Doanh nhân Trung Quốc Monica Lin nhận ra tầm quan trọng của ghế an toàn dành cho trẻ em trên ôtô trong một chuyến công tác tới Israel năm 2000. Khi đó, bà chứng kiến một vụ tai nạn giao thông, trong đó một em bé được bảo vệ nhờ chiếc ghế an toàn chuyên dụng.
Ba năm sau, bà thành lập Welldon tại thành phố Ninh Ba (Trung Quốc). Hiện doanh nghiệp sản xuất hơn 1,8 triệu ghế an toàn trẻ em mỗi năm, trong đó chỉ khoảng một phần ba phục vụ thị trường nội địa.
Khi Mỹ công bố kế hoạch giảm thuế đối với ghế an toàn trẻ em sản xuất tại Trung Quốc vào tháng 9, bà Lin nhìn thấy cơ hội mở rộng hoạt động kinh doanh tại Mỹ.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trung Quốc sản xuất khoảng 80% hệ thống ghế và thiết bị an toàn dành cho trẻ em trên ôtô trên toàn cầu. Mỹ là thị trường lớn nhất thế giới, với quy định bắt buộc sử dụng thiết bị bảo vệ trẻ em trên ôtô tại cả 50 bang và Đặc khu Columbia.
Sau cuộc chiến thương mại căng thẳng năm 2025, Washington và Bắc Kinh đang tìm cách duy trì hoạt động thương mại song phương đối với các nhóm hàng mà mỗi bên xác định là “không nhạy cảm”, với giá trị khoảng 30 tỷ USD mỗi bên.
Thỏa thuận được xây dựng trên cơ chế thương mại công bố tại cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump ở Bắc Kinh hồi tháng 5, sau đó tiếp tục được thúc đẩy tại cuộc gặp ở Washington vào tháng 9.
 |
| Monica Lin, người sáng lập Welldon, phát biểu trên sân khấu tại lễ ra mắt dòng ghế ngồi an toàn cho trẻ em mới của công ty ở Ninh Ba (Trung Quốc) vào tháng 3. Ảnh: WELLDON. |
Hai bên cùng có lợi
Việc giảm thuế đối với đồ dùng trẻ em là một trong số ít lĩnh vực Mỹ và Trung Quốc có lợi ích tương đồng. Các sản phẩm này thường có giá cao đối với nhiều gia đình Mỹ, trong khi không nhiều quốc gia có khả năng sản xuất ở quy mô lớn như Trung Quốc.
“Tôi hiểu vì sao phía Mỹ đưa ra quyết định này và đã dự đoán kết quả đó từ trước”, bà Lin nói. Theo bà, một khách hàng Mỹ từng lo ngại về thuế quan đã thử chuyển hoạt động sản xuất ra ngoài Trung Quốc nhưng cuối cùng từ bỏ kế hoạch.
“Đối với ghế an toàn trẻ em, các quốc gia khác rất khó tái tạo được năng lực sản xuất mà Trung Quốc đang có”.
Các doanh nghiệp Trung Quốc ban đầu chủ yếu gia công sản phẩm cho những thương hiệu quốc tế, sau đó từng bước phát triển năng lực thiết kế và nghiên cứu. Một số công ty thậm chí mua lại các thương hiệu đồ dùng trẻ em lâu đời ở nước ngoài.
Trong khi đó, chính quyền của Tổng thống Trump chịu sức ép xem xét lại thuế quan đối với các mặt hàng thiết yếu dành cho trẻ nhỏ. Alison Jacobson, Giám đốc điều hành Baby Safety Alliance, hiệp hội ngành hàng có trụ sở tại bang New Jersey, nhấn mạnh khả năng chi trả có mối liên hệ trực tiếp với an toàn của trẻ nhỏ.
“Khi giá các sản phẩm thiết yếu dành cho trẻ tăng mạnh, các gia đình có thể trì hoãn việc mua sắm, tiếp tục sử dụng sản phẩm quá thời hạn phù hợp hoặc tìm đến hàng đã qua sử dụng và những lựa chọn chưa được kiểm chứng”, bà nói.
Bắc Kinh cũng có lợi ích kinh tế từ thỏa thuận. Trong tuyên bố ngày 28/9, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết khuôn khổ “30 đổi 30” sẽ giúp ổn định quan hệ kinh tế song phương và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho xuất khẩu những mặt hàng thuộc danh mục được thống nhất.
Danh mục của Trung Quốc dài hơn do cách phân loại chi tiết đến từng dòng thuế, chẳng hạn từng loại động vật và thực vật. Theo thống kê của Straits Times, đồ dùng dành cho trẻ sơ sinh và trẻ em, gồm đồ chơi, ghế ăn, ghế nâng, cũi quây và ghế an toàn ôtô, chiếm khoảng 10% danh mục của Mỹ. Trong danh mục của Trung Quốc, thực phẩm và sữa công thức dành cho trẻ chỉ chiếm 0,1%.
  |
Giáo sư Matilde Bombardini thuộc Trường Kinh doanh Haas, Đại học California tại Berkeley, cho rằng thỏa thuận tập trung vào hàng tiêu dùng có thể giúp giảm áp lực chi phí sinh hoạt cho người Mỹ, đồng thời tránh các lĩnh vực chiến lược như chất bán dẫn và công nghệ lưỡng dụng.
Trung Quốc vẫn giữ lợi thế sản xuất
Nhiều mặt hàng trong danh mục của Mỹ gần như không có nguồn cung thay thế tương đương ngoài Trung Quốc, từ pháo hoa, bình giữ nhiệt, hoa nhân tạo đến đồ dùng trẻ em.
Trong thư gửi Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer hồi tháng 5/2025, Thượng nghị sĩ Gillibrand dẫn số liệu của Cục Thống kê Mỹ cho biết 98% ghế an toàn ôtô và 97% xe đẩy trẻ em tại nước này là hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.
“Cha mẹ không nên bị buộc phải lựa chọn giữa sự an toàn của con và khả năng trang trải cuộc sống”, bà viết.
Cuộc chiến thuế quan đã gây sức ép lên các doanh nghiệp Trung Quốc khi khách hàng Mỹ cắt giảm đơn hàng hoặc tìm nguồn cung thay thế. Trong khi đó, các nhà sản xuất Mỹ muốn mở rộng chuỗi cung ứng ra ngoài Trung Quốc cũng gặp nhiều trở ngại.
Theo bà Jacobson, ghế an toàn trẻ em đòi hỏi vật liệu chuyên dụng, quy trình thử nghiệm, chứng nhận và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Những yêu cầu này không thể được chuyển giao sang một nhà máy mới chỉ sau một đêm.
Ngành sản phẩm dành cho trẻ nhỏ đã tích lũy chuyên môn sản xuất và mạng lưới nhà cung cấp trong nhiều năm, trong đó Trung Quốc giữ vai trò quan trọng. Đa dạng hóa chuỗi cung ứng có thể giúp doanh nghiệp tăng khả năng chống chịu về dài hạn, nhưng việc chuyển sản xuất các mặt hàng dành cho trẻ em thuộc diện quản lý chặt chẽ cần nhiều thời gian.
Theo hãng nghiên cứu Global Market Insights, thị trường ghế an toàn ôtô dành cho trẻ em toàn cầu đạt khoảng 5,1 tỷ USD năm 2025 và dự kiến tăng lên 8,5 tỷ USD vào năm 2035, tương đương tốc độ tăng trưởng kép hàng năm 5,2% trong giai đoạn 2026-2035. Mỹ là thị trường lớn nhất, với quy mô 1,4 tỷ USD năm 2025 và dự báo đạt 2,2 tỷ USD vào năm 2035.
 |
| Ghế ngồi ô tô cho trẻ em do công ty Welldon của Trung Quốc sản xuất thu hút khách tham quan tại một hội chợ thương mại ở Cologne (Đức) vào tháng 9. Ảnh: WELLDON. |
Dù việc giảm thuế mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Trung Quốc, những công ty muốn xây dựng thương hiệu riêng tại Mỹ vẫn phải đối mặt với rủi ro chính sách và yêu cầu quản lý sở tại. Guo Shan, đối tác tại công ty tư vấn Hutong Research ở Thượng Hải, cho rằng các nhà sản xuất có thể dựa vào khách hàng Mỹ để chia sẻ hoặc giảm thiểu rủi ro sẽ có lợi thế hơn.
Hiện, bà Lin đặt mục tiêu đưa Mỹ trở thành thị trường lớn nhất của doanh nghiệp, đóng góp 30% doanh thu vào năm 2028. Bà đánh giá Mỹ hấp dẫn nhờ quy mô thị trường và ý thức an toàn của người tiêu dùng, nhưng cũng nhận thức rõ những thách thức từ tiêu chuẩn an toàn phương tiện nghiêm ngặt và chi phí lớn nếu xảy ra sai sót về chất lượng.
Dù vậy, nữ doanh nhân vẫn lên kế hoạch tiếp tục sang Mỹ để gặp khách hàng tiềm năng và củng cố quan hệ với các đối tác hiện tại.
“Thỏa thuận thuế quan này đã tạo ra một cơ hội tốt cho chúng tôi”, bà nói.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
