Gia tăng số ca test nhanh dương tính cúm, BS chỉ ra 3 lưu ý quan trọng

Trẻ mắc cúm A tại Bệnh viện Nhi Hà Nội. Ảnh: Đinh Hà.

Tại khu vực phòng khám khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Hà Nội, số trẻ đến khám vì cúm A đang tăng cao. Mỗi ngày, đơn vị này tiếp nhận hơn 100 trẻ có test nhanh dương tính với cúm A, trong đó 10-20 trường hợp có biến chứng hoặc dấu hiệu cảnh báo cần nhập viện. Không ít trường hợp sốt cao kéo dài, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt, thậm chí xuất hiện co giật hoặc viêm phổi.

Trẻ nhỏ liên tiếp gặp biến chứng

ThS.BS Lê Thị Văn, khoa Bệnh nhiệt đới, cho biết số ca cúm A bắt đầu tăng đột biến từ cuối tháng 8, đầu tháng 9, trùng với thời điểm miền Bắc chuyển từ mùa thu sang mùa đông.

Đáng chú ý, bệnh cảnh cúm A ở trẻ năm nay có những biểu hiện khiến bác sĩ lưu tâm. Thời gian sốt kéo dài hơn, trẻ thường sốt rất cao và đáp ứng kém với thuốc hạ sốt. Tỷ lệ bệnh nhi co giật do sốt cao và biến chứng viêm phổi cũng được ghi nhận ở mức tương đối cao.

Ngoài ra, khoa cũng tiếp nhận các trường hợp viêm cơ hoặc diễn biến nặng trên nền bệnh mạn tính. Nhóm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, chiếm phần đáng lưu ý trong các trường hợp có nguy cơ chuyển nặng.

"Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi và những trẻ mắc bệnh nền mạn tính như bệnh phổi mạn tính, tim bẩm sinh, rối loạn chuyển hóa, bệnh thần kinh cơ hoặc ung thư là những đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng khi nhiễm cúm", bác sĩ Văn nói.

Số bệnh nhân cúm đến khám và nhập viện tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cũng có xu hướng tăng trong những tuần gần đây. Tại khoa Nhi, bệnh viện hiện điều trị nội trú cho khoảng 7-10 bệnh nhi mắc cúm nặng, trong đó có các trường hợp viêm phổi, khó thở. Đáng lưu ý, bệnh viện đã ghi nhận trường hợp người cao tuổi mắc cúm trên nền bệnh lý sẵn có diễn biến nguy kịch.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, thời gian gần đây, các cơ sở y tế trên địa bàn Thủ đô ghi nhận trung bình 200-300 trường hợp mắc cúm đến điều trị mỗi tuần.

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A gây ra, có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Virus chủ yếu truyền qua các hạt dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Nguy cơ lây nhiễm cũng có thể xuất hiện khi tiếp xúc với bàn tay, bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi hoặc miệng.

Số ca cúm A tăng nhanh khi miền Bắc chuyển mùa. Ảnh: Đinh Hà.

Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Phần lớn người bệnh hồi phục sau khoảng một tuần, nhưng một số trường hợp có thể gặp biến chứng viêm phổi, suy hô hấp hoặc khiến bệnh mạn tính trở nên trầm trọng hơn.

Lưu ý nhóm nguy cơ cao

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền là những nhóm có nguy cơ cao mắc cúm nặng.

ThS.BS Phan Duy Hưng, Trung tâm Nhi Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết thời tiết giao mùa cùng môi trường học đường đông người tạo điều kiện thuận lợi cho virus cúm lây lan qua đường hô hấp.

Phần lớn trẻ mắc cúm A có thể hồi phục khi được chăm sóc và điều trị phù hợp. Tuy nhiên, bệnh vẫn có khả năng diễn tiến nặng, gây viêm phổi, bội nhiễm vi khuẩn, suy hô hấp, viêm tai giữa hoặc mất nước. Trong một số trường hợp, virus còn có thể gây biến chứng ở tim và hệ thần kinh.

BS Hưng lưu ý, mức độ sốt không phản ánh đầy đủ mức độ nghiêm trọng của bệnh. Người bệnh không nhất thiết phải sốt cao mới có nguy cơ diễn biến nặng. Những biểu hiện như khó thở, tổn thương đường hô hấp hoặc tình trạng bệnh nền trở nặng cũng cần được đặc biệt chú ý.

Không chờ test nhanh dương tính mới đưa trẻ đi khám

Cúm A thường gây sốt, ho, đau họng, mệt mỏi và đau nhức cơ thể. Ở trẻ nhỏ, các biểu hiện đôi khi không điển hình, có thể là quấy khóc, bú kém, bỏ ăn, nôn hoặc tiêu chảy. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần theo dõi tổng thể tình trạng sức khỏe và diễn biến triệu chứng của trẻ, thay vì chỉ dựa vào nhiệt độ cơ thể hoặc kết quả test nhanh để đánh giá mức độ bệnh.

Trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu cảnh báo như thở nhanh, khó thở, rút lõm lồng ngực, tím môi; li bì, khó đánh thức hoặc co giật. Những trường hợp bỏ bú, không uống được nước, tiểu ít cũng cần được thăm khám kịp thời.

Đặc biệt, nếu trẻ đã có dấu hiệu cải thiện nhưng sau đó sốt trở lại, ho nặng hơn hoặc xuất hiện khó thở, phụ huynh không nên chủ quan. Đây có thể là biểu hiện của biến chứng hoặc một bệnh lý khác cần được đánh giá và xử trí.

BS Hưng nhấn mạnh kết quả test nhanh cúm âm tính không loại trừ hoàn toàn khả năng mắc bệnh. Độ nhạy của xét nghiệm phụ thuộc vào thời điểm lấy mẫu, chất lượng mẫu và phương pháp xét nghiệm.

Do đó, nếu trẻ có triệu chứng nghi ngờ, nhất là sốt cao kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, cha mẹ không nên chờ đến khi test nhanh dương tính mới đưa trẻ đi khám. Bác sĩ sẽ căn cứ vào triệu chứng, diễn biến bệnh và kết quả thăm khám để quyết định có cần thực hiện thêm xét nghiệm hay không.

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhi. Ảnh: BVCC.

Bên cạnh cúm A, nhiều bệnh lý khác như sốt xuất huyết, tay chân miệng và nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV) cũng có thể gây sốt hoặc triệu chứng đường hô hấp ở trẻ. Việc tự chẩn đoán tại nhà có thể khiến phụ huynh bỏ sót dấu hiệu nguy hiểm hoặc chăm sóc không phù hợp.

Tránh tự ý dùng thuốc, chủ động phòng cúm

Một trong những sai lầm thường gặp khi chăm sóc người mắc cúm A là quá tin tưởng vào kết quả test nhanh, trong khi diễn biến lâm sàng mới là yếu tố quan trọng cần theo dõi.

Gia đình không nên tự ý mua kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc phối hợp nhiều loại thuốc cảm cúm. Kháng sinh không có tác dụng điều trị virus cúm, còn thuốc kháng virus cần được bác sĩ cân nhắc dựa trên tình trạng bệnh, độ tuổi và nguy cơ biến chứng.

"Khi mắc cúm A, gia đình nên cho người bệnh nghỉ ngơi, bổ sung đủ dịch phù hợp với độ tuổi. Với trẻ còn bú mẹ, tiếp tục cho bú nếu trẻ còn bú. Gia đình cần duy trì vệ sinh tay, sử dụng thuốc hạ sốt đúng loại, đúng liều theo hướng dẫn của nhân viên y tế; không tự ý phối hợp thuốc hoặc áp dụng các biện pháp hạ sốt không an toàn", bác sĩ Hưng nói.

Với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, trẻ có bệnh nền hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường, phụ huynh cần trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn chăm sóc và theo dõi phù hợp.

Về phòng bệnh, tiêm vaccine cúm định kỳ hàng năm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên theo khuyến cáo là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng.