Dấu hiệu cảnh báo bệnh não mô cầu đang chuyển nặng

Những nốt ban sẫm màu, xuất huyết trên da là dấu hiệu cảnh báo người dân không nên bỏ qua. Ảnh: BVCC.

Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Theo ThS.BS Trần Đăng Ninh, Trung tâm Vaccine và Y học du lịch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, một trong những vấn đề đáng lưu ý là người mang vi khuẩn ở vùng mũi họng có thể không xuất hiện triệu chứng nhưng vẫn trở thành nguồn lây trong cộng đồng.

Mầm bệnh có thể âm thầm lưu hành

Không phải mọi trường hợp mang vi khuẩn đều phát bệnh. Tuy nhiên, khi vi khuẩn xâm nhập và gây bệnh xâm lấn, tình trạng có thể diễn biến rất nhanh. Hai thể nguy hiểm nhất là viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết.

Theo bác sĩ Ninh, ở thể viêm màng não, vi khuẩn gây nhiễm trùng lớp màng bao quanh não và tủy sống, có thể dẫn đến tổn thương thần kinh nghiêm trọng. Với thể nhiễm khuẩn huyết, vi khuẩn xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng nặng, sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan.

Bệnh có thể chuyển nặng trong vài giờ đến 24 giờ, ngay cả khi những biểu hiện ban đầu chưa rõ ràng. Người sống sót vẫn có nguy cơ gặp di chứng lâu dài như tổn thương thần kinh, tổn thương mô nghiêm trọng, thậm chí phải cắt cụt chi.

"Một dấu hiệu cảnh báo đặc biệt cần chú ý là ban xuất huyết trên da, nhất là những nốt sẫm màu, có biểu hiện hoại tử. Đây có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn huyết nặng", bác sĩ Ninh nói.

Tuy nhiên, người dân không nên chờ đến khi xuất hiện ban mới đi khám. Khi có biểu hiện bất thường, sức khỏe xấu đi nhanh chóng hoặc từng tiếp xúc gần với người mắc bệnh, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.

Não mô cầu lây từ người sang người, chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần với dịch tiết mũi họng của người mang vi khuẩn. Theo một số nghiên cứu, khoảng 10-20% người khỏe mạnh có thể mang vi khuẩn ở vùng hầu họng mà không có triệu chứng.

Điều này khiến việc nhận biết nguồn lây trở nên khó khăn. Một người vẫn sinh hoạt bình thường có thể mang vi khuẩn mà không biết mình có khả năng truyền bệnh cho người xung quanh.

Nguy cơ lây truyền tăng trong môi trường kín, đông người, nơi các cá nhân tiếp xúc gần và kéo dài như nhà trẻ, trường học, ký túc xá hoặc doanh trại quân đội. Ngược lại, bệnh ít lây qua những tiếp xúc thoáng qua thông thường trong không gian rộng do vi khuẩn kém tồn tại ngoài môi trường.

Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh, nhưng một số nhóm cần đặc biệt lưu ý, gồm trẻ dưới 5 tuổi, nhất là trẻ dưới một tuổi; thanh thiếu niên 15-24 tuổi; người suy giảm miễn dịch, thiếu hụt bổ thể, đã cắt lách hoặc nhiễm HIV.

Tiêm vaccine phòng não mô cầu là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Ảnh: BVCC.

Người sống cùng nhà, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hầu họng của bệnh nhân cũng cần được đánh giá nguy cơ. Nhân viên y tế, người làm xét nghiệm vi sinh và người đến các khu vực lưu hành bệnh cần được tư vấn biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Tiêm vaccine chưa thay thế việc theo dõi

Theo các bác sĩ, tiêm vaccine là biện pháp quan trọng giúp phòng bệnh não mô cầu. Tại Việt Nam hiện có vaccine phòng các nhóm huyết thanh B và A, C, W, Y. Người dân cần được tư vấn lựa chọn vaccine, hoàn thành lịch tiêm phù hợp để tăng khả năng bảo vệ.

Bác sĩ chuyên khoa I Chu Xuân Anh, khoa Bệnh lây đường máu kiêm Giám đốc Trung tâm Vaccine và Y học du lịch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, khuyến cáo chủ động tiêm đầy đủ vaccine phòng não mô cầu là cách quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh.

Bên cạnh đó, việc tiêm các vaccine phòng bệnh đường hô hấp khác theo khuyến cáo, như cúm, sởi, quai bị và rubella, cũng cần được chú trọng. Sau khi mắc một số bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, niêm mạc đường hô hấp có thể bị tổn thương, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.

Các biện pháp đơn giản như rửa tay, che miệng khi ho, đeo khẩu trang khi cần thiết, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người nghi mắc bệnh cũng góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm. Khi xuất hiện ca bệnh trong gia đình hoặc tập thể, cần thông báo cho cơ sở y tế để được hướng dẫn.

Đặc biệt, người đã tiêm vaccine vẫn không được chủ quan nếu tiếp xúc gần với ca bệnh hoặc xuất hiện triệu chứng nghi ngờ. Trong trường hợp phơi nhiễm, nhân viên y tế, người nhà, bạn cùng phòng hoặc người tiếp xúc gần cần được cơ sở y tế đánh giá để quyết định có sử dụng kháng sinh dự phòng hay không. Việc tự mua kháng sinh uống không chỉ có thể không cần thiết mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây hại.