Ngoài các doanh nghiệp trên, kết luận thanh tra (KLTT) xác định một số vi phạm tại Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC, Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) và Công ty cổ phần Tập đoàn Vàng bạc đá quý DOJI.
Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ (TTCP) chuyển Bộ Công an thông tin về 7 cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ với số tiền khoảng 2.084 tỷ đồng, có khối lượng, giá trị giao dịch lớn bất thường, không tương xứng với thu nhập của các cá nhân bán vàng.
Hoạt động kinh doanh vàng vẫn còn một số hạn chế, thiếu sót, vi phạm
Theo số liệu của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đến tháng 9/2025 có 14.612 doanh nghiệp có ngành nghề kinh doanh liên quan đến thị trường vàng. Trong đó, 38 đơn vị được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy phép kinh doanh vàng miếng; 6.960 doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ; 26 doanh nghiệp đăng ký ngành nghề khai thác quặng kim loại quý hiếm và 14.061 doanh nghiệp đăng ký ngành nghề bán buôn, bán lẻ vàng, bạc, đá quý.
Kết luận thanh tra nêu, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành đã phối hợp triển khai các giải pháp quản lý thị trường vàng theo Nghị định 24, Nghị định 232 và các nghị quyết, văn bản chỉ đạo của Đảng, Chính phủ.
Hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng được kiểm soát tương đối chặt chẽ; người dân, doanh nghiệp chỉ được mua, bán vàng miếng tại những địa điểm được phép. Vàng miếng gần như không còn được sử dụng làm phương tiện thanh toán; các tổ chức tín dụng không còn được huy động, cho vay vốn bằng vàng.
 |
| Vàng trang sức bày bán tại Công ty vàng Bảo Tín Mạnh Hải. Ảnh: Trần Việt/TTXVN. |
Tuy nhiên, qua thanh tra, Thanh tra Chính phủ xác định hoạt động kinh doanh vàng vẫn còn một số hạn chế, thiếu sót, vi phạm. Tại Công ty cổ phần Bảo Tín Mạnh Hải, doanh nghiệp nhận đặt cọc của một số khách hàng mua vàng miếng nhưng không giao vàng ngay, vi phạm quy định tại Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng. Doanh nghiệp cũng xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn của hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng (GTGT), kê khai thiếu thuế GTGT và phải nộp bổ sung thuế đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý.
Đối với Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, kết luận thanh tra chỉ ra nhiều vi phạm trong công tác phòng, chống rửa tiền. Công ty xây dựng quy định nội bộ chưa đúng quy định; báo cáo Ngân hàng Nhà nước thiếu số lượng giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo; thu thập thông tin nhận biết khách hàng chưa đầy đủ; không cập nhật, xác minh thông tin và không phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro về rửa tiền.
Công ty còn chậm đăng ký lại website với Bộ Công Thương; thông tin trên website chưa thể hiện rõ giá mua, giá bán đã bao gồm hay chưa bao gồm các chi phí liên quan. Việc hạch toán, kê khai một số khoản thu nhập, phân bổ chi phí, chi phí thuê ngoài, chi phí tư vấn chưa đúng quy định về thuế, dẫn đến phải nộp bổ sung thuế thu nhập doanh nghiệp. Công ty cũng xác định không đúng giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế GTGT, kê khai thiếu thuế đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý và hoạt động đổi vàng.
Tại Công ty TNHH Mi Hồng, doanh nghiệp chưa báo cáo Ngân hàng Nhà nước về việc chấm dứt hoạt động kinh doanh vàng miếng tại một số chi nhánh. Công ty có vi phạm trong công bố thông tin, cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ cho khách hàng về sản phẩm trên website; không thực hiện đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng, chống rửa tiền; thu thập thông tin nhận biết khách hàng chưa đầy đủ, không cập nhật, xác minh thông tin và không phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro.
Ngoài ra, Mi Hồng kê khai thiếu thuế thu nhập cá nhân phải nộp của thành viên Hội đồng thành viên khi chuyển nhượng vốn.
Tại Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC, Thanh tra Chính phủ xác định vi phạm quy định kế toán trong việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho vàng miếng, dẫn đến phải hạch toán tăng và nộp bổ sung vào ngân sách Nhà nước lợi nhuận còn lại năm 2024. SJC đồng thời xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế GTGT, kê khai thiếu thuế và phải nộp bổ sung thuế GTGT đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý.
Tại Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) và Công ty cổ phần Tập đoàn Vàng bạc đá quý DOJI, kết luận thanh tra chỉ ra việc xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn của hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế GTGT, kê khai thiếu thuế GTGT, phải nộp bổ sung thuế GTGT đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý.
Một số hạn chế trong quản lý thị trường vàng
Bên cạnh vi phạm tại các doanh nghiệp, kết luận thanh tra chỉ ra một số hạn chế trong quản lý thị trường vàng và những nội dung về cơ chế, chính sách cần điều chỉnh, bổ sung.
Trong giai đoạn 2023-2025, Ngân hàng Nhà nước chưa cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Kết luận thanh tra xác định việc hạn chế nguồn cung là một trong những nguyên nhân làm biên độ giá vàng trong nước diễn biến phức tạp, chênh lệch ở mức cao so với giá vàng thế giới và chưa khuyến khích phát triển thị trường vàng trang sức, mỹ nghệ trong nước.
Trong khi nguồn nhập khẩu bị hạn chế, doanh nghiệp vẫn mua số lượng lớn vàng nguyên liệu có nguồn gốc, xuất xứ không rõ ràng từ một số cá nhân có thu nhập không tương xứng với khối lượng, giá trị giao dịch.
Kết luận cũng xác định Ngân hàng Nhà nước chưa có cơ sở dữ liệu đồng bộ để quản lý thị trường vàng, hỗ trợ công tác điều hành, quản lý theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị nghiên cứu, điều chỉnh, bổ sung các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh vàng, thanh toán mua, bán vàng qua tài khoản, điều kiện kinh doanh vàng miếng, cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu và chế tài xử lý hành vi găm hàng, thao túng thị trường vàng.
Chuyển Bộ Công an thông tin về 7 cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc
Từ kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước rà soát Nghị định 24, Nghị định 232, tham mưu sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy định về hoạt động kinh doanh vàng.
Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính phối hợp đề xuất lộ trình thành lập Sàn giao dịch vàng tại Việt Nam theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Đối với Bộ Tài chính, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chỉ đạo Cục Thuế rà soát, kiểm tra, xử lý thu nộp ngân sách Nhà nước số tiền được phát hiện qua thanh tra do các doanh nghiệp kê khai không đúng, tạm tính 93,733 tỷ đồng. Trong đó, thuế GTGT 29,515 tỷ đồng; thuế thu nhập cá nhân 4,322 tỷ đồng; thuế thu nhập doanh nghiệp 0,229 tỷ đồng và lợi nhuận còn lại sau khi trích bổ sung các quỹ năm 2024 là 59,666 tỷ đồng.
Thanh tra Chính phủ chuyển Bộ Công an thông tin về 7 cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ với số tiền khoảng 2.084 tỷ đồng, có khối lượng, giá trị giao dịch lớn bất thường, không tương xứng với thu nhập của các cá nhân bán vàng.
Thanh tra Chính phủ cũng chuyển thông tin về việc kê khai không đúng thuế và lợi nhuận với số tiền tạm tính 93,733 tỷ đồng của 6 doanh nghiệp. Trong đó, hành vi kê khai không đúng thuế GTGT kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ diễn ra trong nhiều năm, dẫn đến nộp thiếu thuế GTGT số tiền tạm tính 28,403 tỷ đồng.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận, trốn thuế, đầu cơ trục lợi, kinh doanh trái phép, găm hàng, thao túng thị trường vàng.
Bộ Công Thương được kiến nghị xem xét, kiểm tra, xử lý vi phạm về thương mại điện tử, sử dụng công nghệ số để kinh doanh vàng, hành vi găm hàng, thao túng giá; đồng thời nghiên cứu, tham mưu bổ sung quy định về hành vi găm hàng.
Đối với các doanh nghiệp, Thanh tra Chính phủ yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục các thiếu sót, vi phạm; rà soát, sửa đổi, bổ sung quy trình, quy chế quản lý nội bộ về phòng, chống rửa tiền; khắc phục các vi phạm về giấy phép kinh doanh vàng miếng, thương mại điện tử, phòng, chống rửa tiền, kế toán và nghĩa vụ thuế.
Các doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ, dứt điểm các kiến nghị trong Kết luận thanh tra và báo cáo kết quả thực hiện về Thanh tra Chính phủ trong quý III/2026.
Cuốn sách "Pháp luật dân sự - kinh tế và thực tiễn xét xử" đáp ứng phần nào nhu cầu của các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên luật, luật sư, thương nhân trong việc tìm hiểu, nghiên cứu, tham khảo, áp dụng pháp luật xử lý tranh chấp về dân sự - kinh tế, đồng thời giúp người dân, tổ chức có thêm vốn kiến thức về pháp luật trong quá trình tham gia các giao dịch về dân sự, kinh tế để tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách tốt nhất.
