Trong văn phòng khoảng 80 m2 ở khu đô thị Nam An Khánh (Hà Nội), 10 nhân viên của studio Color Mind ngồi chăm chú trước máy tính. Trên màn hình, các nhân vật, bối cảnh của đoạn phim ngắn dần hoàn thiện qua những thao tác thành thục. Đó có thể là cảnh phim hoạt hình, lịch sử, giả tưởng hay nhân vật trông như người thật với bối cảnh là phim nước ngoài. Phần lớn hình ảnh này được tạo bằng AI (trí tuệ nhân tạo).
Ở góc khác, nhân viên liên tục chuyển qua lại giữa các phần mềm, kiểm tra từng khung hình, chỉnh biểu cảm nhân vật, ánh sáng, chuyển động và câu thoại với các dòng lệnh như "mô phỏng ánh sáng tự nhiên", "tăng độ chi tiết của da" hay "chuyển động tay tự nhiên hơn". Có cảnh chỉ kéo dài vài giây nhưng phải tạo lại nhiều lần mới đạt yêu cầu.
So với các đơn vị làm phim truyền thống, một xưởng phim AI có thể nhỏ gọn hơn nhiều về cả số lượng nhân sự và thiết bị chủ yếu chỉ cần máy tính. Thậm chí, nhiều người không xuất thân từ các chuyên ngành điện ảnh hay đào tạo bài bản về AI vẫn có thể tự thực hiện một sản phẩm chỉ sau thời gian ngắn học hỏi.
 |
| Studio của anh Vũ Duy Hưng (áo trắng) hiện có khoảng 10 nhân sự, độ tuổi trung bình 25. Ảnh: Đinh Hà. |
Không chuyên vẫn có thể làm phim AI
Trao đổi với Tri Thức - Znews, anh Vũ Duy Hưng - đồng sáng lập Color Mind - cho biết trong số hơn 10 nhân sự tại studio, nhiều người xuất phát điểm là nhân viên IT, thiết kế đồ họa, thiết kế nội thất, độ tuổi trung bình 25.
Theo anh Hưng, một người làm phim hay các sản phẩm từ AI không nhất thiết phải có những kiến thức chuyên môn về phim truyền thống hay kiến thức cao siêu về AI. Tuy vậy, họ vẫn cần có những kỹ năng nhất định về tư duy, đánh giá một sản phẩm đạt yêu cầu và liên tục trau dồi khi làm nghề.
"Với các bạn chưa có kinh nghiệm, chúng tôi thường đào tạo trong khoảng 2 tuần là có thể bắt nhịp cơ bản với các quy trình. Với các kiến thức nâng cao, các bạn sẽ cần khoảng 3 tháng vừa học vừa làm", anh Hưng cho biết.
 |
| Nhân sự studio được đào tạo làm phim AI từ đầu nếu chưa có kinh nghiệm. Chỉ sau khoảng 2 tuần, họ có thể cơ bản bắt nhịp với quy trình sản xuất. Ảnh: Đinh Hà. |
Trong số nhân sự của anh Hưng, Nguyễn Hoàng Phi (sinh năm 2001) - trưởng phòng tại studio - cũng được xem là "tay ngang". Tốt nghiệp chuyên ngành Công nghệ thông tin, chàng trai 25 tuổi từng trải qua nhiều công việc khác nhau, từ sale bất động sản đến marketing.
Một lần lướt mạng xã hội khoảng 1 năm trước, Phi xem được các clip từ AI, thấy thú vị nên tự mày mò học. Ban đầu, anh chỉ muốn thử sức bản thân ở lĩnh vực mới, nhưng khi chia sẻ sản phẩm trên mạng, anh được nhiều người xem, khen ngợi và mời hợp tác.
"Thấy ngành này cũng có nhiều tiềm năng và thú vị nên tôi theo đuổi đến giờ", anh nói.
Hiện mỗi ngày, Phi có thể sản xuất 5-6 tập phim ngắn (thời lượng 1-2 phút/tập), đảm bảo chất lượng về hình ảnh, âm thanh và đầu ra cho khán giả. Với anh, một trong những yếu tố quan trọng là trí tưởng tượng khi triển khai kịch bản, bối cảnh. Trí tưởng tượng càng phong phú, kết hợp với các câu lệnh càng cụ thể, việc triển khai một sản phẩm sẽ càng được đẩy cao.
 |
| Các nhân vật, bối cảnh được chuẩn bị thống nhất trước khi đưa vào dựng phim. Ảnh: Đinh Hà. |
Là đạo diễn với hơn 20 năm kinh nghiệm sản xuất phim trước khi mở rộng mảng phim AI, anh Tạ Huy Cường - người sáng lập xưởng phim AI Mudena Plus - cho rằng trong tương lai, nhiều vị trí ở các đoàn phim truyền thống có thể "mất việc" vì sự phát triển của AI.
"Đó có thể là quay phim, hóa trang, âm thanh, nhiều vị trí có thể thay thế bằng AI", anh nói.
Hiện, xưởng phim của anh Cường có 13 nhân sự, phần lớn cũng không xuất thân từ chuyên ngành điện ảnh hoặc máy tính. Song chỉ sau khoảng 1 tuần đào tạo, mọi người có thể tham gia quá trình sản xuất các bộ phim bằng công cụ AI.
15 phút xong một tập phim ngắn
So với quy trình truyền thống, một tập phim hay TVC thực hiện bằng AI được rút ngắn nhiều lần công sức và thời gian thực hiện. Tại xưởng phim của đạo diễn Tạ Huy Cường, một tập phim ngắn hiện chỉ mất khoảng 15 phút để hoàn thiện, trong điều kiện có sẵn kịch bản, nhân vật và các dữ liệu cần thiết.
Theo anh, quá trình làm một bộ phim bằng AI không bắt đầu từ việc nhập một câu lệnh và chờ hệ thống tự tạo toàn bộ sản phẩm. Trước tiên, đội ngũ phải xây dựng ý tưởng, đề cương, xác định chủ đề, diễn biến và những giới hạn cần tuân thủ. Đề cương được duyệt trước khi AI được sử dụng để phát triển thành kịch bản chi tiết.
"Kịch bản vẫn là khâu quan trọng nhất. AI chưa thể thay thế con người ở bước này", anh nhận xét.
Sau khi kịch bản hoàn thiện và được kiểm duyệt, nội dung mới được đưa lên nền tảng sản xuất. Hệ thống phân tích câu chuyện để xác định nhân vật, bối cảnh, đạo cụ và các phân cảnh. Đội ngũ có thể để AI tạo nhân vật, cung cấp ảnh tham khảo hoặc sử dụng hình ảnh đã chuẩn bị từ trước. Tại xưởng của anh Cường, nhân viên thường chủ động chuẩn bị nhân vật và bối cảnh để kiểm soát sự nhất quán giữa các cảnh.
 |
| Xưởng phim AI của đạo diễn Tạ Huy Cường có thể sản xuất hàng trăm tập phim ngắn/ngày. Ảnh: NVCC. |
Kịch bản tiếp tục được chia thành từng phân đoạn nhỏ, gồm nhân vật, lời thoại, bối cảnh và hành động. Nhân viên kiểm tra từng phần trước khi tạo video, sau đó ghép các đoạn thành tập hoàn chỉnh và chuyển sang hậu kỳ để chỉnh nhịp, âm thanh, phụ đề, lời thoại. Với phim tiếng Việt, một số công đoạn như giọng nói và lồng tiếng còn cần đến các công cụ AI khác hỗ trợ.
Theo anh Cường, việc kiểm soát từng bước khiến quy trình mất thêm thời gian nhưng giúp phát hiện và chỉnh sửa những chi tiết chưa đúng ý đồ.
"Càng mô tả chi tiết, AI càng có cơ sở để tạo ra sản phẩm gần với mong muốn", anh cho biết.
Với quy trình này, một nhân sự của anh Cường có thể thực hiện trung bình khoảng 10-20 tập phim/ngày, tùy thể loại và độ phức tạp. Xưởng hiện có thể sản xuất khoảng 100 tập phim/ngày. Nam đạo diễn đặt mục tiêu mở rộng nhanh đơn vị, hướng đến tháng 12 sẽ có khoảng 100 nhân sự, sản xuất hàng nghìn tập phim/ngày.
Trong khi đó, nhân sự tại studio của anh Vũ Duy Hưng hiện đảm nhận chính từng nhiệm vụ như đồ họa, thiết kế nhân vật, dựng phim, sáng tạo. Mỗi khi nhận ý tưởng hoặc kịch bản từ khách hàng, tất cả thành viên sẽ đề xuất phương án và cùng trao đổi để ra kết quả tốt nhất. Sau đó, giám đốc hoặc phụ trách dự án sẽ là người kiểm duyệt cuối cùng trước khi triển khai thực hiện.
 |
| Đạo diễn Tạ Huy Cường và nhân sự áp dụng các quy chuẩn ngay từ khâu xây dựng kịch bản. Ảnh: NVCC. |
Founder Vũ Duy Hưng và đạo diễn Tạ Huy Cường đều cho rằng ngành làm phim và các sản phẩm từ AI hiện có tiềm năng rất lớn và đang phát triển nhanh. Tuy nhiên, kéo theo đó là sự xuất hiện của nhiều đơn vị cố tình tạo nội dung kích thích cảm xúc tiêu cực, gây tranh cãi hoặc dung tục để lôi kéo người xem.
Trước thực tế này, các đơn vị theo đuổi hướng làm phim nghiêm túc cho biết họ phải xây dựng hệ thống quy tắc riêng và đồng thời tham chiếu tiêu chuẩn của các nền tảng phân phối trong suốt quá trình sản xuất. Những yêu cầu này được áp dụng từ khâu xây dựng kịch bản, thiết kế nhân vật, hình ảnh đến kiểm duyệt sản phẩm trước khi phát hành.
"Ngay từ đầu, các yếu tố như bạo lực, dung tục, ảnh hưởng tâm lý người xem đều phải được kiểm soát chặt. Dựa vào bộ quy tắc, các công cụ AI cũng cảnh báo cho chúng tôi về các chi tiết có thể vi phạm để điều chỉnh", đạo diễn Tạ Huy Cường nói.
Bên cạnh yêu cầu về nội dung, studio cũng đối chiếu với các quy định pháp luật và chính sách của nền tảng để hạn chế nguy cơ vi phạm ngay từ kịch bản.
Theo các nhà sản xuất, đây cũng là điểm tạo khác biệt giữa một sản phẩm được làm để câu lượt xem và một bộ phim AI được đầu tư nghiêm túc. Thay vì khai thác những chi tiết gây sốc để tạo tương tác tức thời, ê-kíp phải cân nhắc mục đích của câu chuyện, cách thể hiện và tác động của hình ảnh đối với người xem.
"AI có thể giúp rút ngắn nhiều công đoạn sản xuất, nhưng không đồng nghĩa với việc mọi nội dung do công cụ này tạo ra đều có thể đưa thẳng lên mạng", anh Hưng nói.
Ngày 25/9, Cục Điện ảnh ban hành Công văn số 1919/ĐA-VP về việc chấp hành quy định phổ biến phim trên không gian mạng, trong bối cảnh các sản phẩm mang tên "phim ngắn", đặc biệt phim có sự hỗ trợ của AI, xuất hiện dày đặc trên các nền tảng trực tuyến. Cơ quan quản lý đang rà soát, kiểm tra những trường hợp có dấu hiệu chưa đáp ứng quy định về điều kiện phổ biến, phân loại, hiển thị kết quả phân loại và thông báo phim trước khi phát hành.
Trao đổi với Tri Thức - Znews, Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường cho rằng AI chỉ là công cụ, không quyết định chất lượng hay giá trị tác phẩm. Những mô-típ như tiền bạc, quyền lực, tình yêu, ngoại tình hay "tổng tài" cũng không thể mặc nhiên xem là tiêu cực. Tuy nhiên, việc các nội dung nhạy cảm xuất hiện với tần suất cao, cường độ mạnh và liên tục tiếp cận một nhóm khán giả có thể ảnh hưởng đến thói quen xem và thị hiếu, đặc biệt ở trẻ em, thanh thiếu niên.
Ông Cường cho biết đây là những nguy cơ cần được đánh giá trên thực tế, không nên đánh đồng mọi phim ngắn hay sản phẩm AI với nội dung tiêu cực. Quan điểm của Cục Điện ảnh là không ngăn cản sự phát triển của công nghệ, với AI đang và sẽ trở thành công cụ quan trọng của ngành công nghiệp điện ảnh.
"Cục Điện ảnh ủng hộ các nhà làm phim trẻ sử dụng AI để mở rộng khả năng sáng tạo, giảm chi phí và thử nghiệm cách biểu đạt mới", ông Cường nói, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ đạo đức nghề nghiệp, quyền tác giả, quyền liên quan, quyền đối với hình ảnh, giọng nói và trách nhiệm về nội dung khi phổ biến tới công chúng.
Nhiều chuyên gia tâm lý và chuyên gia xã hội học cũng cảnh báo về các dạng phim ngắn AI có nhịp nhanh, tình tiết gây sốc như ngoại tình, trả thù, phân biệt giàu nghèo... khiến người xem bị cuốn vào. Khi đó, việc xem phim ngắn AI quá nhiều có thể ảnh hưởng đến đời sống, tâm lý con người. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn tùy thuộc vào nguyên nhân và thời lượng xem của từng người.
TS Xã hội học Phạm Thị Thúy khuyến khích mỗi người nên đầu tư nội lực để có sức đề kháng số mạnh nhất trước những nội dung thiếu lành mạnh trên mạng xã hội. Trong đó, nội lực là thể lực (sức khỏe thể chất), tâm lực (sức khỏe tinh thần) và trí lực (sức khỏe bộ não). "Khi có mục đích và một cuộc sống phong phú, bạn sẽ khó bị cuốn vào phim ngắn AI hoặc bất kỳ nội dung giải trí kém chất lượng nào", bà nói.
Cẩm nang 'sống sót' nơi công sở
Trong MENTOR - Từ sinh viên chất đến nhân sự chiến, tác giả Lê Công Minh chia sẻ trải nghiệm vượt qua và học hỏi từ thất bại: Từ nam sinh thi trượt đại học đến giám đốc truyền thông kỹ thuật số, nhân viên Big 4 kiểm toán, sáng lập trung tâm tiếng Anh… Đây là nơi những bạn trẻ "lênh đênh" chốn công sở dễ tìm thấy mình và học hỏi để vươn lên trên con đường sự nghiệp.
