Người đưa manga Nhật ra thế giới được vinh danh tại Mỹ

Chigusa Ogino nhận giải tại American Manga Awards 2026 sau gần 4 thập kỷ kết nối các nhà xuất bản quốc tế và bảo vệ quyền lợi của tác giả manga Nhật Bản. Ảnh: Japan Times.

Một đề nghị xuất bản Dragon Ball tại Đức đầu thập niên 1990 đã trở thành bước ngoặt trong sự nghiệp bà Chigusa Ogino và hành trình giữ nguyên cách đọc manga Nhật ở nước ngoài.

Chigusa Ogino, cố vấn tại Tuttle-Mori Agency, công ty chuyên quản lý bản quyền, vừa được trao Manga Publishing Hall of Fame Award tại American Manga Awards 2026 nhờ những đóng góp trong việc kết nối các nhà xuất bản quốc tế với chủ sở hữu bản quyền manga Nhật Bản, theo Japan News.

Giải thưởng nhằm tôn vinh những cá nhân có đóng góp quan trọng vào quá trình đưa manga đến gần hơn với độc giả tại Bắc Mỹ và Nhật Bản.

Ra đời từ năm 2024, American Manga Awards do tổ chức phi lợi nhuận Japan Society của Mỹ và Anime NYC, một trong những sự kiện anime và manga lớn ở bờ Đông nước Mỹ, phối hợp tổ chức. Giải thưởng tập trung vào những nhân sự đứng sau ngành công nghiệp manga, đặc biệt trong các lĩnh vực dịch thuật và cấp phép bản quyền.

Ban tổ chức đánh giá bà Ogino, 66 tuổi, đã góp phần đưa manga trở thành một trong những nhóm sách bán chạy nhất tại thị trường Bắc Mỹ.

Từ thư ký thành người kết nối bản quyền manga

Bà Ogino từng sống tại London và Tây Đức khi còn nhỏ. Sau khi hoàn thành chương trình cao học tại Đại học Quốc tế Thiên chúa giáo (International Christian University), bà gia nhập Tuttle-Mori có trụ sở tại Tokyo vào năm 1987.

Thời gian đầu, Ogino làm thư ký cho Takeshi Mori, Chủ tịch Tuttle-Mori khi đó, đồng thời phụ trách đưa các tiểu thuyết trinh thám Anh và Mỹ đến với các nhà xuất bản Nhật Bản.

“Tôi có cơ hội học trực tiếp từng câu chữ, ngay bên cạnh ông ấy, về cách một chủ tịch đàm phán với các nhà xuất bản nước ngoài”, Ogino kể.

Bước ngoặt đến vào đầu những năm 1990, khi Tuttle-Mori nhận nhận được hàng loạt fax bằng tiếng Tây Ban Nha từ Barcelona nhưng không biết phải xử lý thế nào.

Người gửi là Montse Samon, biên tập viên của nhà xuất bản Planeta DeAgostini, đang tìm cách mua bản quyền Dragon Ball. Khi đó, việc đưa manga Nhật ra thị trường nước ngoài vẫn là một vùng đất chưa được khai phá.

Thủ tướng Sanae Takaichi và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã cùng nhau tạo dáng Kamehameha sau cuộc họp báo chung tại Tokyo hôm 1/4. Ảnh: Yomiuri Shimbun.

Theo The Japan Times, Samon đã gửi hàng loạt fax trong nhiều tuần trước khi nhận được phản hồi. Bà Ogino khi đó đang làm việc tại Tuttle-Mori, không phải nhân viên của Shueisha, nhưng đã chủ động liên hệ để giúp xử lý yêu cầu. Tháng 11/1991, Ogino và Samon hoàn tất thương vụ bản quyền manga lớn đầu tiên của Dragon Ball tại thị trường Tây Ban Nha.

Các nhà xuất bản thường trình bày sách theo chiều từ trái sang phải, giống truyện tranh Mỹ, đồng thời lật ngược hình ảnh để phù hợp với cách đọc của độc giả phương Tây.

Khi một đề nghị khác đến từ Đức, Ogino kiên quyết truyền đạt mong muốn của tác giả Akira Toriyama và thuyết phục đối tác giữ nguyên cách đóng sách từ phải sang trái như bản gốc Nhật Bản.

“Việc đối tác Đức chấp nhận cách đóng sách từ phải sang trái đã giúp chúng tôi thuyết phục các nhà xuất bản ở những quốc gia khác làm điều tương tự khi phát hành manga”, Ogino nói.

Quyết định tưởng chừng nhỏ này sau đó trở thành một chuẩn mực quan trọng đối với manga Nhật tại thị trường quốc tế, giúp độc giả nước ngoài tiếp cận tác phẩm gần với cách mà tác giả và nhà xuất bản Nhật Bản ban đầu tạo ra.

Đặt quyền lợi tác giả lên hàng đầu

Trong suốt sự nghiệp, mục tiêu của Ogino luôn là tối đa hóa lợi ích mà tác giả nhận được từ tác phẩm của mình. Anime NYC cho biết Ogino từng xây dựng và lãnh đạo bộ phận cấp phép manga của Tuttle-Mori. Hiện bộ phận này xử lý bản quyền manga bằng 36 ngôn ngữ, kết nối khoảng 200 nhà xuất bản trên toàn thế giới với 160 chủ sở hữu bản quyền Nhật Bản.

Bà Chigusa Ogino trong cuộc phỏng vấn với Yomiuri Shimbun. Ảnh: Yomiuri Shimbun.

Thay vì đứng về phía các nhà xuất bản trong quá trình đàm phán, Tuttle-Mori kiên quyết phản đối những nỗ lực nhằm hạ thấp mức tiền bản quyền dành cho tác giả.

“Chúng tôi là những người bảo vệ mạnh mẽ nhất quyền lợi của nhà văn và người sáng tạo”, bà Ogino nói.

Tuttle-Mori hiện quản lý bản quyền cho nhiều tác phẩm của các nhà xuất bản lớn như Shueisha và Square Enix. Công ty cũng từng thực hiện phiên bản tiếng Trung của sách tranh My Neighbor Totoro và phiên bản tiếng Pháp của các tác phẩm của Kazuo Kamimura, họa sĩ từng được ví như “bậc thầy ukiyo-e của thời Showa”.

Bộ phận manga của Tuttle-Mori hiện xử lý bản quyền bằng 36 ngôn ngữ, hợp tác với khoảng 200 nhà xuất bản nước ngoài và 160 chủ sở hữu bản quyền tại Nhật Bản.

“Tôi muốn tiếp tục giúp các tác giả Nhật Bản đưa tác phẩm của họ đến với độc giả trên toàn thế giới”, Ogino nói với nụ cười.

Nhật Bản chuẩn bị ‘săn’ mẫu vật trên vệ tinh Sao Hỏa Ngoài thu thập mẫu vật trên Phobos, Nhật Bản còn thử nghiệm công nghệ có thể biến vệ tinh này thành điểm trung chuyển cho các chuyến đi tới Sao Hỏa. 34:2053 hôm qua

Kinh tế Nhật Bản tăng trưởng chậm hơn dự báo GDP Nhật Bản chỉ tăng 1,1% trong quý II, thấp hơn mức 2% dự báo. Tiêu dùng và đầu tư suy yếu, trong khi chi phí nhập khẩu tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế. 38:2285 hôm qua

Thành phố ở Nhật Bản tặng ấu trùng bọ lớn cho người đóng thuế Thành phố Tamura tặng ấu trùng bọ Hercules dài hơn 10 cm cho người đóng thuế, trong nỗ lực xây dựng thương hiệu “thánh địa côn trùng” và hút khách du lịch. 10:50 11/8/2026