Ngành game đang quay lưng với cứu tinh của mình?

Ngay sau khi ra mắt, các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh đã nhanh chóng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành nghề, lĩnh vực. Tuy nhiên, ngành trò chơi điện tử lại đi theo hướng ngược lại. Không ít hãng phát triển công khai tuyên bố sản phẩm của mình không sử dụng trí tuệ nhân tạo để trấn an khách hàng.

Đây là điều khá bất ngờ đối với một ngành vốn đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ. Ngay cả khi chi phí sản xuất tăng vọt và hàng loạt hãng phải cắt giảm nhân sự, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo vẫn gây tranh cãi.

“Ngành trò chơi điện tử cần AI, không chỉ để khắc phục mô hình kinh doanh đang gặp vấn đề, mà còn để khôi phục sức sáng tạo”, cây bút Gearoid Reidy nhận định trong bài bình luận đăng ngày 30/10 trên Bloomberg.

Đồ họa: Boston Consulting Group.

Một trò chơi có thể ngốn hơn 1 tỷ USD

Chi phí sản xuất đang trở thành gánh nặng đối với ngành trò chơi điện tử (video game), đặc biệt là những dự án bom tấn đòi hỏi hàng nghìn nhân sự và nhiều năm phát triển.

Theo số liệu của hãng tư vấn Boston Consulting Group, chi phí phát triển video game tại 2 hãng phát hành lớn đã tăng từ 360% đến 449% trong giai đoạn từ năm 2012 đến những năm đầu thập niên 2020.

Loạt trò chơi Grand Theft Auto là ví dụ điển hình. Phiên bản thứ 3 ra mắt năm 2001 có kinh phí khoảng 5 triệu USD, tăng lên 100 triệu USD ở phiên bản thứ 4 năm 2008 và 137,5 triệu USD ở phiên bản thứ 5 năm 2013. Đến phiên bản thứ 6, dự kiến phát hành vào tháng 11 tới đây, chi phí phát triển được cho là sẽ vượt 1 tỷ USD.

Không phải hãng nào cũng đủ nguồn lực theo đuổi những dự án như vậy. Trong 5 năm qua, hàng chục nghìn nhân sự ngành trò chơi điện tử đã mất việc. Riêng năm 2026, Epic Games cắt giảm hơn 1.000 nhân viên, Microsoft công bố kế hoạch cắt giảm 3.200 vị trí việc làm thuộc bộ phận Xbox. Đến tháng 10, Electronic Arts thông báo cắt giảm khoảng 3% nhân sự và đóng cửa hãng phát triển BioWare.

Theo cây bút Reidy, áp lực tài chính còn ảnh hưởng đến sức sáng tạo của ngành. Nếu thất bại của một dự án có thể gây thiệt hại hàng trăm triệu USD, các hãng phát hành thường chỉ chọn phát triển những thương hiệu đã thành công thay vì mạo hiểm với ý tưởng mới.

Quá trình sản xuất kéo dài cũng khiến việc thử nghiệm trở nên tốn kém. Một trò chơi phải liên tục được điều chỉnh, thử nghiệm để tìm ra cách chơi hấp dẫn. Ý tưởng từng mới mẻ khi bắt đầu phát triển có thể đã trở nên quen thuộc vào thời điểm phát hành nhiều năm sau đó.

Đồ họa: Bloomberg.

Người chơi phản đối, các hãng dè chừng

Dù có khả năng hỗ trợ sản xuất, trí tuệ nhân tạo đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng “game thủ”, đặc biệt khi được sử dụng để tạo hình ảnh, giọng nói hoặc nội dung trong trò chơi.

Chẳng hạn, tựa game Clair Obscur: Expedition 33 từng giành giải thưởng cao nhất tại Indie Game Awards nhưng sau đó bị thu hồi danh hiệu khi nhà phát triển thừa nhận từng thử nghiệm hình ảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra, dù những hình ảnh này không xuất hiện trong sản phẩm cuối cùng.

Theo Washington Post, phản ứng của cộng đồng còn khiến một số hãng phải hủy bỏ dự án hoặc thay đổi kế hoạch sử dụng công nghệ. Hãng Goonswarm đã đóng cửa sau khi trò chơi thuộc dòng Postal vướng tranh cãi liên quan đến hình ảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra.

Những lo ngại không chỉ đến từ người chơi. Khảo sát của công ty nghiên cứu Omdia năm 2025 cho thấy 47% nhà phát triển được hỏi dự đoán AI sẽ làm giảm chất lượng trò chơi.

Thực tế, nhiều sản phẩm đã bị chỉ trích vì hình ảnh do AI tạo ra thiếu chính xác hoặc không phù hợp với nội dung trò chơi, chẳng hạn như Battlefield 6 và Call of Duty: Black Ops 7.

“Các sản phẩm do trí tuệ nhân tạo tạo sinh hiện nay chỉ đạt khoảng 60 đến 70 điểm trên thang 100, trong khi những người sáng tạo nội dung chuyên nghiệp đạt mức 95 đến 96 điểm”, giáo sư Youichiro Miyake thuộc Đại học Tokyo nhận xét với Bloomberg.

Theo ông, việc tạo ra hàng loạt hình ảnh chưa chắc giúp tiết kiệm thời gian, bởi con người vẫn phải kiểm tra và chỉnh sửa.

Tuy nhiên, nhiều hãng vẫn âm thầm ứng dụng công nghệ này. Theo một khảo sát trong ngành được CNET dẫn lại, 52% người tham gia cho biết doanh nghiệp của họ sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh, nhưng chỉ 36% trực tiếp ứng dụng trong công việc. Các mục đích phổ biến gồm nghiên cứu, tìm kiếm ý tưởng, xử lý công việc hành chính và hỗ trợ lập trình.

CEO Tim Sweeney của Epic Games tuyên bố công ty ông đã dồn toàn lực vào việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong lập trình. Ảnh: Bloomberg.

AI có thể thay đổi cách làm game?

Giữa làn sóng phản đối, một số lãnh đạo ngành vẫn thúc đẩy ứng dụng AI nhằm giảm chi phí và rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm.

Tim Sweeney, Tổng giám đốc Epic Games, tuyên bố doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh sử dụng trí tuệ nhân tạo trong lập trình. Theo Bloomberg, công nghệ này có thể giúp các nhóm phát triển nhanh chóng dựng thử ý tưởng, xây dựng thế giới trò chơi và kiểm tra cách chơi trước khi quyết định đầu tư lớn. Nghiên cứu cho thấy AI giúp tạo bản thử nghiệm trò chơi hoàn chỉnh ở quy mô nhỏ nhanh gấp 4 lần.

“Những trò chơi mà chúng ta luôn mong muốn nhưng trước đây không thể thực hiện vì chi phí sản xuất cao gấp nhiều lần doanh thu dự kiến, sẽ sớm trở thành hiện thực”, ông Sweeney nói.

Một số hãng nhỏ cũng đã bắt đầu thử nghiệm. Theo CNET, Parallel Studios sử dụng công nghệ của Google để phát triển trò chơi Colony, cho phép người chơi tự tìm cách giải quyết thử thách và tạo vật phẩm.

“Chúng tôi không nghĩ mình có thể đạt đến giai đoạn này nếu thiếu công nghệ của Google”, Andrew Veen, giám đốc dự án, chia sẻ.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp vẫn tỏ ra thận trọng. Capcom, hãng phát triển trò chơi từ Nhật Bản, xác định không sử dụng AI trong những khâu sáng tạo cốt lõi như thiết kế nhân vật và xây dựng trò chơi mới.

Ở chiều ngược lại, Shigeru Miyamoto, người đứng sau những thương hiệu như Mario và Zelda của Nintendo, cho rằng công nghệ có thể giúp con người giảm bớt những công việc lặp lại.

“AI càng có thể thay chúng ta đảm nhận nhiều công việc, chúng ta càng có cơ hội suy nghĩ về ý nghĩa thực sự của việc sáng tạo. Tôi cho rằng đó là điều tốt”, ông Miyamoto chia sẻ.

Tỷ phú game Hàn Quốc phải chi kỷ lục 1,9 tỷ USD khi ly hôn Hôm 9/9, tòa án ở Hàn Quốc đã yêu cầu ông Kwon Hyuk Bin, nhà sáng lập công ty game Smilegate, chia cho vợ 2,55 nghìn tỷ won (1,91 tỷ USD) tài sản trong vụ ly hôn. 06:12 10/9/2026

Mối lo an toàn khi trẻ vùi mình vào Roblox Nền tảng game Roblox đang hứng chịu làn sóng chỉ trích tại Đông Nam Á, khi bị cáo buộc liên quan đến sự gia tăng các vụ xả súng trường học và lạm dụng tình dục trẻ em. 04:30 29/8/2026