Bước ngoặt bất ngờ từ quả táo thối mọc nấm ở Trung Quốc

Theo Sixth tone, từ việc Deng nhận được những cây nấm được nuôi cấy từ chính chủng nấm trên quả táo thối rồi nấu ăn và ghi lại toàn bộ quá trình, đăng lên mạng đã dấy lên sự quan tâm đặc biệt của người dùng mạng Trung Quốc.

Người Trung Quốc xôn xao vì quả táo thối

Mỗi ngày, hơn chục người gắn thẻ Xu trong những bức ảnh chụp các loại nấm mà họ muốn anh xác định. Trong năm tiếp theo, phòng thí nghiệm nhận được mẫu nấm mọc trên hơn 40 loại trái cây, thực phẩm và đồ vật khác nhau, từ hồng, bưởi, dưa lưới, tỏi cho tới vỏ cà phê đã qua sử dụng.

Một trong những người gửi mẫu sớm nhất là Huang Cheng, 37 tuổi, chủ một doanh nghiệp thiết bị y tế ở Hồ Bắc.

Vài ngày sau khi nhìn thấy câu chuyện về cây nấm mọc trên táo, Huang phát hiện những cây nấm nhỏ màu trắng, hình quạt mọc trên một viên cà phê đã qua sử dụng từ máy pha tại nhà.

"Thông thường, tôi có thể chỉ chụp ảnh rồi vứt đi thôi", Huang nói.

Nhưng lần này, anh nhớ đến quả táo của Deng. Huang chụp ảnh chiếc hộp đựng viên nang, đăng lên mạng, gắn thẻ Xu và hỏi liệu mẫu vật có giá trị nghiên cứu hay không.

Nấm mọc lên từ viên cà phê và tỏi. Ảnh: Sixth tone

Bài đăng nhận được hàng nghìn lượt thích. Chỉ hai ngày sau, những viên nang cà phê đã được chuyển tới phòng thí nghiệm. Sau đó, nhóm nghiên cứu tiếp tục nhận được các mẫu tương tự từ Thượng Hải và Côn Minh.

"Chúng tôi có thể quan sát nhiều loại nấm khác nhau trên khắp đất nước, mọc trên đủ loại trái cây và những vật thể rất lạ", Xu nói. "Điều này thực sự đã giúp phòng thí nghiệm nhỏ của chúng tôi phát triển thành một phòng thí nghiệm lớn hơn nhiều".

Đặc điểm của những chủng nấm đặc biệt

Trong phòng thí nghiệm, các nhà nghiên cứu phân lập một chủng nấm từ những viên nang cà phê của Huang rồi lai tạo với một chủng từng được đưa vào không gian.

Một trong những giống mới có đặc điểm khá đặc biệt: kết cấu giòn, chịu nhiệt tốt và phảng phất mùi táo.

Nhóm đặt tên giống này là "Xiang Fei" (Hương phi), lấy cảm hứng từ một phi tần nổi tiếng thời nhà Thanh được cho là có hương thơm tự nhiên. Các nhà nghiên cứu xếp Xiang Fei vào thế hệ thứ tư của dòng "Guo Jun Wang" (Vua của các loại nấm quả).

Tuy nhiên, không phải tất cả các thế hệ Guo Jun Wang đều là hậu duệ trực tiếp của cây nấm mọc trên quả táo của Deng. Khi dự án mở rộng, nhóm sử dụng tên gọi này cho những giống nấm triển vọng được phát triển từ cả các mẫu vật do cộng đồng mạng gửi tới và những chủng đã có trong bộ sưu tập của hiệp hội.

Để tạo ra những giống mới, các nhà nghiên cứu phải lai tạo và sàng lọc hàng trăm chủng nhiều lần.

Những thế hệ nấm đầu tiên của Guo Jun Wang chưa thực sự thành công. Xu nhớ lại rằng chúng "có vị tệ và đắng".

Nấm “Guo Jun Wang” thế hệ thứ tư (bên trái) và thứ tám (bên phải). Ảnh: Sixth tone

Đến cuối năm 2025, nhóm đã chọn được hơn 10 giống triển vọng và mời hàng chục người yêu thích nấm tới chế biến, nấu thử và đánh giá.

"Một số loại có kết cấu trung bình nhưng trông rất đẹp. Một số loại phát triển đặc biệt nhanh. Một số loại có hàm lượng polysaccharide cao", Xu nói.

Đưa ra thị trường thương mại

Hiện một lượng nhỏ nấm cũng được Xu bán trên tài khoản Xiaohongshu với giá 19,9 nhân dân tệ, tương đương khoảng 2,8 USD, cho 100 gram.

Theo Six tone, các giống nấm mang tách được tìm thấy tại Trung Quốc đều ăn được. Tuy nhiên, nếu muốn sản xuất quy mô lớn, chúng vẫn cần trải qua các đợt kiểm tra an toàn định kỳ, trong đó có xét nghiệm kim loại nặng và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Việc đưa sản phẩm ra thị trường vẫn còn nhiều thách thức.

Xu cho biết số người mua hiện chưa nhiều vì dòng nấm vẫn chưa phổ biến tại Trung Quốc. Một số người từng ăn loại nấm này có thể đã không thích kết cấu hoặc hương vị của nó và không muốn thử lại.

Nhóm nghiên cứu đã liên hệ với Freshippo, chuỗi siêu thị thuộc Alibaba, để thảo luận khả năng đưa giống Xiang Fei lên kệ.

Các nhà nghiên cứu cho rằng Xiang Fei có hương vị ngon hơn và khả năng bảo quản tốt hơn một số giống nấm thông thường.

Một cửa hàng Freshippo (Hema, Hà mã), chuỗi siêu thị thực phẩm thuộc tập đoàn Alibaba tại Trung Quốc. Ảnh: CNBC

Tuy nhiên, sản xuất thương mại vẫn vượt quá khả năng hiện tại của nhóm. Phòng thí nghiệm thiếu cả kinh phí lẫn nhân lực để trồng nấm ở quy mô lớn. Họ cũng phải giải quyết hàng loạt vấn đề khác, từ đơn vị nào sẽ đảm nhiệm sản xuất, vận chuyển ra sao cho tới cách duy trì chất lượng ổn định.

Hiện tại, các nhà nghiên cứu vẫn phải trồng từng mẻ nhỏ bằng tay. Việc thuê đơn vị bên ngoài sản xuất có thể giúp tăng sản lượng nhưng đồng thời khiến họ khó kiểm soát chất lượng.

Nhóm cũng tiếp tục tìm hiểu tại sao quá trình lai tạo lại tạo ra những khác biệt lớn về hình dạng của nấm mang tách. Họ hy vọng những nghiên cứu này có thể mở đường cho việc lai tạo có định hướng đối với các loài nấm khác.

"Chúng tôi rất vui vì sau tất cả sự chú ý vào năm 2024, câu chuyện đã không biến mất", Mu nói. "Trong hai năm qua, đã có những diễn biến mới và ít nhất chúng tôi đã đạt được hai kết quả như mong muốn".