Ông chủ mang 2 chiếc ô đứng ngoài hội chợ, rồi chinh phục thế giới

Những chiếc ô nhiều mẫu mã được sản xuất ở Đông Thạch. Ảnh: Global Times

Nếu một ngày mưa ở Trung Quốc, chiếc ô bạn cầm trên tay hoàn toàn có thể đến từ một thị trấn nhỏ ở Phúc Kiến.

Đó là Đông Thạch, thuộc thành phố Tấn Giang, Phúc Kiến, nơi được người Trung Quốc gọi là "Trung Quốc tán đô", hay "thủ phủ ô Trung Quốc".

Quy mô của ngành này hiện lớn đến mức cứ 4 chiếc ô trên thế giới thì có 1 chiếc được sản xuất tại Đông Thạch. Riêng tại Trung Quốc, tỷ lệ là khoảng 1/3.

Năm 2025, thị trấn có khoảng 480 doanh nghiệp liên quan đến sản xuất và phụ trợ ngành ô, tạo việc làm cho hơn 50.000 người. Sản lượng đạt 779 triệu chiếc, trong đó 610 triệu chiếc được xuất khẩu. Kim ngạch xuất khẩu ô thành phẩm vượt 790 triệu USD. Sản phẩm được bán tới hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ.

"Thủ phủ ô Trung Quốc"

Thị trấn Đông Thạch, nằm ở phía đông nam tỉnh Phúc Kiến, nép mình giữa núi non và sông nước, hướng ra biển về phía nam và nhìn ra đảo Kim Môn ở phía bên kia biển.

Từ thời cổ đại, thị trấn Đông Thạch đã có ngành đánh bắt cá và dệt may phát triển mạnh. Đến cuối thời nhà Minh, nơi đây đã trở thành một căn cứ hàng hải quan trọng.

Với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn tài nguyên dồi dào ở nước ngoài, việc hình thành tuyến đường thương mại của thị trấn Đông Thạch dường như là một bước phát triển tự nhiên.

Những năm 1980, lợi thế ấy gặp đúng thời điểm Trung Quốc mở cửa nền kinh tế.

Ba anh em họ Thái là Thái Chính Tường, Thái Chính Toàn và Thái Chính Lộ mở Nhà máy chế biến Mỹ Phong tại làng Mỹ Phong.

Họ sử dụng máy móc làm nan ô từ Đài Loan (Trung Quốc) và vải sợi tổng hợp để sản xuất ô. Đây được xem là nhà máy sản xuất ô đầu tiên của Đông Thạch.

Công nhân kiểm tra chất lượng ô ở Đông Thạch. Ảnh: China Daily

Một người khác sau đó đưa ngành này lên một nấc mới.

Tiêu Thanh Luân sinh ra ở Đông Thạch, từng làm việc tại Hong Kong (Trung Quốc) rồi phát triển sự nghiệp ở Đài Loan. Giữa thập niên 1980, ông nhận thấy ngành sản xuất ô tại Đài Loan đã hình thành hệ thống máy móc và nhân lực tương đối hoàn chỉnh.

Ông nghĩ đến việc đưa công nghệ đó về quê.

Năm 1986, Tiêu Thanh Luân mua các thiết bị sản xuất ô từ Đài Loan, đồng thời đưa nhân sự kỹ thuật về Đông Thạch và thành lập Công ty Phúc Hưng.

Nhà máy nhanh chóng trở thành nơi đào tạo nhân lực cho ngành. Nhiều công nhân sau khi thành thạo kỹ thuật và quản lý đã rời Phúc Hưng để tự kinh doanh.

Đến cuối những năm 1980, những ngôi làng như Kim Âu, Hạ Tiêu và Mỹ Phong dần hình thành những cụm sản xuất ô. Số nhà máy tăng từ một vài cơ sở lên hàng chục, rồi hàng trăm.

Quan trọng hơn, các doanh nghiệp bắt đầu chia nhỏ công đoạn sản xuất. Có nhà máy làm khung. Có nơi làm vải. Có nơi sản xuất nan, tay cầm, lò xo và các linh kiện kim loại.

Thay vì mỗi doanh nghiệp tự làm mọi thứ, Đông Thạch bắt đầu hình thành một chuỗi cung ứng ngay trong thị trấn.

Cơ hội xuất khẩu

Đầu những năm 1990, thị trấn Đông Thạch là trung tâm hàng đầu trong ngành sản xuất ô dù.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng đã sớm bộc lộ những vấn đề. Thiết kế sản phẩm tương tự nhau, kênh bán hàng và thị trường duy nhất dẫn đến sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các công ty, và với lợi nhuận sụt giảm mạnh, nhiều công ty đứng trước bờ vực phá sản.

Sự bão hòa của thị trường nội địa đã khiến một số nhà sản xuất ô dù ở thị trấn Đông Thạch hướng tầm nhìn ra thị trường nước ngoài. Ông Vương An Bang là một trong những người tiên phong đã mạo hiểm vươn ra thị trường quốc tế.

Tại Hội chợ Canton năm 1991, Vương An Bang không được vào hội chợ do không có vé vào cửa, nhưng ông vẫn kiên quyết đến đó với hai chiếc ô do nhà máy của ông sản xuất. Không thể vào được bên trong, ông đã chờ đợi ở cổng chính.

Cơ hội xuất hiện vào giờ nghỉ trưa. Ông tình cờ gặp một người bạn khi đó làm việc tại Trung tâm Ngoại thương tỉnh Phúc Kiến. Nhờ giới thiệu, Vương An Bang có cơ hội tiếp xúc với hai khách hàng Mỹ.

Cuối cùng ông chốt được đơn đặt hàng 10 container với tổng giá trị hơn 1 triệu USD, từ đó bắt đầu con đường thương mại quốc tế.

Phòng trưng bày ô với nhiều mẫu mã và kiểu dáng ở Đông Thạch. Ảnh: Tân Hoa Xã

Câu chuyện nhanh chóng lan trong cộng đồng doanh nghiệp Đông Thạch. Các nhà sản xuất địa phương bắt đầu xuất khẩu.

Những chiếc ô Đông Thạch lần lượt xuất hiện tại châu Âu, Mỹ và nhiều thị trường khác.

Nhưng khi xuất khẩu tăng, một vấn đề mới xuất hiện. Khách hàng biết chiếc ô được sản xuất tại Trung Quốc, nhưng không biết thương hiệu nào đứng sau.

Vì thế, các doanh nghiệp Đông Thạch bắt đầu xây dựng thương hiệu riêng.

Vương An Bang đi theo hướng này với thương hiệu Mai Hoa. Ông cũng đưa ra một quy định khá khác thường: Nếu khách hàng nước ngoài chỉ định mua ô mang thương hiệu Mai Hoa, họ được ưu đãi; còn nếu muốn đặt hàng OEM, giá sẽ cao hơn đáng kể và chưa chắc có đủ dây chuyền để đáp ứng.

Đây là một cách khá trực diện để buộc khách hàng nhớ tên thương hiệu.

Sau đó, Mai Hoa trở thành một trong những thương hiệu tiêu biểu của Đông Thạch. Ngày nay, ngoài Mai Hoa, Đông Thạch còn nhiều thương hiệu nổi tiếng khác như Vũ Trung Điểu, Kim Âu.

Áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất

Một trong những thay đổi lớn nhất trong ngành sản xuất ô của Đông Thạch là tự động hóa.

Năm 2017, hệ thống lắp ráp tự động khung ô được đưa vào sử dụng. Một thiết bị có thể hoàn thành công việc trước đây cần khoảng 12 công nhân chỉ trong vài giây.

Đến năm 2020, thiết bị ép mép tự động cho vải ô giúp thay thế một phần phương pháp may thủ công và giảm khoảng 30% chi phí nhân công, theo các nguồn địa phương.

Năm 2026, địa phương xác định bốn hướng chuyển đổi cho ngành gồm sản xuất thông minh, sản phẩm văn hóa - sáng tạo, xây dựng thương hiệu trong và ngoài nước, cùng phát triển xanh và ít carbon.

Khoa học công nghệ được áp dụng vào sản xuất ô ở Đông Thạch. Ảnh: Tân Hoa Xã

Những chiếc ô mới có tác dụng đa năng hơn như ô chống nắng thông minh, ô điện, ô tự động đóng mở, ô lật ngược, ô chống thất lạc và các dòng ô kết hợp thiết kế thời trang.

Tháng 3/2026, Đông Thạch thậm chí đưa ngành ô vào chiến lược du lịch công nghiệp.

Địa phương xây dựng các tuyến tham quan "Trung Quốc tán đô", đưa du khách tới khu triển lãm, cơ sở sản xuất và các điểm văn hóa. Gần 30 doanh nghiệp tham gia chương trình, giới thiệu những mẫu ô kết hợp với văn hóa Trung Quốc và các thương hiệu sáng tạo.

Cùng lúc, Đông Thạch xây dựng Trung tâm chuỗi cung ứng ô toàn cầu, kết nối nhà sản xuất, nhà cung cấp và khách hàng. Các nền tảng trực tuyến và ngoại tuyến của ngành đã phục vụ 426 doanh nghiệp trong năm 2025.

Các doanh nghiệp cũng bắt đầu mở rộng hệ thống kho hàng ở nước ngoài. Hơn 30 kho hàng được bố trí tại các thị trường khác nhau để hỗ trợ thương hiệu địa phương bán hàng trực tiếp ra quốc tế.

Thậm chí, chính quyền đang thúc đẩy các doanh nghiệp "ra khỏi làng, vào khu công nghiệp", thay thế những xưởng nhỏ phân tán bằng các cơ sở sản xuất tập trung, hiện đại hơn. Một khu công nghiệp tiêu chuẩn dành cho dệt may, ô và các ngành công nghiệp nhẹ được lên kế hoạch đưa vào vận hành từ năm 2027.