Vì sao người lớn tìm đọc lại sách thiếu nhi?

Nhiều người từng say mê đọc sách đang dần mất thói quen này.

Công việc trên Slack, mạng xã hội, những thông báo điện tử, các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), cùng tin tức dồn dập khiến con người ngày càng khó thoát khỏi thế giới số. Không ít người cảm thấy họ không còn gắn bó với sách như trước.

Financial Times đã chỉ ra cách khắc phục đáng thử, dù có thể đi ngược với suy nghĩ thông thường: thay vì điều chỉnh từng thói quen nhỏ, hãy tìm lại những cuốn sách đầu tiên khơi dậy niềm yêu thích đọc sách.

Tìm lại niềm vui ban đầu

Katherine Rundell, nhà văn viết sách thiếu nhi từng giành nhiều giải thưởng, gợi ý rằng những người dần mất hứng thú hoặc đã lâu không đọc sách nên tìm lại điều từng khơi dậy tình yêu đọc sách từ thuở ban đầu.

Tháng này, bà xuất bản cuốn Why You Should Read Children’s Books, Even Though You Are So Old and Wise (tạm dịch: Tại sao nên đọc sách thiếu nhi dù đã trưởng thành và hiểu biết).

Tác phẩm đặt ra câu hỏi: Vì sao sách thiếu nhi không được nhìn nhận như một phần của văn học? Tại sao nhiều người lớn lại ngại ngùng khi bị bắt gặp đọc tác phẩm kinh điển dành cho thanh thiếu niên?

Theo Rundell, việc từ bỏ sách thiếu nhi khi trưởng thành có thể khiến độc giả bỏ lỡ nhiều điều quý giá. Bà cho rằng người lớn thường gạt sang một bên “kho tàng kỳ diệu mà khi được đọc dưới con mắt của người lớn, chúng mang một sức hút khác biệt”.

Tuy nhiên, Rundell không cho rằng người lớn chỉ nên, hay thậm chí chủ yếu nên, đọc truyện thiếu nhi. Bà chỉ muốn nhấn mạnh rằng sẽ có những thời điểm trong cuộc sống, đây là thể loại sách phù hợp.

Đọc lại cuốn sách đầu tiên khơi dậy niềm yêu thích đọc sách có thể giúp người lớn tìm lại niềm vui với những trang sách. Ảnh: cottonbro/pexels.

Người trẻ tìm lại sách

Nếu Rundell giúp người lớn tìm lại niềm vui đọc sách, tiểu thuyết gia Jesmyn Ward gợi nhắc điều khiến văn chương luôn đáng để ta tìm lại: không chỉ mở rộng hiểu biết về thế giới, mà còn giúp con người tìm lại hy vọng.

Nhà văn sống tại bang Mississippi, Mỹ, vừa xuất bản tuyển tập tiểu luận On Witness and Respair (tạm dịch: Về sự chứng kiến và hy vọng trở lại).

Khi còn nhỏ, Ward rất thích khám phá tấm bản đồ lớn về các nhà văn địa phương treo trên tường lớp học. Trên bản đồ có những tên tuổi như William Faulkner, Eudora Welty và Richard Wright.

“Các nhà văn là người làm nên phép màu”, bà viết. “Họ tạo ra câu chuyện từ hư không, viết nên những tác phẩm hấp dẫn đến mức tôi cảm thấy nỗi khao khát mãnh liệt mỗi khi đọc... Tại sao tôi không thể bước ra khỏi thế giới của mình để đi vào thế giới của họ?”

Lần đầu tiên sau 5 năm, tổ chức National Literacy Trust của Anh ghi nhận mức độ yêu thích đọc sách ở trẻ em và người trẻ tăng nhẹ. Nhiều người cho biết sách giúp họ thư giãn và khám phá những sở thích của bản thân.

Tác phẩm của Ward được cho là lý giải một phần vì sao thanh thiếu niên ngày nay vẫn tìm đến sách và những câu chuyện.

Ban đầu, Ward đọc để tạm thoát khỏi thực tại. Sau đó, bà tìm đến sách để học cách đồng cảm, hiểu rõ hơn cảm xúc của chính mình và tìm ra vị trí của bản thân trong thế giới xung quanh.

Hiện nhiều trào lưu cũng đang góp phần khiến việc đọc sách trở nên hấp dẫn.

Độc giả tại hiệu sách Kyobo Bookstore. Ảnh: Chosun Daily.

Tại Hàn Quốc, “Text hip” là xu hướng xem việc đọc sách như một hoạt động thời thượng, được giới trẻ, đặc biệt ở độ tuổi 20-30, hưởng ứng trên mạng xã hội. Trào lưu này được chú ý hơn nhờ sự ủng hộ của các thần tượng K-pop như RM (BTS) và Minji (NewJeans).

Theo khảo sát năm 2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc, tỷ lệ đọc sách hằng năm của người trưởng thành là 38,5%. Trong khi đó, nhóm ở độ tuổi 20 đạt 75,3%, tăng 0,8 điểm phần trăm so với kỳ khảo sát trước và là nhóm duy nhất có tỷ lệ đọc tăng.

Bên cạnh đó, “Writing hip” - xu hướng chép lại những đoạn sách bằng tay - cũng thu hút sự chú ý. Nhà phê bình văn hóa Kim Heon Sik xem đây là một hình thức “giải độc kỹ thuật số”, giúp người viết tạm gác những suy nghĩ thường nhật và tập trung vào hiện tại.

Nhà phê bình Ha Jae Geun cho rằng việc chép tay còn có thể cải thiện khả năng diễn đạt, trong bối cảnh nhiều người quen tiếp nhận thông tin ngắn, rời rạc trên Internet. Quá trình này giúp họ nhớ lại những từ ngữ đã biết và sử dụng chúng hiệu quả hơn.