|
|
Hành khách lên máy bay của FlyDubai tại Sân bay Quốc tế Ben Gurion sau khi một chuyến bay khác của FlyDubai từ UAE đến Israel phải chuyển hướng đến Saudi Arabia do tín hiệu khẩn cấp, tại Lod, gần Tel Aviv (Israel) ngày 30/9. Ảnh: Reuters. |
Vụ tấn công buồng lái trên chuyến bay FZ1073 của Flydubai khiến Israel phải kích hoạt phương án ứng phó khẩn cấp, đồng thời đặt ra nhiều câu hỏi về quy trình bảo đảm an ninh hàng không.
Israel kích hoạt phương án ứng phó khẩn cấp
Trong quy trình ứng phó các sự cố hàng không nghiêm trọng, Không quân Israel (IAF) lập tức tìm cách liên lạc với buồng lái khi một máy bay bất ngờ mất độ cao nhưng không nhận được phản hồi, theo The Times of Israel.
Khi chiếc Boeing của Flydubai trên chuyến bay FZ1073 đột ngột giảm độ cao khoảng 4.200 m, IAF liên tục phát tín hiệu liên lạc với buồng lái nhưng không có phản hồi Một ban chỉ đạo khẩn cấp và trung tâm chỉ huy tác chiến nhanh chóng được thiết lập để đánh giá tình hình.
CBS News dẫn hai nguồn tin cho hay, Israel lập tức điều các tiêm kích xuất kích và đóng cửa toàn bộ không phận. Tuy nhiên, lệnh này được hủy ngay sau khi giới chức phát hiện máy bay, khi đó cách biên giới Israel khoảng 650 km, đã bất ngờ đổi hướng về phía Saudi Arabia.
Một ủy ban được thành lập từ trước để xử lý những tình huống tương tự cũng nhanh chóng được triệu tập. Nếu máy bay tiếp tục bay về phía Israel, các tiêm kích nước này có thể được điều vào không phận Jordan để tiếp cận và xác minh tình hình.
 |
| Tiêm kích F-35I Israel. Ảnh: IDF. |
Trong kịch bản đó, phi công Israel sẽ tìm cách áp sát máy bay ở khoảng cách gần nhất có thể để thiết lập liên lạc với buồng lái, đánh giá tình trạng máy bay và quan sát khoang hành khách nhằm xác định những gì đang diễn ra bên trong.
Sau khi hoàn tất kiểm tra, IAF sẽ báo cáo cho ủy ban. Nếu xác định máy bay đã bị chiếm quyền kiểm soát và không thể thiết lập liên lạc với phi công, ủy ban sẽ báo cáo Bộ trưởng Quốc phòng và Thủ tướng Israel.
Trong trường hợp tình hình tiếp tục diễn biến nghiêm trọng, quyết định cuối cùng về cách xử lý sẽ thuộc về Thủ tướng. Theo các nguồn tin được CBS News dẫn lời, giới chức Israel khi đó sẽ cân nhắc nhiều yếu tố, trong đó có nguy cơ máy bay tiếp cận sân bay Ben Gurion, Trung tâm Azrieli ở Tel Aviv hoặc một mục tiêu quan trọng khác.
Những cảnh báo về cơ phó bị bỏ sót
Vụ việc trên chuyến bay 1073 của Flydubai cho thấy nhiều khâu kiểm tra tại Oman, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Israel đã bỏ lỡ những dấu hiệu đáng lo ngại liên quan đến cơ phó Hamam al-Hammami, theo Wall Street Journal.
Trước khi gia nhập Flydubai, Hammami từng làm việc tại Oman Air. Năm 2024, nhà chức trách Oman phát hiện ông truy cập các trang web và blog có nội dung cực đoan, đồng thời lo ngại về quan điểm của ông. Người này sau đó bị cấm bay tại Oman và chuyển sang công việc hành chính.
 |
| Hình ảnh được đăng trên tài khoản mạng xã hội của cơ phó Hamam al Hamami. Ảnh: News9. |
Tuy nhiên, những lo ngại này không được chia sẻ rộng rãi với các bên liên quan, theo những người am hiểu vụ việc. Khi Flydubai tuyển Hammami vào tháng 2, hãng được cho là chỉ thực hiện kiểm tra lý lịch tư pháp mà không liên hệ với Oman để xác minh đầy đủ quá trình làm việc trước đây của ông. Sau đó, Hammami được phân công trên các chuyến bay đến Tel Aviv, một tuyến được xem là nhạy cảm về an ninh.
 |
| Một chiếc rìu khẩn cấp trong buồng lái của máy bay Boeing. Ảnh: Wall Street Journal. |
Theo Wall Street Journal, UAE hiện điều tra một số nhân viên Flydubai liên quan đến quy trình tuyển dụng. Hãng hàng không từ chối bình luận trong khi cuộc điều tra đang diễn ra. Israel cũng được cho là đã bỏ lỡ một cơ hội ngăn Hammami tiếp cận chuyến bay.
Theo quy định, phi công đến từ các quốc gia không có quan hệ ngoại giao với Israel, trong đó có Oman, bị hạn chế hoạt động trên các chuyến bay đến nước này. Các hãng hàng không nước ngoài phải cung cấp thông tin hành khách và phi hành đoàn trước khi đến Israel.
Tuy nhiên, Bộ Giao thông vận tải Israel cho biết họ không biết mình có thể yêu cầu danh sách phi hành đoàn và chưa từng thực hiện việc này kể từ khi cơ sở dữ liệu thông tin hành khách được thiết lập năm 2023. Thay vào đó, Flydubai được yêu cầu cam kết kiểm tra lý lịch và quốc tịch của phi công.
Những lỗ hổng này chỉ được chú ý sau khi chuyến bay FZ1073 gặp sự cố. Khoảng giữa hành trình tới Tel Aviv, Hammami đã dùng rìu khẩn cấp tấn công cơ trưởng Smit Machchhar.
Dù bị thương, cơ trưởng đã mở được cửa buồng lái, giúp các thành viên phi hành đoàn và hành khách khống chế cơ phó, sau đó máy bay chuyển hướng và hạ cánh an toàn tại Saudi Arabia.
Vụ việc đang khiến Israel xem xét lại quy trình an ninh đối với các chuyến bay quốc tế. Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng đã yêu cầu rà soát các biện pháp kiểm tra hiện hành.
Sách hay về hàng không
The Great Air Race - John Lancaster kể câu chuyện về những người đã đánh đổi mạng sống của mình để ngày nay chúng ta có thể xách vali lên, bay từ nước này sang nước khác.
Trong cuốn sách, tác giả giới thiệu với độc giả những cảnh tượng xa lạ với các chuyến bay ngày nay. Máy bay tham gia cuộc đua không có phanh hoặc dù. Các cụm từ mô tả kịch tính như “một màng lửa cuộn phía sau động cơ” xuất hiện trong hàng chục đoạn, xuyên suốt cuốn sách.
