Kinh tế Trung Quốc mất đà ngay khi bước vào nửa cuối năm, với sản xuất công nghiệp và doanh số bán lẻ cùng chậm lại. Thời tiết cực đoan gây gián đoạn hoạt động kinh tế, trong khi nhu cầu trong nước suy yếu, tiếp tục tạo sức ép buộc giới hoạch định chính sách phải tăng cường các biện pháp kích thích, Reuters cho biết.
 |
| Kinh tế Trung Quốc giảm tốc khi sản xuất công nghiệp, bán lẻ và đầu tư cùng suy yếu. Ảnh: Reuters. |
Những số liệu này được công bố sau khi tăng trưởng GDP quý II giảm xuống mức thấp nhất trong 3 năm rưỡi, cho thấy Trung Quốc vẫn phải dựa nhiều vào xuất khẩu để bù đắp sự trì trệ của tiêu dùng và đầu tư. Sức ép càng lớn khi nền kinh tế phải đối mặt với thuế quan của Mỹ và những tác động lan tỏa từ xung đột tại Trung Đông.
Theo số liệu Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố ngày 17/8, sản lượng công nghiệp tháng 7 tăng 4,5% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức 5,3% của tháng 6 và dưới dự báo tăng 4,8% của các nhà kinh tế được Reuters khảo sát.
Diễn biến này khiến Thủ tướng Lý Cường yêu cầu giới chức tăng cường các biện pháp hỗ trợ nền kinh tế.
“Tất cả nỗ lực phải bám sát các mục tiêu phát triển, phát huy tối đa hiệu quả của những chính sách hiện có, đồng thời nhanh chóng xây dựng và triển khai các chính sách bổ sung thiết thực, hiệu quả”, ông Lý Cường phát biểu tại cuộc họp nội các Trung Quốc ngày 17/8.
Thủ tướng Trung Quốc cũng yêu cầu các quan chức “nỗ lực đạt được” các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đề ra cho cả năm, Tân Hoa Xã cho biết.
Áp lực kích thích kinh tế gia tăng
“Thành tích thiếu khả quan một phần xuất phát từ việc các biện pháp chính sách hiện có chưa được sử dụng hiệu quả. Chẳng hạn, chi tiêu tài khóa vẫn chưa đạt tốc độ cần thiết”, ông Xu Tianchen, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit, nhận định. Theo ông, đây là lúc giới chức Trung Quốc cần mạnh tay hơn trong việc giải ngân các nguồn lực sẵn có.
Ông Xu cũng cho rằng đầu tư cần được đặc biệt chú ý, bởi mức sụt giảm mạnh hiện nay “hoàn toàn không thể chấp nhận được” đối với Bắc Kinh.
Đầu tư tài sản cố định của Trung Quốc giảm 6,7% trong 7 tháng đầu năm 2026, sâu hơn mức giảm 6% mà giới phân tích dự báo. Trong 6 tháng đầu năm, chỉ số này giảm 5,7%.
Tại cuộc họp báo, người phát ngôn NBS Fu Linghui cho biết giới chức sẽ tăng cường điều chỉnh chính sách ngược chu kỳ nhằm củng cố nhu cầu trong nước.
Tuy nhiên, việc thúc đẩy khoảng 1,4 tỷ người Trung Quốc mở hầu bao trở lại sẽ không dễ dàng trong bối cảnh thị trường bất động sản tiếp tục chìm trong khủng hoảng. Giá nhà mới tháng 7 giảm 3,2% so với cùng kỳ năm ngoái và giảm 0,1% so với tháng 6.
Các nhà kinh tế ước tính khoảng 52% tài sản của hộ gia đình Trung Quốc nằm trong bất động sản. Tỷ lệ này đã giảm trong những năm gần đây khi cuộc khủng hoảng kéo dài khiến nhà đầu tư chuyển tiền sang vàng và những tài sản khác.
Doanh số bán lẻ tháng 7 chỉ tăng 0,6%, giảm mạnh so với mức tăng 1% của tháng trước, bất chấp nhu cầu du lịch trong kỳ nghỉ hè. Các nhà phân tích trước đó dự báo mức tăng 1,5%.
 |
Julian Evans-Pritchard, người đứng đầu bộ phận kinh tế Trung Quốc tại Capital Economics, cho rằng sự giảm tốc này một phần là “hiệu ứng ngược” từ chương trình đổi hàng tiêu dùng lấy hàng mới. Chương trình từng thúc đẩy doanh số một năm trước nhờ kéo nhu cầu tương lai về hiện tại.
Các chuyên gia Citi cũng lưu ý tốc độ phân bổ trợ cấp tiếp tục giảm trong tháng 7. Doanh số trung bình mỗi ngày giảm còn 6,3 tỷ nhân dân tệ (935 triệu USD), từ mức 9 tỷ nhân dân tệ của tháng 6.
Thời tiết cực đoan trở thành lực cản mới
Giới hoạch định chính sách Trung Quốc còn phải đối mặt với những yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát, trong đó có thời tiết.
Hoạt động sản xuất công nghiệp và bán lẻ nhiều khả năng chịu ảnh hưởng bởi thời tiết cực đoan bất thường trong tháng 7. Ba cơn bão đã đổ bộ, buộc hàng triệu người phải sơ tán tại các trung tâm sản xuất ở miền Đông và miền Nam Trung Quốc.
Doanh số ôtô tại Trung Quốc giảm tháng thứ 10 liên tiếp trong tháng 7, dù tốc độ giảm đã chậm lại. Diễn biến này tương phản với nhu cầu mạnh mẽ từ thị trường nước ngoài, khi các hãng xe đẩy mạnh mở rộng xuất khẩu để bù đắp sự suy yếu trong nước.
Các chỉ số kinh tế được công bố cho đến nay đều cho thấy quý III khởi đầu không mấy sáng sủa. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) sản xuất chính thức bất ngờ rơi xuống vùng suy giảm. Tăng trưởng xuất khẩu và nhập khẩu cũng chậm lại so với tháng 6, dù vẫn duy trì ở mức hai con số.
Dù vậy, ông Fu Linghui vẫn cho rằng thời tiết bất lợi gần đây sẽ không làm chệch hướng mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế trị giá khoảng 20.000 tỷ USD. Ông khẳng định nền tảng kinh tế Trung Quốc vẫn vững chắc và nước này có khả năng đạt mức tăng trưởng 4,5-5% trong năm nay.
Xuất khẩu vẫn là điểm sáng quan trọng, được hưởng lợi từ làn sóng đầu tư toàn cầu vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo, qua đó tiếp tục hỗ trợ các nhà máy Trung Quốc. Tuy nhiên, nhu cầu nội địa yếu vẫn là rủi ro lớn, khiến nền kinh tế dễ tổn thương hơn trước những cú sốc như gián đoạn do thời tiết hay các rào cản thương mại.
Tháng trước, Trung Quốc tiếp tục ghi nhận thặng dư thương mại trên 100 tỷ USD. Tổng thặng dư cả năm được dự báo vượt 1.000 tỷ USD năm thứ hai liên tiếp.
Lãnh đạo Trung Quốc cam kết củng cố nền kinh tế đang giảm tốc bằng cách đẩy nhanh chi tiêu tài khóa và đưa ra các chính sách mới “kịp thời”.
Theo đó, Chính phủ sẽ tập trung vào các dự án quy mô lớn, trong đó có sáng kiến “Sáu mạng lưới”, cùng những ngành có chuỗi cung ứng rộng và đóng góp lớn cho nền kinh tế, nhằm kích thích nhu cầu trong nước.
Thủ tướng Trung Quốc cho biết việc giải ngân nguồn vốn chính phủ sẽ được đẩy nhanh. Các khoản đầu tư vào những ngành công nghiệp mới nổi, hạ tầng thế hệ mới và nâng cấp tiêu dùng cũng sẽ được tăng cường hỗ trợ, qua đó tạo thêm động lực cho nền kinh tế trong những tháng tới.
“Bức tranh đang hình thành là sự đan xen giữa những điểm sáng có chọn lọc và tình trạng suy yếu trên diện rộng”, Yuhan Zhang, kinh tế trưởng tại Trung tâm Trung Quốc của Conference Board, nhận định.
Theo ông, vấn đề đặt ra không còn đơn thuần là Trung Quốc có thể duy trì tăng trưởng hay không, mà là liệu những khu vực kinh tế được chính sách hỗ trợ có đủ sức tạo ra một đợt phục hồi rộng hơn trong chi tiêu hộ gia đình và đầu tư tư nhân hay không.
Những cuốn sách để hiểu về Trung Quốc
Mục Thế giới giới thiệu tới độc giả các cuốn sách nên đọc để hiểu thêm về Trung Quốc - một trong những cường quốc châu Á và đối tác hàng đầu của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
