Tỷ phú Warren Buffett - bậc thầy đầu tư lẫn viết lách

Sau hơn 60 năm dẫn dắt Berkshire Hathaway, Warren Buffett vừa rời vị trí Chủ tịch tập đoàn vào ngày 18/9. Ở tuổi 96, ông trở thành Chủ tịch danh dự và tiếp tục giữ vai trò thành viên HĐQT. Con trai ông, Howard Buffett, kế nhiệm vị trí Chủ tịch. Trong khi đó, Greg Abel đã đảm nhiệm vị trí CEO Berkshire từ đầu năm nay.

Buffett dành phần lớn sự nghiệp để biến Berkshire Hathaway từ một công ty dệt may gặp khó khăn thành một trong những tập đoàn giá trị nhất Mỹ. Nhưng di sản của ông không chỉ nằm ở những thương vụ đầu tư hay khối tài sản khổng lồ được tích lũy qua nhiều thập kỷ.

Một phần ảnh hưởng lớn khác của Buffett nằm trên những trang giấy.

Các bức thư cổ đông thường niên của ông vốn được viết để giải thích hoạt động kinh doanh của Berkshire, nhưng dần trở thành tài liệu được giới đầu tư, doanh nhân và cả những CEO hàng đầu chờ đợi. Trong đó, Buffett không chỉ nói về doanh thu, lợi nhuận hay những khoản đầu tư mới. Ông kể chuyện, pha trò, thừa nhận sai lầm và dùng những ví dụ quen thuộc để giải thích các khái niệm tài chính phức tạp.

Nhiều CEO Mỹ cho biết họ đã học cách giao tiếp với cổ đông từ Buffett.

Biến những con số thành câu chuyện

Thư cổ đông vốn là một trong những dạng tài liệu ít hấp dẫn nhất của giới doanh nghiệp. Chúng thường đầy số liệu, thuật ngữ tài chính và những lời giải thích mang tính thủ tục.

Buffett đã thay đổi điều đó.

Những bức thư của ông có thể dài hơn 10 trang nhưng không chỉ dành cho các cổ đông Berkshire. Qua nhiều năm, lượng độc giả của chúng mở rộng vượt xa cộng đồng nhà đầu tư.

Jamie Dimon, CEO JPMorgan Chase, là một trong những người chịu ảnh hưởng rõ rệt. Ông cho biết điều khiến mình ấn tượng nhất ở Buffett là khả năng giải thích những vấn đề phức tạp bằng ngôn ngữ đời thường.

“Tôi viết thư cho những người như các chị gái của mình”, Buffett từng nói với Wall Street Journal. “Họ thông minh, đọc nhiều và đầu tư rất nhiều vào công ty. Họ không biết tất cả các thuật ngữ tài chính chuyên ngành, nhưng họ không muốn bị đối xử như những đứa trẻ 5 tuổi".

“Tôi luôn cố gắng học theo điều đó”, Dimon nói.

Các nhà quản trị nhận định Buffett đã nâng tầm một thông lệ vốn khô khan của giới doanh nghiệp Mỹ và tạo ra một chuẩn mực mới. Việc ông lồng ghép sự hóm hỉnh cùng những câu chuyện cá nhân khiến các bức thư vượt xa một bản đánh giá thuần túy về hoạt động kinh doanh của Berkshire. Với những CEO muốn nâng chất lượng thư gửi cổ đông, điều đó đồng nghĩa với việc phải đầu tư nhiều công sức hơn.

Kể chuyện bằng những con số

Dimon cho biết ông từng đọc cuốn Phân tích chứng khoán (Security Analysis) của Benjamin Graham và David Dodd khi còn trẻ - tác phẩm do chính Buffett viết lời giới thiệu. Sau đó, ông tìm đọc những bức thư thường niên Buffett gửi cổ đông Berkshire cũng như các bức thư ông từng viết khi điều hành quỹ đầu tư trước đây.

Nhiều câu châm ngôn của "Nhà hiền triết vùng Omaha" trong các bức thư đó đã trở thành bài học kinh điển cho mọi nhà đầu tư, như: "Hãy sợ hãi khi người khác tham lam và tham lam khi người khác sợ hãi", hay "Đừng bao giờ đặt cược chống lại Mỹ".

Dĩ nhiên, biến những điều phức tạp thành dễ hiểu chưa bao giờ là việc đơn giản. Dimon cho biết quá trình viết thư của ông kéo dài nhiều tháng. Ông lập dàn ý trước kỳ nghỉ tháng 1, tranh thủ viết vào cuối tuần và kiểm chứng thông tin với nhân viên ở nhiều bộ phận của JPMorgan.

Một tấm biển có hình Warren Buffett tại cuộc họp cổ đông của Berkshire Hathaway năm 2011. Ảnh: Bloomberg.

Tom Gayner, CEO Markel Group (tập đoàn từng được ví như “Berkshire thu nhỏ”), cũng lấy cảm hứng từ Buffett. Ông thường viết phần lớn nội dung thư trong khoảng thời gian yên tĩnh giữa Giáng sinh và Năm mới, sau đó đưa cho vợ biên tập.

“Tôi chỉ nghĩ ông ấy là một người thầy tuyệt vời”, Gayner nói.

Theo Lawrence Cunningham, tác giả cuốn Các bài luận của Warren Buffett (The Essays of Warren Buffett), các bức thư của Buffett bắt đầu thu hút sự chú ý rộng rãi từ khoảng thời điểm xảy ra “Ngày thứ Hai đen tối” năm 1987. Giữa lúc thị trường chứng khoán sụp đổ và nhà đầu tư tranh luận về nguyên nhân, Buffett trở thành một tiếng nói quan trọng giúp giải thích những gì đang xảy ra.

Khả năng viết của Buffett có vẻ tự nhiên, nhưng những bức thư nổi tiếng của ông vẫn trải qua quá trình biên tập kỹ lưỡng.

Carol Loomis, cựu nhà báo tạp chí Fortune và là bạn của Buffett, bắt đầu biên tập thư cho ông từ năm 1977. Hai người trao đổi về các chỉnh sửa qua điện thoại. Buffett từng thừa nhận mình gặp khó khăn khi tiếp nhận góp ý và đặc biệt phàn nàn rằng Loomis sử dụng quá nhiều dấu phẩy.

“Phản ứng đầu tiên của tôi thường là bực bội, điều này hoàn toàn không thích hợp”, Buffett từng nói.

Loomis tiếp tục biên tập thư của Buffett cho đến năm 2024. Hai người sau đó vẫn giữ liên lạc và thường chơi bài bridge trực tuyến với nhau. Buffett nói những ván bài hiện nay hòa nhã hơn nhiều so với những cuộc tranh luận trước đây về dấu câu. “Rốt cuộc tôi cũng trưởng thành lên một chút, ở tuổi 95”, ông nói.

Di sản khó sao chép

Greg Abel đã viết bức thư gửi cổ đông đầu tiên của mình vào tháng 2/2026, sau khi chính thức trở thành CEO Berkshire từ ngày 1/1. Trong quá trình chuẩn bị, Abel từng đùa rằng viết thư là thử thách khó khăn nhất ông phải đối mặt trong 2 tháng đầu tiên ở cương vị mới.

Greg Abel đảm nhiệm vai trò CEO Berkshire Hathaway thay "huyền thoại đầu tư" Warren Buffett. Ảnh: Reuters.

"Đó là một áp lực rất lớn", Abel chia sẻ. "Warren từng nói với tôi: 'Mọi thứ sẽ không nhẹ nhàng hơn đâu. Viết bức thư thứ hai cũng sẽ thử thách chẳng kém gì lần đầu'".

Dù sau đó bức thư nhận được nhiều phản hồi tích cực, Abel hiểu rằng việc kế thừa di sản của Buffett không hề dễ dàng. Ông biết mình sẽ phải tiếp tục viết những bức thư như vậy trong nhiều năm tới.

Buffett đã rời vị trí Chủ tịch, nhưng dấu ấn của ông vẫn hiện diện trong Berkshire. Trong thư ngày 18/9, ông viết rằng Greg Abel đã vượt qua những kỳ vọng mà ông đặt ra từ đầu và giao cho Howard Buffett nhiệm vụ bảo vệ văn hóa, các giá trị của Berkshire.

Trong đầu tư, Buffett nổi tiếng với khả năng nhìn xa, kiên nhẫn và phân bổ vốn. Trong viết lách, ông cũng làm điều tương tự: lấy những khái niệm phức tạp, loại bỏ lớp ngôn ngữ rườm rà và biến chúng thành những câu chuyện dễ hiểu.

Vì thế, ảnh hưởng của Buffett không chỉ nằm trong những gì Berkshire đã mua hay bán. Nó còn nằm trong cách một CEO nói chuyện với cổ đông của mình. Và đó có thể là một trong những di sản lâu dài nhất mà “Nhà hiền triết vùng Omaha” để lại cho giới doanh nghiệp Mỹ.