 |
| Việt Nam đang gia tăng thị phần cá rô phi phi lê đông lạnh tại Mỹ trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Quốc suy giảm, mở ra cơ hội mở rộng xuất khẩu cho ngành thủy sản trong nước. Ảnh: VASEP. |
Trong nhiều gia đình Việt, cá rô phi là lựa chọn quen thuộc nhờ giá thành tương đối dễ tiếp cận, thịt trắng, ít xương dăm ở phần phi lê và dễ chế biến thành nhiều món ăn.
Không chỉ xuất hiện trong bữa cơm thường ngày, loại cá nước ngọt này còn đang có thêm cơ hội trên thị trường quốc tế.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), thị trường cá rô phi toàn cầu đang có sự dịch chuyển về nguồn cung và thị trường tiêu thụ. Trong 8 tháng đầu năm nay, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam đạt 90 triệu USD, tăng 43% so với cùng kỳ năm trước.
Bên cạnh giá cả dễ tiếp cận, cá rô phi có giá trị dinh dưỡng ra sao, và cần lưu ý gì khi chọn mua, chế biến để đảm bảo an toàn?
Cá rô phi cung cấp những dưỡng chất gì?
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), 100 g thịt cá rô phi sống cung cấp khoảng 20,1 g protein, 96 kcal và 1,7 g chất béo. Giá trị dinh dưỡng thực tế có thể thay đổi tùy điều kiện nuôi và cách chế biến.
 |
| Cá rô phi cung cấp protein dồi dào, vitamin B12 và selen, trong khi chứa tương đối ít năng lượng, phù hợp với chế độ ăn uống cân bằng. Ảnh: Worldfishcenter. |
Protein trong cá rô phi cung cấp các axit amin cần thiết để xây dựng, duy trì cơ bắp và sửa chữa mô. Bổ sung loại cá này vào thực đơn cũng giúp đa dạng hóa nguồn đạm bên cạnh thịt gia cầm, trứng và các loại đậu. Với người kiểm soát cân nặng, cá rô phi là lựa chọn đáng cân nhắc nhờ hàm lượng protein cao và mức năng lượng tương đối thấp.
Cá rô phi còn cung cấp vitamin B12 và selen. Theo USDA, 100 g cá rô phi sống chứa khoảng 1,58 microgam vitamin B12 và 41,8 microgam selen. Trong đó, vitamin B12 cần thiết cho quá trình tạo hồng cầu và duy trì chức năng thần kinh, trong khi selen hỗ trợ hoạt động của tuyến giáp và các enzyme chống oxy hóa.
Ngoài ra, cá còn chứa vitamin B3, B6, phốt pho và kali, góp phần duy trì quá trình chuyển hóa năng lượng và hoạt động bình thường của cơ thể.
Tuy nhiên, cá rô phi có hàm lượng omega-3 EPA và DHA thấp hơn các loại cá béo như cá hồi, cá mòi và cá thu. Vì vậy, nên luân phiên nhiều loại cá trong thực đơn để đa dạng hóa nguồn dưỡng chất.
Cách chọn cá rô phi tươi ngon, an toàn
Dù mua cá rô phi nguyên con hay phi lê đóng gói, người tiêu dùng nên chú ý độ tươi, nguồn gốc và điều kiện bảo quản. Màu sắc bắt mắt chưa chắc bảo đảm chất lượng.
 |
| Khi chọn cá rô phi tươi, nên ưu tiên cá có mắt trong, mang đỏ hồng, thịt săn chắc và mùi tanh nhẹ tự nhiên; tránh cá có mùi lạ hoặc thịt mềm nhũn. Ảnh: Undercurrentnews. |
Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), có thể nhận biết cá tươi qua một số dấu hiệu sau:
- Mùi: Cá có mùi nhẹ, tự nhiên; tránh những con có mùi tanh nồng bất thường, chua hoặc giống amoniac.
- Mắt cá: Với cá nguyên con, mắt thường trong và sáng, không đục mờ.
- Mang cá: Mang có màu đỏ hoặc hồng đỏ, không có mùi khó chịu.
- Thịt cá: Thịt săn chắc, có độ đàn hồi khi ấn nhẹ; phi lê không bị đổi màu, thâm đen hoặc khô ở mép.
- Điều kiện bảo quản: Ưu tiên cá được giữ lạnh hoặc đặt trên lớp đá sạch đủ dày, thay vì bày bán lâu ở nhiệt độ môi trường.
Đối với cá rô phi đông lạnh, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, khuyến cáo người tiêu dùng kiểm tra kỹ bao bì, hạn sử dụng, thông tin nhà sản xuất và hướng dẫn bảo quản khi mua cá rô phi đông lạnh. Không nên chọn sản phẩm có bao bì rách, hở, thịt cá mềm bất thường hoặc xuất hiện nhiều tinh thể đá, bởi đây có thể là dấu hiệu nhiệt độ bảo quản không ổn định.
Theo chuyên gia, màu thịt cá không phải yếu tố duy nhất để đánh giá chất lượng, bởi thức ăn, môi trường nuôi và phương pháp đóng gói đều có thể ảnh hưởng đến màu sắc. Sau khi mua, nên bảo quản cá lạnh càng sớm càng tốt; nếu chưa chế biến, cần cấp đông phù hợp. Khi rã đông, nên để cá trong ngăn mát tủ lạnh, tránh để ở nhiệt độ phòng quá lâu.
Để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn, người tiêu dùng cần tách riêng cá sống khỏi thực phẩm đã nấu chín, vệ sinh tay và dụng cụ sau khi tiếp xúc với cá sống, đồng thời nấu cá chín kỹ trước khi ăn để giảm nguy cơ nhiễm vi sinh vật gây bệnh.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
