|
|
Mẫu máu của bệnh nhân tăng triglyceride rất nặng. Ảnh: BSCC. |
Theo Viện Dinh dưỡng, rối loạn lipid máu là tình trạng bất thường của một hoặc nhiều thành phần lipid trong máu, gồm cholesterol toàn phần tăng, LDL-C (cholesterol xấu) tăng, triglyceride tăng hoặc HDL-C (cholesterol tốt) giảm.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi Dinh dưỡng và Kiểm soát Béo phì, Viện Dinh dưỡng, cho biết kiểm soát mỡ máu không đơn thuần là cắt bỏ một vài món ăn. Người dân cần nhìn tổng thể từ cân nặng, chế độ ăn, vận động đến những thói quen sinh hoạt hàng ngày.
Ông cho rằng cân nặng là một trong những yếu tố đầu tiên cần được quan tâm. Khi cơ thể thừa cân, béo phì, nguy cơ xuất hiện các rối loạn chuyển hóa, trong đó có rối loạn lipid máu, cũng tăng lên.
Ngược lại, duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm đáng kể nguy cơ. Tuy nhiên, người gầy hoặc có cân nặng bình thường không đồng nghĩa hoàn toàn không có nguy cơ mỡ máu cao. Những trường hợp này cần lưu ý đến yếu tố di truyền, tiền sử gia đình và các rối loạn chuyển hóa tiềm ẩn.
Theo PGS Hưng, rối loạn lipid máu không phải lúc nào cũng có cùng nguyên nhân. Với người tăng triglyceride, cần đặc biệt chú ý đến rượu, bia và các nguồn đường đơn như bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa. Đây có thể là những yếu tố khiến triglyceride tăng đáng kể.
Trong khi đó, với cholesterol, chế độ ăn chỉ là một phần nguyên nhân. Cơ thể, đặc biệt là gan, cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp và đào thải cholesterol. Vì vậy, người có cholesterol cao vẫn cần điều chỉnh chế độ ăn nhưng không nên kiêng khem cực đoan.
PGS Hưng đặc biệt lưu ý những nguồn năng lượng dễ bị bỏ qua như bánh kẹo, trà sữa, cà phê nhiều đường hay các món ăn vặt. Việc ăn uống theo thói quen, chạy theo trào lưu hoặc chiều theo những cuộc gặp gỡ, nhậu nhẹt khiến tổng năng lượng nạp vào mỗi ngày có thể tăng lên mà người ăn không nhận ra.
 |
| Cách bạn sinh hoạt ngay sau khi ăn cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa chất béo. Ảnh: Unsplash. |
Theo chuyên gia này, thay vì cấm đoán tuyệt đối, mỗi người nên xây dựng cách ăn uống phù hợp với điều kiện sống và khả năng duy trì lâu dài. Chỉ cần giảm những món ăn vặt không cần thiết, nhiều người đã có thể cắt giảm đáng kể lượng năng lượng nạp vào.
Bên cạnh chế độ ăn, vận động thể lực là yếu tố không thể tách rời trong kiểm soát mỡ máu. Hoạt động thể chất giúp cơ thể sử dụng năng lượng, hỗ trợ kiểm soát cân nặng, cải thiện chuyển hóa và giảm căng thẳng.
Đáng chú ý, PGS Hưng khuyến cáo không nên hình thành thói quen nằm hoặc ngồi bất động ngay sau bữa ăn, đặc biệt là sau bữa tối. Thay vào đó, mọi người có thể đi bộ chậm, dọn dẹp nhà cửa hoặc thực hiện những hoạt động nhẹ nhàng.
Việc vận động nhẹ sau ăn góp phần làm giảm triglyceride sau bữa ăn và hỗ trợ quá trình chuyển hóa lipid. Khi cơ thể hoạt động, khả năng sử dụng và loại bỏ chất béo khỏi máu được tăng cường, qua đó hỗ trợ quá trình chuyển hóa trong những giờ tiếp theo.
"Chỉ cần đi bộ, dọn dẹp nhà cửa hay vận động nhẹ mỗi ngày cũng đã là hoạt động thể lực. Quan trọng là duy trì đều đặn", PGS Hưng nói.
Vì vậy, thay vì ăn xong rồi nằm nghỉ hàng giờ, một cuộc đi bộ nhẹ hoặc vài hoạt động trong nhà có thể là thay đổi nhỏ nhưng hữu ích trong lối sống hàng ngày.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
