|
|
Viêm gan A là bệnh nhiễm trùng gan do virus viêm gan A (HAV) gây ra. Ảnh: Adobe Stock. |
Viêm gan A là bệnh nhiễm trùng gan do virus viêm gan A (HAV) gây ra. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus này lây truyền chủ yếu qua thức ăn hoặc nguồn nước bị nhiễm phân của người bệnh. Điều kiện vệ sinh kém và nguồn nước không an toàn có thể tạo điều kiện cho virus lây lan nhanh trong cộng đồng.
Khác với viêm gan B và C, viêm gan A không gây bệnh gan mạn tính. Phần lớn người bệnh có thể hồi phục hoàn toàn và hình thành miễn dịch suốt đời. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể diễn biến nghiêm trọng. Trong một số ít trường hợp, viêm gan A có thể gây viêm gan tối cấp, suy gan cấp và thậm chí nguy hiểm tính mạng.
Năm 2023, ước tính 35.569 trường hợp không qua khỏi trên toàn cầu do viêm gan A , chiếm khoảng 2,6% số ca không qua khỏi do viêm gan virus. Nguy cơ diễn biến nặng và nguy hiểm tính mạng có xu hướng cao hơn ở người lớn tuổi và những người đã mắc bệnh gan.
Tại Việt Nam, số ca viêm gan A được ghi nhận thấp hơn đáng kể so với viêm gan B và C. Theo số liệu từ Bộ Y tế, từ đầu năm đến 17/4, cả nước ghi nhận 17 trường hợp viêm gan A trong tổng số 7.004 ca viêm gan virus.
Tuy nhiên, người dân không nên chủ quan, bởi các triệu chứng ban đầu của viêm gan A có thể không rõ ràng và dễ bị bỏ qua. Người nhiễm virus vẫn có khả năng lây bệnh cho người khác, đặc biệt trong thời gian trước và quanh thời điểm xuất hiện triệu chứng.
Ai có nguy cơ mắc bệnh viêm gan A?
Bất kỳ ai chưa từng mắc viêm gan A hoặc chưa được tiêm vaccine đều có thể nhiễm virus.
Bên cạnh đó, nguy cơ mắc viêm gan A cao hơn ở những trường hợp sau:
- Sống tại khu vực có điều kiện vệ sinh kém, nguồn nước không bảo đảm;
- Tiếp xúc gần hoặc trực tiếp chăm sóc người mắc viêm gan A;
- Có nguy cơ phơi nhiễm virus trong quan hệ tình dục;
- Sử dụng ma túy, đặc biệt ma túy qua đường tiêm chích;
- Đi du lịch hoặc làm việc tại khu vực có tỷ lệ viêm gan A cao;
Triệu chứng viêm gan A dễ bị bỏ qua
Các triệu chứng viêm gan A thường xuất hiện sau khoảng 2-6 tuần kể từ khi nhiễm virus. Đây là thời gian ủ bệnh, khi người nhiễm có thể chưa có biểu hiện rõ ràng nhưng virus vẫn đang nhân lên trong cơ thể.
Khi bệnh khởi phát, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, sốt, chán ăn, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc đau khớp. Những biểu hiện này dễ bị nhầm với các bệnh lý thông thường.
Một số thay đổi khác có thể là dấu hiệu cảnh báo rõ hơn như nước tiểu sẫm màu và phân nhạt màu có thể xuất hiện trước khi vàng da, vàng mắt. Trong đó, vàng da hoặc vàng mắt là biểu hiện điển hình của viêm gan A và cần được lưu ý, đặc biệt khi đi kèm mệt mỏi, buồn nôn hoặc đau bụng.
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, người bệnh nên đi khám để được đánh giá và xét nghiệm thay vì tự chẩn đoán hoặc bỏ qua các dấu hiệu này.
Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu
Theo WHO, hiện không có thuốc kháng virus đặc hiệu dành cho viêm gan A, phần lớn người bệnh chỉ cần nghỉ ngơi, dinh dưỡng phù hợp và uống đủ nước; những trường hợp nặng có thể phải nhập viện.
Người bệnh cũng nên tránh rượu bia và không tự ý sử dụng thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc các sản phẩm có thể ảnh hưởng đến gan khi chưa tham khảo ý kiến nhân viên y tế.
Trong một số trường hợp hiếm gặp, viêm gan A có thể gây suy gan cấp, cần được theo dõi và điều trị tại cơ sở y tế.
Cách phòng ngừa viêm gan A hiệu quả
1. Vaccine giúp chủ động phòng bệnh
Tiêm vaccine là một trong những biện pháp hiệu quả để phòng viêm gan A. Tùy loại vaccine và đối tượng, lịch tiêm có thể gồm 1 hoặc 2 liều; với lịch 2 liều, khoảng cách giữa các mũi thường từ 6-18 tháng.
 |
| Tiêm vaccine là một trong những biện pháp hiệu quả giúp phòng ngừa viêm gan A. Ảnh: Unsplash. |
WHO khuyến nghị vaccine cho những nhóm có nguy cơ mắc bệnh hoặc diễn biến nặng, tùy tình hình dịch tễ từng khu vực. Trong đó có trẻ em, người đi đến vùng có mức lưu hành viêm gan A cao, người mắc bệnh gan mạn tính và một số nhóm có nguy cơ phơi nhiễm cao.
2. Giữ vệ sinh để hạn chế virus lây lan
Do HAV chủ yếu lây qua đường tiêu hóa, việc giữ vệ sinh tay, ăn uống và nguồn nước đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh. Mọi người nên rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước sạch sau khi đi vệ sinh, thay tã cho trẻ và trước khi chế biến hoặc ăn thức ăn.
Nên sử dụng nước uống an toàn, ăn thực phẩm được nấu chín kỹ, rửa sạch rau quả trước khi ăn và tránh các loại hải sản sống hoặc chưa được nấu chín kỹ. Khi chất lượng nguồn nước không được bảo đảm, nên sử dụng nước đã được xử lý hoặc đun sôi.
Trong gia đình có người mắc viêm gan A, cần tăng cường vệ sinh tay, làm sạch các bề mặt thường xuyên tiếp xúc và thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế để hạn chế lây nhiễm cho người khác.
3. Quan hệ an toàn
Viêm gan A cũng có thể lây truyền qua một số hình thức quan hệ có nguy cơ tiếp xúc với virus. Do đó, giữ vệ sinh cá nhân và tình dục an toàn là những biện pháp giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
Ở cấp độ cộng đồng, bảo đảm nguồn nước sạch, xử lý nước thải, kiểm soát vệ sinh thực phẩm và phát hiện sớm các ổ dịch là những biện pháp quan trọng để hạn chế virus viêm gan A lây lan.
Da chỉ nhẵn mịn và căng bóng khi gan thải độc tốt. Mắt chỉ sáng trong khi lá gan được bồi bổ đúng cách. Có thể nói dưỡng gan chính là chìa khóa để dưỡng nhan. Cuốn sách Dưỡng gan để dưỡng nhan của bác sĩ - dược sĩ Thẩm Ninh là lời nhắc nhở đến phụ nữ hãy hình thành ý thức dưỡng gan.
