Elon Musk 'đại chiến' với các đối thủ Trung Quốc

Hồi tháng 8, bà Maye Musk - mẹ của tỷ phú Elon Musk - đã thăm Trung Quốc lần thứ 2 trong vòng 5 tháng.

“Tôi đang ‘Chinamaxxing’”, bà nói với CCTV, đề cập tới xu hướng trên mạng xã hội, mô tả người phương Tây đón nhận lối sống, truyền thống văn hóa và sản phẩm tiêu dùng của Trung Quốc.

Trong loạt bài đăng trên mạng xã hội, bà hết lời ca ngợi cảnh đêm và ẩm thực Thượng Hải, đồng thời không quên đăng kèm ảnh những chiếc SUV Model Y nổi tiếng của Tesla trên đường phố.

Elon Musk cũng dành những lời có cánh cho Trung Quốc khi phủ nhận tin đồn Tesla đang cân nhắc bán hoặc tách riêng hoạt động kinh doanh tại quốc gia đông dân nhất. “Trung Quốc thật tuyệt vời. Mọi người nên đến đất nước này”, ông viết trên X.

Theo Nikkei Asia, những động thái này diễn ra trong bối cảnh gã khổng lồ công nghệ Mỹ đối mặt với nhiều đối thủ cạnh tranh đáng gờm của Trung Quốc, cho thấy tầm quan trọng của thị trường Bắc Kinh với Tesla trong hơn một thập niên hoạt động tại đây.

Ở chiều ngược lại, South China Morning Post nhận xét doanh nhân người Mỹ từ lâu được đánh giá cao ở Trung Quốc. Những ý tưởng kinh doanh của ông - từ ôtô điện đến tên lửa, robot hình người và cấy ghép não - khiến nhiều người Trung Quốc trầm trồ. Các hãng nội địa Trung Quốc thường theo đuổi chiến lược tương tự: Tận dụng thị trường nội địa rộng lớn để phát triển kinh doanh, khai thác chuỗi cung ứng tích hợp và chuyên môn về sản xuất nhanh để nâng cao lợi thế cạnh tranh.

Tesla chật vật chạy đua với BYD

Trái ngược với tốc độ ra mắt mẫu xe mới dồn dập của các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc - ước tính trung bình mỗi ngày một mẫu xe - Tesla chủ yếu phụ thuộc vào hai dòng xe Model 3 và Model Y tại thị trường này.

"Hai năm trước, Tesla lẽ ra nên ra mắt mẫu xe giá rẻ mà truyền thông gọi là Model 2", Daniel Kollar - người đứng đầu bộ phận ôtô Trung Quốc tại công ty tư vấn Intralink của Anh - nhận xét. "Họ đã bỏ lỡ cơ hội thâm nhập thị trường tầm trung", ông nói, đồng thời cho biết giờ đây Tesla phải liên tục "quan sát kỹ" những gì các đối thủ như Xiaomi đang làm.

Trong nhiều năm qua, phiên bản phần mềm Tự lái hoàn toàn mới nhất của Tesla vẫn chưa được chính thức cấp phép tại Trung Quốc nhằm đáp ứng các quy định về an toàn và an ninh dữ liệu. Việc này phần nào ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh của hãng, trong bối cảnh các thương hiệu nội địa đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách công nghệ.

Cuối tháng 8, Tesla kịch liệt bác bỏ đồn đoán họ đang cân nhắc từ bỏ tính năng FSD tại Trung Quốc. Tuần trước, Tesla cho biết xe taxi tự lái Cybercab sẽ được trưng bày lần đầu tại một số thành phố vào giữa tháng 9, mặc dù chưa có kế hoạch bán hàng hoặc vận hành thương mại.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, Tesla bán được 266.204 xe tại thị trường xe điện lớn nhất thế giới, giảm 12,4% so với cùng kỳ năm 2025. Mức giảm này sâu hơn mức giảm 11,8% tổng doanh số bán xe chạy bằng pin và xe hybrid cắm điện tại Trung Quốc trong cùng kỳ. Tesla chiếm 4,7% thị phần xe năng lượng mới trong 7 tháng đầu năm, tương đương cùng kỳ năm 2025, nhưng giảm đáng kể so với khoảng 8,7% năm 2023.

Các mẫu xe điện BYD trưng bày tại Triển lãm Ôtô Quốc tế Bangkok hồi tháng 3. Ảnh: Reuters.

Một số người đầu tiên sở hữu xe điện Tesla hiện trở thành đối thủ cạnh tranh lớn nhất của hãng này tại Trung Quốc và quốc tế.

William Li (CEO Nio) và He Xiaopeng (CEO Xpeng) cho biết việc sở hữu xe Tesla đã ảnh hưởng tới quyết định thành lập công ty. CEO Xiaomi Lei Jun còn công khai thảo luận về việc mua và tháo dỡ 3 chiếc SUV Tesla Model Y khi công ty chuẩn bị gia nhập thị trường ôtô vào năm 2025. Tuy nhiên, đối thủ lớn nhất của Tesla lại chính là BYD.

Năm 2025, BYD vượt qua Tesla trở thành nhà sản xuất xe điện chạy bằng pin hàng đầu thế giới tính theo năm với 2,26 triệu xe được giao so với 1,64 triệu xe của Tesla, mặc dù vị trí dẫn đầu hàng quý liên tục đổi chủ. BYD - nhà sản xuất xe năng lượng mới - đang cạnh tranh vị thế nhà sản xuất ôtô lớn nhất thế giới với Toyota. Hãng đang tích cực theo đuổi chiến lược toàn cầu hóa, xây dựng các cơ sở sản xuất nội địa và cạnh tranh trực tiếp với xe của Tesla tại Đông Nam Á, châu Âu và Nam Mỹ.

Mặc dù hiện không có nhà sản xuất xe điện nào khác của Trung Quốc có thị phần gần bằng Tesla, ngành công nghiệp xe điện của nước này nhìn chung đáng chú ý, vì đây là quốc gia sản xuất và xuất khẩu xe điện lớn nhất thế giới. Năm 2025, Trung Quốc sản xuất 13,5 triệu xe điện, gồm cả xe chạy bằng pin và xe hybrid, chiếm hơn 60% tổng toàn cầu. Xuất khẩu xe năng lượng mới tăng vọt hơn 100% so với năm 2024, đạt 2,6 triệu chiếc, củng cố vị thế cường quốc xuất khẩu ôtô toàn cầu của Trung Quốc.

Trong lĩnh vực xe tự lái, gã khổng lồ công nghệ Baidu thúc đẩy quảng bá taxi tự lái thông qua nền tảng Apollo Go, trong khi WeRide và Pony.ai đang nhanh chóng mở rộng hoạt động xe tự lái tại các thành phố lớn của Trung Quốc.

Nhằm thúc đẩy doanh số bán hàng tại Trung Quốc, Tesla gần đây thông báo chương trình giảm giá 5.000 NDT (745 USD) cho mẫu Model 3 và 10.000 NDT cho mẫu Model Y đặt hàng trước ngày 30/9.

Bất chấp áp lực về doanh số và thị phần, Tesla xuất khẩu số lượng xe kỷ lục từ nhà máy Gigafactory Thượng Hải trong 7 tháng đầu năm. Mạng lưới nhà cung cấp rộng lớn và hiệu quả sản xuất xây dựng trong nhiều năm vẫn là những công cụ giúp Tesla có thể giảm giá thành sản phẩm. Đầu năm, Tesla đã giảm giá khởi điểm của mẫu sedan Model 3 sản xuất tại Trung Quốc tới 50% tại Canada và 8,5% tại Hong Kong.

Hãng nội địa Trung Quốc không ngừng lớn mạnh

Không chỉ có xe điện và xe tự hành, Elon Musk cũng phải để mắt tới các hãng nội địa Trung Quốc trong hàng loạt lĩnh vực khác.

Trong lĩnh vực tên lửa và vệ tinh Internet, SpaceX đối đầu với LandSpace, Galactic Energy, CAS Space và Beijing Minospace Technology, cùng với Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc thuộc nhà nước.

SpaceX vẫn giữ vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực phóng tên lửa tái sử dụng và triển khai vệ tinh, nhưng Trung Quốc đang kết hợp kỹ thuật nhà nước với vốn tư nhân. Ít nhất 15 công ty hàng không vũ trụ thương mại Trung Quốc đang chuẩn bị niêm yết tại Thượng Hải hoặc Hong Kong. LandSpace đang tìm cách huy động 7,5 tỷ NDT (1,1 tỷ USD), đồng thời dự định đầu tư số tiền thu được từ đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Ngày 10/7, Global Times đưa tin tên lửa đẩy Long March 10B được phóng từ bãi phóng thương mại ở Hải Nam thành công đưa vệ tinh vào quỹ đạo và hoàn thành chuyến bay đầu tiên. Khoảng 6 phút sau khi tách khỏi tầng thứ hai, tầng đẩy thứ nhất hạ xuống theo phương thẳng đứng và được thu hồi thành công bằng hệ thống lưới đặt trên bệ ngoài khơi.

Đây là lần đầu tiên Trung Quốc thu hồi thành công có kiểm soát tầng đẩy của một tên lửa quỹ đạo, đồng thời đánh dấu lần đầu trên thế giới công nghệ lưới được sử dụng cho mục đích này. Hệ thống này khác với Falcon 9 của SpaceX, vốn hạ cánh nhờ các chân.

Robot Tesla Optimus và Unitree Robotics của Trung Quốc. Ảnh: Reuters/Xinhua.

Trong lĩnh vực băng thông rộng vệ tinh, Starlink cạnh tranh với SatNet của Bắc Kinh và Thousand Sails của Thượng Hải.

Về robot hình người, Optimus của Tesla đối đầu với Robot Unitree, Agibot và UBTech Robotics, cũng như các nhà sản xuất ôtô như BYD, Xiaomi và Xpeng đang theo đuổi tham vọng robot.

Khi các hãng này nhanh chóng thống trị thị trường, Tesla đang tụt lại phía sau. Mặc dù Tesla chưa chính thức bán Optimus, Trung Quốc đã khẳng định vị thế là nhà cung cấp robot hình người lớn nhất thế giới với nhiều tính năng khác nhau.

Agibot sản xuất robot thứ 15.000 vào tháng 6, còn UBTech đặt mục tiêu giao 5.000 robot trong năm 2026. Xpeng dự định sản xuất hơn 1.000 người máy Iron mỗi tháng vào cuối năm 2026 và bắt đầu giao hàng toàn cầu vào năm 2027.

Trong khi Neuralink đã thử nghiệm cấy ghép não không dây để điều khiển thiết bị trên bệnh nhân, các công ty khởi nghiệp giao diện não - máy tính (BCI) của Trung Quốc, gồm Neuracle Technology, BrainCo và NeuroXess, đang tận dụng sự hỗ trợ của nhà nước để đẩy nhanh quá trình thương mại hóa.

Có thể thấy, làn sóng bứt phá của các công ty công nghệ Trung Quốc không còn dừng lại ở mảng xe điện, mà đang trực tiếp tạo áp lực lên từng mảnh ghép trong hệ sinh thái tương lai của Elon Musk.