Dòng sách 'như game' kéo nam giới trở lại

Trước khi trở thành nhà văn bán chạy với hàng trăm nghìn độc giả, Jez Cajiao từng là một thợ hàn ở Tyne and Wear, Anh. Công việc này thay đổi cuộc đời ông theo cách không ai ngờ tới.

Sau thời gian tiếp xúc với hóa chất độc hại, Cajiao mắc bệnh phổi do nghề hàn và buộc phải nghỉ việc. Khi đó, một người bạn làm nghề viết nhận ra ông có khả năng viết fantasy và khuyên ông thử sức với tiểu thuyết.

Năm 2020, ông xuất bản Brightblade, cuốn sách đầu tiên trong series xoay quanh Jax, một nhân viên bảo vệ hộp đêm vô tình bước vào thế giới fantasy. Nhưng khác với những tiểu thuyết fantasy truyền thống, hành trình trưởng thành của Jax được mô tả giống hệt một nhân vật trong game.

Anh có thể “lên cấp”, lựa chọn kỹ năng mới và ngày càng mạnh hơn sau mỗi cuộc chiến.

Đó cũng là đặc trưng của LitRPG, viết tắt của Literary Role-Playing Game. Theo USA Today, thể loại này kết hợp cách kể chuyện của khoa học viễn tưởng và fantasy với những cơ chế quen thuộc trong game nhập vai, như hệ thống chỉ số, nhiệm vụ, tích lũy kinh nghiệm và nâng cấp nhân vật.

Với những độc giả từng chơi game nhập vai, cơ chế này khá dễ hình dung. Nhân vật không chỉ trải qua một câu chuyện mà còn liên tục phát triển sức mạnh, lựa chọn kỹ năng và định hướng con đường của mình.

“Về cơ bản, nó giống như đọc một trò chơi điện tử hoặc đọc một câu chuyện nhập vai trên bàn”, Brandon Dwane, độc giả 28 tuổi đến từ Massachusetts nói.

Cựu game thủ tìm lại đam mê qua dòng sách LitRPG

LitRPG không phải một thể loại hoàn toàn mới. Dòng sách này đã có cộng đồng độc giả đông đảo trên Internet trong nhiều năm, chủ yếu thông qua các nền tảng nơi tác giả đăng truyện trực tiếp cho người đọc.

Một trong những nền tảng quan trọng là Royal Road. Đây cũng là nơi nhà văn Mỹ Matt Dinniman bắt đầu đăng Dungeon Crawler Carl, câu chuyện về một anh thợ máy tên Carl và chú mèo biết nói Princess Donut.

Series này sau đó bán được hơn 13,5 triệu bản cả bản in và điện tử, đồng thời đang được phát triển thành phim truyền hình.

Các tác giả như Matt Dinniman đang dẫn đầu thể loại LitRPG. Ảnh: Telegraph.

Jez Cajiao cũng nhanh chóng xây dựng được lượng độc giả riêng. Trong 6 năm, ông đã xuất bản hơn 25 cuốn sách.

Đáng chú ý, làn sóng này được thúc đẩy bởi một nhóm độc giả mà ngành xuất bản truyền thống lâu nay ít chú ý: nam giới đi làm ở độ tuổi 30 trở lên.

“Phần lớn độc giả của tôi là quân nhân, cựu quân nhân và tài xế xe tải”, Cajiao nói. Theo ông, đây là những người có những khoảng thời gian rất đặc biệt. Họ có thể không có thời gian để đọc trong những quãng dài, nhưng lại có nhiều giờ phải giết thời gian khi di chuyển, thường xuyên xa nhà và hiếm khi ở một địa điểm cố định.

Theo Cajiao, nhiều người trong số này từng chơi game rất nhiều khi còn trẻ. Họ vẫn yêu thích những thế giới fantasy, nhưng không còn nhiều thời gian để ngồi hàng giờ trước màn hình.

LitRPG vì thế mang đến một lựa chọn khác, đó là đọc một câu chuyện nhưng vẫn có cảm giác giống đang chơi game.

Khi nhân vật chiến thắng, người đọc thấy họ mạnh hơn. Khi nhân vật mở khóa một kỹ năng, câu chuyện tiếp tục phát triển. Những quy tắc quen thuộc của game được chuyển thành cách kể chuyện.

Cajiao cho rằng đây là một thế hệ game thủ từ khoảng giữa tuổi 30 đến 60. Họ từng lớn lên với những trò chơi như The Elder Scrolls hay Civilisation và vẫn muốn tìm lại cảm giác đó, chỉ là không còn đủ thời gian để chơi như trước.

Vì sao LitRPG hút nam giới?

Một điểm quan trọng trong sức hút của LitRPG là nhân vật chính thường không phải những anh hùng hoàn hảo. Jax trong Brightblade ban đầu chỉ là một nhân viên bảo vệ hộp đêm. Anh không có sức mạnh đặc biệt, cũng không phải người được định sẵn để cứu thế giới.

Nhưng khi bước vào thế giới fantasy, Jax có cơ hội từng bước trở nên mạnh mẽ hơn.

Bìa cuốn Brightblade của Jez Cajiao. Ảnh: Amazon.

Công thức này khá gần với tâm lý của game thủ. Họ bắt đầu từ con số 0, hoàn thành nhiệm vụ, tích lũy kinh nghiệm và cuối cùng trở thành một nhân vật mạnh hơn rất nhiều so với lúc đầu.

Brook Aspden, nhà văn kiêm đồng sáng lập nhà xuất bản LitRPG Portal Books tại Anh, cho rằng sức hấp dẫn còn nằm ở cảm giác trao quyền.

Trong cuộc sống thực, nhiều người có thể cảm thấy mình không kiểm soát được những hệ thống hoặc hoàn cảnh xung quanh. Trong LitRPG, mọi thứ đơn giản hơn: nhân vật có thể trở nên mạnh hơn nếu tiếp tục chiến đấu, tích lũy kinh nghiệm và phát triển kỹ năng.

Với độc giả, đó có thể là một hình thức giải trí và thoát khỏi thực tế. Cajiao ước tính khi ông mới bước vào thị trường LitRPG, nam giới chiếm khoảng 97% độc giả của thể loại này. Tỷ lệ nữ giới sau đó tăng lên khi các tác phẩm như Dungeon Crawler Carl trở nên phổ biến hơn.

Nhưng nam giới trưởng thành vẫn là nhóm độc giả quan trọng.

Một số người thậm chí nói với Cajiao rằng họ gần như không đọc sách trong nhiều năm trước khi tìm đến LitRPG.

Từ Internet lên kệ sách

Sự phát triển của LitRPG cũng kéo theo không ít tranh cãi. Những người yêu thích văn chương truyền thống có thể thấy dòng sách này đơn giản, thiên về hành động và thiếu chiều sâu. Cajiao thậm chí gọi các tác phẩm của mình là văn học “bắp rang”, tức loại sách chủ yếu để đọc cho vui, giống như một món ăn nhẹ, Telegraph cho biết.

Công thức của LitRPG cũng khá dễ nhận diện: nhân vật bước vào một thế giới mới, chiến đấu, tích lũy kinh nghiệm, trở nên mạnh hơn và tiếp tục đối đầu với thử thách lớn hơn.

Một số người chỉ trích cho rằng nhiều tác phẩm được viết quá nhanh, thiếu biên tập và lặp lại công thức “người đàn ông bình thường trở thành nhân vật mạnh nhất”.

Tuy nhiên, đó có thể cũng chính là lý do LitRPG thành công. Dòng sách này không cố gắng trở thành một phiên bản mới của The Lord of the Rings. Nó hướng đến một nhóm độc giả khác, với nhu cầu khác.

Những nhân vật xuất thân bình thường nhưng có thể “lên cấp” và trở nên mạnh mẽ đang tạo sức hút đặc biệt với độc giả nam trong làn sóng LitRPG. Ảnh: IGN.

Thay vì những câu chuyện cần nhiều thời gian để xây dựng thế giới và phát triển nhân vật, LitRPG thường đưa người đọc thẳng vào cuộc chiến. Nhịp truyện nhanh, nhân vật liên tục tiến bộ và phần thưởng xuất hiện rõ ràng.

Sau nhiều năm phát triển chủ yếu trên Internet, LitRPG đang dần bước vào thị trường xuất bản truyền thống.

Cajiao cho rằng các nhà xuất bản lớn đã chậm nhận ra tiềm năng của thể loại này. Một phần nguyên nhân là họ không hiểu rõ cộng đồng game thủ và nhu cầu đọc của nhóm độc giả này.

Nhưng khi những series như Dungeon Crawler Carl bán được hàng triệu bản, LitRPG ngày càng khó bị xem là một trào lưu nhất thời.

Cajiao sẽ tiếp tục đưa tác phẩm của mình đến hệ thống hiệu sách khi tập đầu tiên của Rise of Mankind được tái bản dưới dạng sách in vào ngày 24/8.

Giới phê bình cho rằng có lẽ sự thành công bất ngờ của LitRPG cũng không quá khó hiểu. Sau nhiều năm được nhắc rằng đàn ông nên đọc sách vì “đọc sách tốt cho họ”, một bộ phận độc giả nam dường như đã tự đưa ra câu trả lời: họ muốn đọc những gì thực sự khiến mình thích thú.

Có thể LitRPG không phải dòng văn học dành cho tất cả mọi người. Nhưng với những độc giả từng lớn lên cùng game nhập vai, việc mở một cuốn sách và thấy nhân vật lên cấp, mở kỹ năng, chiến đấu và ngày càng mạnh hơn có thể chính là điều khiến họ muốn đọc thêm một chương nữa.

The Beatles vẫn là cảm hứng của hàng nghìn cuốn sách Dù The Beatles đã tan rã hơn nửa thế kỷ, câu chuyện về ban nhạc Anh vẫn liên tục được kể lại qua hàng nghìn cuốn sách. 05:00 21/8/2026

Murakami gây chú ý với tiểu thuyết về nữ chính đầu tiên Tiểu thuyết "The Tale of Kaho" không chỉ gây chú ý vì lần đầu Murakami đặt một phụ nữ ở trung tâm câu chuyện, mà còn khiến hơn 10 nhà xuất bản Hàn Quốc cạnh tranh quyền xuất bản. 10:44 20/8/2026

Người đưa manga Nhật ra thế giới được vinh danh tại Mỹ Với những đóng góp to lớn trong việc bảo vệ quyền lợi tác giả và đưa manga Nhật Bản ra thế giới, bà Chigusa Ogino vừa được vinh danh tại American Manga Awards 2026. 05:28 19/8/2026