Biết gì về mưa sao băng đẹp nhất năm đạt cực đại đêm nay?

Các vệt sao băng Perseids xuyên qua bầu trời nhiều mây phía trên rừng quốc gia Inyo, Bishop, California, Mỹ, năm 2024. Ảnh: NASA/Preston Dyches.

Perseids là một trong những trận mưa sao băng đáng chú ý nhất năm, hoạt động từ ngày 17/7 đến 24/8 và thuận lợi quan sát tại Bắc Bán Cầu, dưới vĩ độ 60 độ Bắc. Năm nay, trận mưa sao băng đạt cực đại vào ngày 13/8, với tần suất dự kiến khoảng 80 sao băng mỗi giờ trong điều kiện lý tưởng, theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS).

Con số này thấp hơn mức khoảng 120 sao băng mỗi giờ từng được công bố trước đó. Trong những năm gần đây, Perseids có xu hướng hoạt động yếu hơn mức trung bình và dự báo tiếp tục như vậy trong năm 2026, trước khi có khả năng tăng cường trở lại từ năm 2027.

Thay vì chỉ quan sát vào đêm cực đại, người yêu thiên văn có thể theo dõi Perseids trong một vài đêm trước, trong và sau thời điểm này. Hoạt động của trận mưa sao băng đang tăng nhanh qua từng đêm.

Theo HAS, vào rạng sáng 10/8, có thể bắt gặp khoảng 30 sao băng mỗi giờ. Con số này dự kiến tăng lên khoảng 40 vệt vào rạng sáng 11/8; 60 vệt vào rạng sáng 12/8 và đạt khoảng 80 vệt mỗi giờ vào rạng sáng 13/8.

Trong đêm 12/8, khoảng 10 sao băng mỗi giờ có thể được quan sát vào buổi tối. Khi đó, người xem nên hướng tầm mắt về phía Bắc và Đông Bắc, với trường nhìn ở khoảng giữa bầu trời. Các vệt sao băng thường xuất hiện từ khu vực chân trời Đông Bắc, tạo thành những đường dài trên bầu trời.

Đến nửa đêm, tần suất có thể tăng lên khoảng 20 sao băng mỗi giờ. Khi tâm điểm của Perseids nằm trong chòm sao Perseus (Anh Tiên) lên cao hơn, sao băng có thể xuất hiện theo nhiều hướng khác nhau.

Mưa sao băng Perseids thắp sáng bầu trời đêm, được quan sát tại nhiều nơi trên thế giới vào tháng 8/2024. Ảnh: Reuters.

Trong những giờ tiếp theo, hoạt động tiếp tục tăng nhanh, có thể đạt gần 80 sao băng mỗi giờ vào khoảng 3h. Lúc này, tâm điểm đã lên cao ở hướng Đông Bắc. Người quan sát không cần cố định tầm nhìn vào một hướng mà nên mở rộng trường nhìn, đồng thời tránh nhìn trực tiếp vào tâm điểm để tăng cơ hội bắt gặp những vệt sao băng dài hơn.

Về lý thuyết, tần suất có thể tiếp tục tăng cho đến khi bắt đầu chạng vạng thiên văn, khoảng 4h16 ngày 13/8. Tuy nhiên, thống kê từ các quan sát thực tế cho thấy hoạt động của Perseids thường giảm nhẹ trong giờ cuối trước khi bầu trời chuyển sang chạng vạng.

Sao băng không xuất hiện đều đặn mà hoạt động luôn có những khoảng tăng, giảm. Người quan sát có thể trải qua 10 phút không thấy vệt nào, rồi bắt gặp 3 vệt chỉ trong một phút.

Do đó, việc không nhìn thấy sao băng trong vài phút đầu không đồng nghĩa Perseids hoạt động yếu. Một phiên quan sát nên kéo dài ít nhất một tiếng để đánh giá chính xác hơn mức độ hoạt động, đồng thời tránh bị ảnh hưởng bởi những khoảng thời gian yên ắng hoặc những đợt sao băng xuất hiện dồn dập trong thời gian ngắn.

Với điều kiện thời tiết thuận lợi, một nơi có bầu trời đủ tối và thời gian quan sát kéo dài từ gần nửa đêm đến trước bình minh sẽ giúp tăng cơ hội bắt gặp Perseids, đặc biệt trong những giờ rạng sáng 13/8.

Dải ngân hà xuất hiện trên bầu trời trong đợt mưa sao băng Perseids hàng năm tại Santo Tomé del Puerto, tỉnh Segovia, Tây Ban Nha, tháng 8/2024. Ảnh: Reuters.