Đau bụng dữ dội, bụng chướng căng, khó thở, tím tái và huyết áp tụt, anh D.P.T. (35 tuổi) được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ trong tình trạng nguy kịch. Kết quả xét nghiệm cho thấy triglycerid trong máu tăng lên 43,7 mmol/l, cao gần 20 lần giới hạn bình thường. Người bệnh đồng thời bị viêm tụy cấp mức độ nặng, nhiễm trùng và suy đa cơ quan.
Mỡ máu tăng vọt, suy đa cơ quan
Theo thông tin từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, anh T. có tiền sử viêm dạ dày. Trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện những cơn đau dữ dội vùng thượng vị, được đưa đến Trung tâm Y tế khu vực Thanh Sơn và chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết, viêm tụy cấp do tăng triglycerid, kèm toan chuyển hóa nặng.
Sau một ngày, cơn đau bụng tăng dữ dội, bụng chướng căng, người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ để điều trị chuyên sâu.
Tại khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, người bệnh khó thở liên tục, tím tái, da nổi vân tím toàn thân, đau bụng dữ dội. Dù còn tỉnh, chỉ số Glasgow đạt 15 điểm, tình trạng hô hấp và tuần hoàn đã suy giảm nghiêm trọng. Độ bão hòa oxy trong máu (SpO2) chỉ còn 84%, huyết áp tụt, phải sử dụng thuốc vận mạch để duy trì tuần hoàn. Áp lực ổ bụng tăng trên 30 cmH2O.
 |
| Người đàn ông 35 tuổi bị viêm tụy cấp nặng, suy đa cơ quan khi mỡ máu tăng gần 20 lần. |
Trước nguy cơ đe dọa tính mạng, các bác sĩ nhanh chóng hỗ trợ hô hấp, đặt ống nội khí quản cho người bệnh thở máy, đồng thời sử dụng thuốc vận mạch và triển khai các thăm dò chuyên sâu.
Người bệnh được chụp cắt lớp vi tính (CT) ổ bụng có thuốc cản quang, CT lồng ngực, siêu âm ổ bụng cùng các xét nghiệm khí máu động mạch, huyết học, sinh hóa và đông máu.
Kết quả CT ổ bụng cho thấy hình ảnh viêm tụy cấp mức độ nặng, phân độ Balthazar E, chỉ số mức độ nặng trên CT (CTSI) 4 điểm; gan to, gan nhiễm mỡ, các quai ruột non giãn và dày thành, kèm dịch tự do trong ổ bụng. Hình ảnh CT ngực ghi nhận xẹp đông đặc thùy dưới hai phổi và ít dịch màng phổi hai bên.
Các xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng tăng cao, suy nhiều cơ quan gồm tim, thận, gan, kèm viêm phổi, rối loạn đông máu và toan chuyển hóa. Men tụy amylase tăng lên 718 U/L, lipase 2.365 U/L.
Đáng chú ý, mỡ máu của người bệnh tăng rất cao, với cholesterol đạt 18 mmol/l và triglycerid 43,7 mmol/l. Xét nghiệm còn phát hiện người bệnh mắc đái tháo đường nhưng chưa được chẩn đoán trước đó, với chỉ số HbA1c lên tới 13,5%.
Hai tuần giành giật sự sống
Trước diễn biến bệnh nghiêm trọng, các bác sĩ triển khai đồng thời nhiều phương pháp điều trị nhằm kiểm soát nguyên nhân, tình trạng nhiễm trùng và suy chức năng các cơ quan.
Người bệnh được thở máy, thay huyết tương, lọc máu liên tục, lọc máu hấp phụ và dẫn lưu dịch ổ bụng, dịch tụy. Song song với đó, ê-kíp sử dụng kháng sinh, insulin để kiểm soát đường huyết, thuốc vận mạch, đồng thời bù dịch, điều chỉnh rối loạn điện giải và bảo đảm dinh dưỡng.
Sau một tuần điều trị tích cực, tình trạng hô hấp có chuyển biến khả quan. Anh T. được rút ống nội khí quản, chuyển sang hỗ trợ thở máy không xâm nhập. Chức năng các cơ quan bị suy cũng từng bước phục hồi.
Tuy nhiên, dịch tụy và dịch ổ bụng vẫn còn tình trạng nhiễm khuẩn. Các bác sĩ tiếp tục duy trì phác đồ kháng sinh, theo dõi sát diễn biến và điều chỉnh điều trị theo đáp ứng của người bệnh.
 |
| Bác sĩ Trần Đăng Báu, khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, thăm khám cho người bệnh. |
Sau khoảng hai tuần, sức khỏe bệnh nhân này cải thiện rõ rệt. Người bệnh hết sốt, không còn đau bụng, bụng mềm. Các chỉ số xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng trở về mức bình thường, chức năng các cơ quan được cải thiện.
Kết quả chụp CT kiểm tra ghi nhận tình trạng thâm nhiễm quanh tụy, lượng dịch tự do trong ổ bụng chỉ còn ít. Sau khi đánh giá tình trạng lâm sàng và các kết quả kiểm tra, bác sĩ cho người bệnh chuyển về Trung tâm Y tế khu vực Thanh Sơn để tiếp tục theo dõi, điều trị theo phác đồ.
TS.BS Hà Thị Bích Vân, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, cho biết viêm tụy cấp do tăng triglycerid là một trong những thể bệnh có nguy cơ diễn biến nặng, thậm chí đe dọa tính mạng, đặc biệt ở người mắc đái tháo đường.
Việc điều trị đòi hỏi bác sĩ đánh giá toàn diện tình trạng người bệnh, kiểm soát nguyên nhân gây bệnh và phối hợp nhiều phương pháp hồi sức để hỗ trợ, bảo vệ chức năng các cơ quan.
Trường hợp trên cho thấy vai trò quan trọng của việc phát hiện sớm, chuyển người bệnh kịp thời đến cơ sở y tế có năng lực hồi sức chuyên sâu và triển khai các kỹ thuật điều trị phù hợp. Sự phối hợp giữa thay huyết tương, lọc máu, lọc máu hấp phụ, kiểm soát nhiễm trùng, hỗ trợ hô hấp và dẫn lưu dịch đã góp phần giúp người bệnh vượt qua giai đoạn nguy kịch.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
