Trong khi một số lãnh đạo ngành AI cảnh báo công nghệ có thể đe dọa sự tồn tại của nhân loại, Phó thủ tướng Hàn Quốc Bae Kyung-hoon lại xem AI là chìa khóa mở ra một "tương lai tốt đẹp".
"AI nên được coi là hạ tầng cơ bản, giống như điện. Mọi người dân Hàn Quốc đều phải có quyền tiếp cận AI mà không cần lo lắng về chi phí", ông nói với Financial Times (FT).
Là một trong số quan chức chính phủ trên thế giới thể hiện sự nhiệt thành với trí tuệ nhân tạo (AI), Phó thủ tướng Hàn Quốc Bae Kyung-hoon từng là nhà nghiên cứu, ông đã viết sách kêu gọi mọi người hiểu và sử dụng AI, đồng thời phụ trách những chương trình được rót nguồn lực lớn nhằm đưa công nghệ này đến với đông đảo người dân.
 |
| Phó thủ tướng Hàn Quốc Bae Kyung-hoon. Ảnh: Newsis |
AI trở thành hạ tầng phổ cập
Tham vọng AI của Hàn Quốc đang được cụ thể hóa bằng hàng loạt chương trình quy mô lớn. Năm ngoái, Tổng thống Lee Jae-myung nhận định công nghệ này đã đưa đất nước đến "một bước ngoặt lịch sử lớn", đồng thời đặt câu hỏi liệu Hàn Quốc sẽ tiếp tục là quốc gia đi sau hay trở thành nước dẫn đầu để nắm bắt những cơ hội từ AI.
Một trong những câu trả lời của Seoul là chương trình "AI cho mọi người". Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin lựa chọn SK Telecom, KT và Kakao dẫn dắt dự án, hướng tới cung cấp miễn phí cho 51,6 triệu người dân các dịch vụ tương tự ChatGPT cùng trợ lý AI cá nhân.
Theo kế hoạch, các doanh nghiệp sẽ ra mắt những chatbot đa năng, chủ yếu dựa trên mô hình AI do Hàn Quốc phát triển, vào cuối năm nay. Các trợ lý AI tiên tiến hơn sẽ được triển khai sau đó.
Đáng chú ý, cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước để tham gia chương trình này khá quyết liệt. SK Telecom, KT, LG Uplus và Kakao đều từng nộp hồ sơ tham gia, trong khi chính phủ đặt mục tiêu đưa phiên bản thử nghiệm vào hoạt động từ tháng 9 và triển khai chính thức vào cuối năm.
Một chương trình khác nhằm phát triển mô hình AI nền tảng nội địa thậm chí được ví với cuộc thi sinh tồn trong loạt phim Squid Game của Netflix.
Từ tháng 8/2025, các đội tham gia được cung cấp năng lực tính toán và ngân sách nhà nước để phát triển mô hình. Cứ 6 tháng, đội có kết quả yếu nhất sẽ bị loại. Đến nay, 3 đội đã rời cuộc đua và 3 đội còn lại tiếp tục cạnh tranh.
 |
| Chính phủ Hàn Quốc ngày càng đưa AI hiện diện rõ nét hơn trong đời sống hàng ngày. Ảnh: Reuters. |
Rót hàng tỷ USD để không phụ thuộc AI nước ngoài
Tham vọng AI của Seoul được hậu thuẫn bởi nguồn lực tài chính chưa từng có. Theo đề xuất ngân sách năm 2027, Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin sẽ có 29.600 tỷ won (21,6 tỷ USD), tăng 24,5% so với năm nay. Riêng các chương trình thúc đẩy chuyển đổi AI nhận 9.400 tỷ won, tăng tới 85%.
Khoản tiền này bao gồm đầu tư cho các dự án về trung tâm dữ liệu AI, "AI vật lý", bán dẫn thế hệ mới và phát triển các mô hình AI nội địa. Một phần ngân sách cũng được dành cho việc phổ cập AI tới các ngành và khu vực trên toàn quốc.
Theo Financial Times, những khoản đầu tư khổng lồ này xuất phát nỗi lo Hàn Quốc có thể trở nên phụ thuộc vào công nghệ AI nước ngoài. Các tập đoàn SK Hynix và Samsung Electronics đang giữ vị trí quan trọng trong sản xuất chip bộ nhớ băng thông cao, thành phần thiết yếu cho AI. Tuy nhiên, Seoul lo rằng nước này có thể chỉ cung cấp phần cứng trong khi phải phụ thuộc vào nước ngoài về các mô hình và dịch vụ được xây dựng trên nền tảng đó.
"Sẽ sớm đến lúc chúng ta không thể làm việc nếu không có AI, giống như ngày nay không thể làm việc nếu không có máy tính", ông Bae nói.
Nhiều người Hàn Quốc, theo ông, đang đặt câu hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu đất nước phụ thuộc vào AI của Mỹ, rồi một ngày công nghệ này bị kiểm soát hoặc chi phí sử dụng tăng quá cao.
Ông Bae thừa nhận Hàn Quốc hiện vẫn chậm hơn Mỹ và Trung Quốc khoảng 6-10 tháng trong lĩnh vực AI, nhưng cho rằng khoảng cách này có thể thu hẹp.
Làn sóng đầu tư cũng đang thúc đẩy quan hệ giữa các công ty Hàn Quốc và những doanh nghiệp AI hàng đầu thế giới.
 |
| Khách tham quan chiêm ngưỡng mô hình công nghệ bộ nhớ băng thông cao (HBM) của SK Hynix tại triển lãm Công nghệ Thông tin Thế giới tại Seoul (Hàn Quốc) năm 2025. Ảnh: Reuters. |
Reuters đưa tin OpenAI đang mở rộng hợp tác với Samsung Electronics trong nghiên cứu và sản xuất chip thế hệ mới, trong khi Samsung cũng mở rộng việc sử dụng các công cụ AI tạo sinh cho nhân viên. Số người dùng ChatGPT Enterprise tại các doanh nghiệp và tổ chức Hàn Quốc đã tăng khoảng 28 lần trong một năm.
AI len vào đời sống, nhưng nỗi lo việc làm tăng lên
Tham vọng của chính phủ ngày càng dễ nhận thấy trong đời sống. Các "Trung tâm học tập kỹ thuật số AI" được đặt tại những khu vực đông người qua lại, chẳng hạn gần ga đường sắt chính ở Busan.
Tại Cung điện Deoksu ở Seoul, một robot tuần tra tích hợp AI có nhiệm vụ phát hiện hỏa hoạn, người xâm nhập và những trường hợp cần trợ giúp.
Người dân cũng thể hiện mức độ quan tâm cao với công nghệ này. Theo khảo sát Ipsos hồi tháng 6, 74% người Hàn Quốc cho biết họ "hào hứng" với các sản phẩm và dịch vụ AI, cao hơn mức trung bình 51% tại 32 quốc gia được khảo sát và 33% tại Mỹ.
Một khảo sát của chính phủ công bố hồi tháng 5 cho thấy 38,9% người Hàn Quốc được hỏi đã sử dụng AI tạo sinh trong năm 2025, tăng gần 15% so với một năm trước. Người dùng dành trung bình gần 50 phút mỗi ngày cho các dịch vụ này. Tuy nhiên, lo ngại về thông tin sai lệch, tội phạm và quyền riêng tư cũng tăng lên.
Đặc biệt, nỗi lo về việc làm đang trở thành mặt trái rõ rệt của quá trình phổ cập AI. Theo khảo sát 1.000 người từ 19 đến 34 tuổi do Liên đoàn Công nghiệp Hàn Quốc thực hiện, 53,9% cho rằng AI có khả năng thay thế hoặc làm giảm nhu cầu nhân lực trong công việc hiện tại hoặc ngành nghề họ mong muốn trong vòng 5 năm tới.
Một phân tích khác của Korea Times cho thấy số việc làm của người Hàn Quốc 15-29 tuổi giảm hơn 191.000 trong tháng 7 so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngành thông tin và truyền thông - bao gồm lập trình máy tính, viễn thông và xuất bản kỹ thuật số - mất hơn 74.500 việc làm.
Những con số này phần nào lý giải nghịch lý trong thái độ của người Hàn Quốc: họ nhanh chóng đón nhận AI nhưng đồng thời lo công nghệ sẽ làm thay đổi công việc và thu nhập.
 |
| Người Hàn Quốc thuộc nhóm hào hứng nhất với AI, nhưng hơn một nửa lo công nghệ này khiến thị trường việc làm xấu đi. Ảnh: Korea Times. |
Nhà xã hội học Lanu Kim, người phỏng vấn khoảng 70 người làm việc trong các ngành dễ chịu tác động từ AI, cho rằng sự đón nhận này không hoàn toàn xuất phát từ tâm lý lạc quan.
Phần lớn luật sư chuyên về bằng sáng chế, kế toán, tư vấn thuế và những lao động khác mà bà phỏng vấn đều lo lắng về tương lai, nhưng tin rằng chủ động sử dụng AI là cách tốt nhất để thích ứng.
"Tôi cho rằng phản ứng của người Hàn Quốc trước AI nên được hiểu như sự nối dài của quyết tâm sinh tồn", bà Kim nói.
Trong khi đó, Song Jeong-hwa, một phiên dịch viên tự do, lại ngày càng lạc quan về AI vì công nghệ này giúp bà làm việc hiệu quả hơn. Khi được hỏi có sợ bị AI thay thế hay không, bà thường trả lời: "Công ty này vẫn đang sử dụng tôi".
Muốn đi nhanh nhưng vẫn kiểm soát rủi ro
Ông Bae cũng tin AI không nhất thiết chỉ tạo ra người thắng và kẻ thua. Trên mạng xã hội, ông khẳng định những lo ngại về khả năng AI vượt khỏi tầm kiểm soát sẽ không khiến Hàn Quốc từ bỏ mục tiêu trở thành "cường quốc AI thực sự thuộc top 3".
Quan điểm này cũng phản ánh cách Seoul đang tìm cách cân bằng giữa tốc độ phát triển và quản lý rủi ro. Tháng 9, cơ quan an ninh Internet nhà nước Hàn Quốc cho biết đang xây dựng hướng dẫn mới đối với các AI agent có khả năng tự vận hành với ít sự giám sát của con người, trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng sử dụng các hệ thống có tính tự chủ cao hơn.
"Nhiều người dự đoán AI sẽ làm gia tăng mạnh khoảng cách giàu nghèo trong các xã hội tư bản", ông Bae nói. "Câu hỏi mà Tổng thống Lee và tôi quan tâm là liệu chúng ta có thể thiết kế AI theo cách giúp giảm bất bình đẳng hay không".
Ông hình dung một tương lai trong đó AI và robot có thể giúp mỗi người bảo đảm mức sống cơ bản, từ đó dành nhiều thời gian hơn cho những công việc có giá trị.
"Hãy thử tưởng tượng một phần thu nhập cơ bản có thể được tạo ra bởi AI của bạn. Nếu mọi người đều có thể tham gia vào hoạt động kinh tế thông qua AI, và AI cùng robot của tôi có thể bảo đảm một mức sống cơ bản, tôi có thể dành thời gian cho những việc có giá trị hơn", ông cho biết thêm.
Những cuốn sách để hiểu về Hàn Quốc
Mục Thế giới giới thiệu tới độc giả các cuốn sách nên đọc để hiểu thêm về Hàn Quốc - một trong những đối tác hàng đầu của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
