Ngày làm việc của chuyên viên tài chính Phương Nhi (26 tuổi, phường Khánh Hội, TP.HCM) bắt đầu bằng việc giao nhiệm vụ cho các chatbot.

Mỗi chatbot đảm nhận những nhiệm vụ khác nhau phù hợp với thế mạnh riêng, từ tổng hợp tin tức về thị trường tài chính trong nước và quốc tế, đến chuyên xử lý dữ liệu rồi lập báo cáo.

Cô thậm chí đặt tên cho các công cụ AI của mình để gia tăng tính cá nhân hóa và dễ dàng phân biệt. Công việc của Phương Nhi lúc này chỉ còn là kiểm tra kết quả công việc, yêu cầu điều chỉnh và chịu trách nhiệm về thành phẩm cuối cùng.

“Tôi chỉ là chuyên viên, nhưng cảm thấy như sếp”, cô gái 26 tuổi nói. Dù chưa thực sự được thăng chức, Nhi phần nào tiếp xúc với kỹ năng quản lý thông qua quy trình làm việc hiện tại.

Theo báo cáo Employment Outlook Survey Q3/2026 (Khảo sát triển vọng việc làm quý 3/2026) của doanh nghiệp chuyên cung cấp dịch vụ và giải pháp về nguồn nhân lực Manpower, 83% nhà tuyển dụng Việt Nam sẵn sàng trả mức đãi ngộ cao hơn cho ứng viên có năng lực hiểu và sử dụng AI hiệu quả, có trách nhiệm. Tỷ lệ này tăng lên 88% tại các doanh nghiệp miền Nam.

Trong bối cảnh AI phát triển nhanh chóng, dần trở thành một phần quan trọng của công việc, quy trình làm việc của người lao động tất yếu thay đổi theo. Thay vì thực hiện các tác vụ chuyên môn, nhiều người chuyển đổi sang vai trò quản trị, phân công nhiệm vụ và giám sát các chatbot. Họ vô tình trở thành những “quản lý” không chính thức, song chưa được trả thêm lương cho kỹ năng cụ thể này.

Thay trợ lý con người bằng chatbot AI

Đối với Phương Nhi, quá trình phối hợp các công cụ AI tương đối giống tổ chức một đội nhóm. Mỗi chatbot đảm nhiệm một phần việc, tạo thành quy trình xuyên suốt, đem đến sản phẩm cuối cùng gần nhất với kỳ vọng của cô.

Nhìn chung, Nhi nhận thấy nhiều lợi ích của sự thay đổi. Cô không còn phải tự tay xử lý những tác vụ nhỏ mà mình vốn thành thạo từ lâu, có thể dành thời gian để nâng cấp chuyên môn, trang bị kỹ năng mới. Thực tế này phù hợp với vị trí chuyên viên hiện tại.

Hơn nữa, nữ nhân sự cũng đúc rút nhiều kinh nghiệm quản trị thực tế sau một thời gian làm việc chặt chẽ với các trợ lý ảo, cho rằng những bài học này có thể hữu ích khi cô thực sự trở thành quản lý.

Đồng tình, Trung Dũng (28 tuổi, phường Cầu Ông Lãnh, TP.HCM) cũng nhận thấy nhiều lợi ích khi có trong tay một hệ thống chatbot. Trước đây, chuyên viên marketing này từng phải thuê trợ lý hỗ trợ công việc, tốn 5 triệu đồng/tháng cho vị trí trên.

Công việc cụ thể của người này là giúp Dũng tổng hợp thông tin, trình bày bài thuyết trình và lập danh sách đơn giản. Bên cạnh lương cố định hàng tháng, anh cũng dành thời gian hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm thực tế cho trợ lý - sinh viên chuyên ngành marketing 20 tuổi.

Tuy nhiên, sau khi nhận thấy trí tuệ nhân tạo có thể đảm nhiệm phần lớn tác vụ trên từ năm ngoái, Trung Dũng không còn cần đến trợ lý con người, tiết kiệm được một khoản tiền mỗi tháng.

Anh trích ra 40 USD/tháng (khoảng 1 triệu đồng) để mua gói ChatGPT Pro và Claude Pro. Như vậy, từ khi ứng dụng AI vào công việc, Dũng gần như chỉ tốn 1/5 số tiền từng phải trả cho trợ lý sinh viên.

Trong quá trình sử dụng và quản trị các chatbot, anh nhận ra rằng phương pháp làm việc, huấn luyện AI cũng có điểm tương đồng với con người. Để kết quả công việc gần nhất với kỳ vọng, Trung Dũng phải linh hoạt khen, chê, thậm chí cảnh cáo các công cụ.

“Khi tôi đe dọa chuyển đổi công cụ, chatbot có xu hướng đưa ra câu trả lời tốt hơn. Song, đây chỉ là trải nghiệm mang tính cá nhân”, Dũng nói. Giống với trợ lý con người, các tác nhân AI cũng cần thời gian huấn luyện, dần tiến bộ và hiểu ý anh hơn.

Đối với chuyên viên marketing này, ưu điểm lớn nhất của chatbot nằm ở khả năng hoạt động 24/7. Các công cụ có thể hỗ trợ công việc cả ngày và đêm, đồng thời không cần “nghỉ phép” như trợ lý con người.

Quản lý AI thành kỹ năng quan trọng

Trong khi đó, Hồng Ân (34 tuổi, phường Bến Thành, TP.HCM), trưởng nhóm phát triển sản phẩm tại một doanh nghiệp đóng gói và phân phối, lại nhận thấy mức độ quan trọng của kỹ năng quản lý AI. Theo cô, đây không phải kỹ năng đơn giản.

Vì thế, các “quản lý” chatbot đảm nhiệm tốt phần công việc này cũng xứng đáng được công nhận, thông qua chức danh hoặc thu nhập. Bên cạnh đó, trưởng nhóm này dự đoán rằng kỹ năng quản lý AI có thể trở thành một trong những tiêu chí tuyển dụng quan trọng trong tương lai.

Đối với riêng Hồng Ân, cô ưu tiên chiêu mộ cấp dưới thành thạo trí tuệ nhân tạo. Điều này chứng minh nhân sự không chỉ giỏi chuyên môn, mà còn sở hữu tư duy quản trị, tổ chức đội ngũ và phối hợp thực hiện tốt.

Dựa trên kinh nghiệm quản lý đội ngũ gồm 10 thành viên và kiểm soát khoảng 3-4 tác nhân AI, Ân nhận thấy chatbot vốn không có cảm xúc, nên gần như loại bỏ được mâu thuẫn, tranh cãi trong công việc, giảm căng thẳng không đáng có đối với “quản lý”.

Song, đây cũng là điểm yếu của các công cụ AI. Những cuộc hội thoại thiếu tính phản biện, không đủ đa chiều khó tạo ra kết quả ấn tượng. Ngoài ra, các hệ thống ứng dụng trí tuệ nhân tạo cũng đòi hỏi sự theo dõi sát sao hơn, tránh tạo ra “AI workslop” (thành phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo chất lượng kém).

Nhìn chung, Hồng Ân không thể giao toàn quyền quyết định cho các chatbot như với con người. “Một phần vì AI không thể đứng ra chịu trách nhiệm trước lãnh đạo, đối tác và khách hàng”, quản lý 34 tuổi giải thích.

Trong một cuộc trao đổi với Tri Thức - Znews, bà Hoàng Diệu Hương, Trưởng phòng Dịch vụ tuyển dụng mảng Công nghệ thông tin và Viễn thông tại Navigos Search, cũng nhận định rằng AI có khả năng thay đổi căn bản vai trò và trách nhiệm trong nhiều công việc hiện có.

Một kỹ sư phần mềm, chuyên viên marketing, nhân viên kinh doanh hay chuyên viên phân tích nghiệp vụ vẫn có thể giữ nguyên chức danh. Song, cách họ thực hiện công việc thay đổi đáng kể khi AI hiện đảm nhận nhiều tác vụ.

Như vậy, chuyên gia cho rằng tác động lớn nhất của trí tuệ nhân tạo là chuyển đổi công việc (job transformation) hơn là thay thế hoàn toàn việc làm (job replacement) như nhiều người lo ngại.

Trong bối cảnh này, bà Diệu Hương cũng cho rằng các chương trình đào tạo cần thay đổi để đáp ứng yêu cầu mới của thị trường lao động. Theo bà, xu hướng tương lai là tích hợp AI và năng lực số vào các ngành học hiện có.

Ví dụ, chương trình đào tạo kỹ sư phần mềm ngày càng đưa nội dung phát triển phần mềm có sự hỗ trợ của AI vào giảng dạy. Các ngành quản trị kinh doanh có thể bổ sung kiến thức về dữ liệu và tự động hóa. Trong khi đó, marketing tích hợp AI tạo sinh vào phân tích hành vi khách hàng.

Đồng thời, kiến thức nền tảng vẫn giữ vai trò quan trọng. AI có thể giúp con người tiếp cận thông tin và tạo ra kết quả nhanh hơn, nhưng nhân sự vẫn cần có chuyên môn và tư duy phản biện để đánh giá xem những kết quả đó có chính xác, phù hợp và đáng tin cậy hay không.