 |
Altos Labs là một trong những startup tham vọng nhất trong lĩnh vực nghiên cứu tuổi thọ. Ra mắt năm 2022, công ty quy tụ nhiều nhà khoa học hàng đầu và huy động khoảng 3 tỷ USD, Jeff Bezos - nhà sáng lập Amazon - được cho là một trong những nhà đầu tư.
Mục tiêu của công ty đầy tham vọng: “trẻ hóa” con người, giúp người lớn tuổi khôi phục khả năng chống chọi với bệnh tật và phục hồi sau chấn thương vốn có ở tuổi trẻ.
Theo The Times, 3 năm sau, những tiến triển đầu tiên đã dần xuất hiện - không phải qua những thông cáo báo chí rầm rộ, mà trong những tạp chí khoa học có phản biện và những bản tiền công bố (preprint) ở giai đoạn đầu của quá trình nghiên cứu.
Ghép những kết quả nghiên cứu này lại, một hướng đi mới trong y học đang dần hình thành: lập trình lại tế bào để cơ thể duy trì sức khỏe khi già đi, giữ DNA ở trạng thái trẻ hơn và ứng dụng AI để tiến gần hơn đến mục tiêu “thoát khỏi lão hóa”.
Tìm cách sống lâu hơn
Từ phòng gym đến phòng thí nghiệm, Jeff Bezos đang đặt cược vào tuổi thọ. Không chỉ đầu tư Altos Labs, ông đang duy trì một chế độ tập luyện và sinh hoạt nghiêm ngặt với mục tiêu kéo dài thời gian sống khỏe mạnh.
“Vào những ngày tập luyện thuận lợi, tôi thường dành khoảng nửa tiếng cho các bài tập cardio và khoảng 45 phút tập tạ hoặc những bài tập kháng lực khác, chủ yếu là tập tạ”, nhà sáng lập Amazon chia sẻ.
 |
| Ở tuổi 56 và 62, Sánchez và Bezos dường như đã có tất cả. Dù vậy, cựu MC truyền hình vừa gợi mở khả năng đón thêm thành viên mới khi chia sẻ với tờ New York Times: “Tôi sẵn sàng sinh con ngay ngày mai”. Ảnh: Vanity Fair. |
Theo Lauren Sánchez, vợ tỷ phú Amazon, Bezos là một người tập luyện rất nghiêm túc. Trong cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal, Sánchez nói: "Anh ấy đã đánh cắp huấn luyện viên của tôi! Anh ấy ở đẳng cấp khác hoàn toàn với tôi, một 'quái vật' trong phòng tập".
Trước đó, Bezos được biết đến là người có thói quen ăn uống không lành mạnh. Theo Vogue, ông từng thừa nhận có thời gian ăn cả một ống bánh quy Pillsbury vào bữa sáng, nhưng sau đó chú trọng hơn đến protein và những thực phẩm giàu dinh dưỡng. Dù vậy, chế độ ăn của Bezos không hoàn toàn khắt khe: ông vẫn tự làm pancake vào sáng Chủ nhật và thỉnh thoảng chiên churros cho gia đình vào cuối tuần.
Đi ngược lại xu hướng thức khuya làm việc của nhiều lãnh đạo, Bezos coi giấc ngủ quan trọng ngang ngửa luyện tập thể chất. Ông cho rằng ngủ đủ 8 tiếng giúp duy trì năng lượng, tâm trạng và sự tỉnh táo.
Khi được hỏi về bí quyết để lão hóa một cách khỏe mạnh với vợ Bezos, Sánchez cho rằng mọi thứ khá đơn giản. Cô dùng từ viết tắt MEDS, gồm meditation (thiền), exercise (tập thể dục), diet (chế độ ăn) và sleep (giấc ngủ), đồng thời bổ sung sunscreen (kem chống nắng) vào cuối chuỗi.
Bezos là một trong số ngày càng nhiều doanh nhân công nghệ đang tìm cách “hack” cơ thể để sống thêm nhiều năm, đồng thời chia sẻ rộng rãi những thử nghiệm của mình trên mạng xã hội và các kênh khác.
Tại Thung lũng Silicon, Sam Altman cũng đã đầu tư 180 triệu USD vào Retro Biosciences - một công ty khởi nghiệp với mục tiêu kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh của con người thêm một thập kỷ. Altman tin rằng nghiên cứu về tuổi thọ cần một "nỗ lực kiểu OpenAI" - một yếu tố đột phá thực sự.
 |
| Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman. Ảnh: Forbes. |
Theo Business Insider, Altman duy trì những thói quen cơ bản như ăn uống lành mạnh, tập thể dục và ngủ đủ giấc. Ông cũng từng sử dụng metformin, loại thuốc điều trị tiểu đường được một bộ phận giới nghiên cứu tuổi thọ quan tâm vì tiềm năng chống lão hóa.
Từng duy trì lối sống "đo lường bản thân" (quantified self) kỷ luật với lịch tập luyện nặng, thiền định đều đặn và đón ánh sáng mỗi sáng, Sam Altman thừa nhận nhịp sống hiện tại đã hoàn toàn đảo lộn kể từ khi lên chức bố.
"Bây giờ tất cả đã thay đổi. Tôi chấp nhận rằng cuộc sống sẽ hỗn loạn trong vài năm tới", CEO OpenAI chia sẻ.
Thay vì những chuyến công tác dày đặc quanh thế giới, cuộc sống của ông hiện thu hẹp lại, chỉ xoay quanh gia đình và OpenAI. Vào cuối tuần, ông đưa gia đình về trang trại ở Napa để đi dạo đường dài - nơi hiếm hoi ông cắt đứt hoàn toàn sóng điện thoại.
Tại châu Á, Li Ka-shing (Lý Gia Thành) hiện 98 tuổi, là một trong những tỷ phú cao tuổi nhất. Theo BBC Science Focus, ông tin dùng nicotinamide riboside (NR), một loại thực phẩm bổ sung được cho là có tác dụng chống lão hóa. Đồng thời, ông đã đầu tư 25 triệu USD vào công ty sản xuất chất này.
Khác với những tỷ phú theo đuổi các phương pháp “hack tuổi” công nghệ cao, Lý Gia Thành duy trì lối sống tương đối đơn giản: ăn uống điều độ, chú trọng chế độ ăn cân bằng, vận động thường xuyên và giữ lịch sinh hoạt ổn định.
Quỹ Lý Gia Thành từng quảng bá nguyên tắc “3 ít, 1 nhiều”: ít chất béo, ít muối, ít đường và nhiều chất xơ, cùng khuyến nghị duy trì vận động và ngủ đủ giấc.
 |
| Ông trùm kinh doanh Lý Gia Thành. Ảnh: Reuters. |
Lý Gia Thành từng cho biết ông thường thức dậy lúc 5h59, nghe tin tức rồi tập luyện khoảng 1,5 giờ, trong đó có chơi golf. Về sau, ông duy trì khoảng 30 phút tập thể dục mềm mỗi sáng. Ông cũng nhấn mạnh việc sống đơn giản, ngủ ngon, không hút thuốc và không uống rượu. Forbes từng ghi nhận bữa sáng của ông gồm cháo và rau.
Dù được những người giàu có và có ảnh hưởng quảng bá rộng rãi, phần lớn các biện pháp này vẫn chưa có bằng chứng đủ mạnh cho thấy chúng có thể kéo dài tuổi thọ con người.
Tiềm ẩn nguy cơ
Giới siêu giàu nhiệt tình theo đuổi phương pháp kéo dài tuổi thọ đang góp phần đưa những nghiên cứu khoa học mới, dù còn ở giai đoạn đầu, đến gần công chúng hơn. Họ biến những phát hiện sơ bộ hoặc trải nghiệm cá nhân thành “bộ sản phẩm” gồm nhiều loại thực phẩm bổ sung, hợp chất, phác đồ và liệu pháp - trước cả khi được FDA phê duyệt.
“Hiệu ứng lan tỏa này xuất phát từ bản chất của các nền tảng mà họ dùng để truyền bá nội dung”, Margje Camps, nhà nghiên cứu về những người có ảnh hưởng trong lĩnh vực sức khỏe tại Đại học Utrecht (Hà Lan), nhận xét.
Tuy nhiên, xu hướng ngày càng phổ biến này tiềm ẩn nguy cơ. Các nhà nghiên cứu về lão hóa và tuổi thọ cảnh báo rằng những phương pháp “biohacking” (hack tuổi sinh học) này chưa được thử nghiệm lâm sàng. Vì vậy, chưa rõ chúng có thực sự hiệu quả hay nguy cơ gây hại cho sức khỏe.
Andrew Steele, nhà nghiên cứu độc lập về tuổi thọ tại Berlin và tác giả cuốn Ageless (2022), cho biết hiện chưa có bất kỳ can thiệp y tế nào được chứng minh có thể kéo dài tuổi thọ con người bằng cách trực tiếp tác động vào quá trình lão hóa.
Trường hợp của doanh nhân Bryan Johnson là một ví dụ cho những rủi ro này. Năm 2019, ông bắt đầu thử nghiệm rapamycin trên chính mình. Loại thuốc ức chế miễn dịch này thường được sử dụng để ngăn cơ thể đào thải sau phẫu thuật ghép tạng. Nhưng Johnson có một mục tiêu khác: kéo dài tuổi thọ.
 |
| Bryan Johnson từng xuất hiện trong bộ phim tài liệu năm 2025 "Don’t die: The man who wants to live forever" (tạm dịch: Đừng chết: Người đàn ông muốn sống mãi mãi). Ảnh: Netflix/Everett/Shutterstock. |
Johnson thử nghiệm nhiều phác đồ khác nhau, từ tiêm hàng tuần, hai tuần một lần đến những lịch dùng thuốc khác. Ông thử liều 5 mg, rồi 6 mg và 10 mg. Tuy nhiên, đến tháng 9/2024, Johnson quyết định chấm dứt thử nghiệm rapamycin trên chính mình vì nhận thấy tác dụng phụ lớn hơn lợi ích.
Ông cho biết mình nhiều lần bị nhiễm trùng da, đường huyết tăng, chỉ số lipid máu bất thường và nhịp tim lúc nghỉ ngơi tăng.
“Không xác định được nguyên nhân tiềm ẩn nào khác, chúng tôi nghi ngờ rapamycin. Vì việc điều chỉnh liều không đem lại hiệu quả, chúng tôi quyết định ngừng hoàn toàn”, ông viết trên mạng xã hội X.
Trường hợp của Johnson không phải ngoại lệ. Trong giới “biohacking”, những người có ảnh hưởng đôi khi cũng dừng ngừng sử dụng sản phẩm mà trước đó họ tin rằng có thể giúp kéo dài tuổi thọ khi nhận thấy tác dụng không như kỳ vọng.
Trong nhiều năm, các chất bổ sung ketone ngoại sinh - có khả năng làm tăng ketone trong máu, hạ đường huyết và được cho là cải thiện khả năng nhận thức - từng được giới công nghệ Thung lũng Silicon ưa chuộng. Những hợp chất này được bán như sản phẩm cao cấp giúp tăng khả năng nhận thức và hiệu suất làm việc.
Tuy nhiên, hồi tháng 3, doanh nhân Tim Ferriss và nhà đầu tư mạo hiểm Kevin Rose đã cảnh báo về các thực phẩm bổ sung chứa 1,3-butanediol. Ferriss cho biết những dữ liệu mới từ các nghiên cứu trên động vật cho thấy hợp chất này có thể khiến chuột mắc tình trạng tương tự bệnh gan nhiễm mỡ.
“Hãy coi nó như ethanol”, ông cảnh báo. “Giống như bạn đang uống rượu mạnh và chắc chắn không muốn làm điều đó mỗi ngày”.
Kết quả nghiên cứu trên động vật chưa được xác nhận qua các nghiên cứu ở người, và một số nhà sản xuất cũng bác bỏ cách mô tả này.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
