nghệ của ông, cổ phiếu SpaceX có thể trở thành công cụ quan trọng để tài trợ cho quá trình hợp nhất. Ngược lại, sự suy giảm của thị trường sẽ khiến bài toán định giá và phân bổ lợi ích giữa các cổ đông trở nên khó khăn hơn.
Hai doanh nghiệp, hai động lực tăng trưởng
Một trong những yếu tố khiến kế hoạch sáp nhập thu hút sự chú ý là sự khác biệt trong mô hình kinh doanh của hai công ty.
Tesla là doanh nghiệp hướng đến người tiêu dùng, với hoạt động cốt lõi là sản xuất xe điện. Trong khi đó, SpaceX đã xây dựng vị thế nổi bật trong lĩnh vực phóng tên lửa và cung cấp dịch vụ vệ tinh, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ liên quan đến không gian.
SpaceX có lợi thế từ năng lực phóng tên lửa, hệ thống vệ tinh và các hợp đồng dài hạn. Theo Bloomberg, những yếu tố này giúp công ty giành được các hợp đồng lớn từ Lầu Năm Góc.
Riêng trong năm nay, SpaceX đã giành hợp đồng trị giá 2 tỷ USD cung cấp vệ tinh cho mạng lưới liên lạc quân sự thuộc chương trình phòng thủ tên lửa Golden Dome. Nếu được triển khai đầy đủ, chương trình này có thể tiêu tốn hơn 1.000 tỷ USD.
 |
| SpaceX sở hữu năng lực phóng tên lửa, mạng vệ tinh và nhiều hợp đồng với chính phủ Mỹ. Ảnh: Reuters. |
Tuy nhiên, việc hợp nhất hai doanh nghiệp cũng đặt ra những câu hỏi về quản trị và lợi ích của cổ đông. SpaceX có hoạt động gắn chặt với các lĩnh vực công nghệ không gian và hợp đồng chính phủ Mỹ, trong khi Tesla sở hữu mạng lưới sản xuất lớn, có khả năng sinh lời cao tại Trung Quốc.
Trong bản phân tích gửi khách hàng, Rajat Gupta, chuyên gia phân tích tại JPMorgan, cho rằng những khác biệt này là các yếu tố quan trọng cần cân nhắc khi hai công ty tìm kiếm sự chấp thuận từ cơ quan quản lý và cổ đông.
Nếu vượt qua được các trở ngại, thương vụ có thể giúp tài sản của Elon Musk tăng thêm hơn 110 tỷ USD, theo tính toán của Bloomberg Billionaires Index.
“Tesla đã trưởng thành thành một công ty có tốc độ tăng trưởng chậm hơn nhưng sở hữu lượng tiền mặt dồi dào và bảng cân đối kế toán vững mạnh”, Andrew Rocco, chiến lược gia cổ phiếu tại Zacks Investment Research, nhận định.
“Trong khi đó, SpaceX là doanh nghiệp tăng trưởng cực nhanh, nhưng phải đối mặt với áp lực chi tiêu vốn khổng lồ khi mở rộng Starlink và Starship. Khi kết hợp, hai công ty có thể tạo ra một công thức tăng trưởng đặc biệt hấp dẫn”, ông cho biết thêm.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
