Theo lương y Bùi Đắc Sáng - Hội Đông y Hà Nội, bầu là loại rau quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. Quả vị ngọt, thanh, nhiều nước và cung cấp một lượng nhỏ vitamin, khoáng chất. Khi còn non, bầu thường được luộc, nấu canh, xào hoặc phơi khô để sử dụng.
Bầu có tên khoa học Lagenaria siceraria, thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae), là loại dây leo được trồng phổ biến ở các vùng nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Quả bầu có nhiều hình dạng, từ dài, hình trụ đến phình to hoặc thắt lại như bầu rượu.
Về dinh dưỡng, 100 g bầu tươi cung cấp khoảng 14 kcal, 0,6 g protein và 2,9 g glucid, cùng một số vitamin và khoáng chất như vitamin C, vitamin nhóm B, sắt, phốt pho. Nhờ lượng năng lượng thấp, bầu có thể được đưa vào thực đơn hàng ngày, nhất là khi chế biến theo cách đơn giản như luộc hoặc nấu canh.
Theo y học cổ truyền, quả bầu vị ngọt, tính hơi lạnh, được sử dụng với các mục đích như thanh nhiệt, giải độc, trừ phiền, hoạt tràng và lợi tiểu.
 |
| Bầu là loại rau quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. |
Một số tài liệu ghi nhận bầu được dùng trong những trường hợp có biểu hiện nóng trong, khát nước, tiểu tiện khó khăn hoặc tiểu nhiều. Tuy nhiên, đây là những công dụng được ghi nhận trong y học cổ truyền, không đồng nghĩa bầu có thể thay thế thuốc điều trị các bệnh như tiểu đường, bệnh thận hay các rối loạn đường tiết niệu.
Quả bầu chứa nhiều nước nên khi dùng trong bữa ăn có thể góp phần bổ sung lượng nước cho cơ thể. Dù vậy, tác dụng của một món ăn không thể thay thế việc bù dịch hoặc điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
Không chỉ quả, một số bộ phận khác của cây bầu cũng được sử dụng trong đời sống và y học cổ truyền. Lá bầu có thể dùng làm thực phẩm; hoa và tua cuốn được một số tài liệu ghi nhận với mục đích giải độc, trong đó có cách nấu nước để tắm, gội.
Hạt bầu cũng xuất hiện trong một số bài thuốc dân gian liên quan đến tình trạng lợi sưng đau, răng lung lay hoặc tụt lợi. Một bài thuốc được ghi nhận sử dụng hạt bầu và ngưu tất, sắc lấy nước đặc để ngậm, súc miệng.
Tuy nhiên, các cách sử dụng này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian hoặc lý luận của y học cổ truyền. Người có vấn đề về răng miệng, đặc biệt khi đau, sưng kéo dài, chảy máu chân răng, tụt lợi hoặc răng lung lay, vẫn cần được nha sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.
Một lưu ý quan trọng khi sử dụng bầu làm thực phẩm là nên chọn quả non, tươi và có vị bình thường.
Nếu bầu có vị đắng bất thường, người dùng không nên cố ăn hoặc tiếp tục chế biến món ăn. Vị đắng có thể liên quan đến sự hiện diện của cucurbitacin, nhóm hợp chất có thể gây ngộ độc.
Đây cũng là điểm khác biệt cần lưu ý giữa vị đắng tự nhiên của một số loại rau củ và vị đắng bất thường xuất hiện ở quả bầu vốn thường có vị ngọt, thanh.
Vì vậy, khi chế biến bầu, nếu nếm thấy vị đắng rõ rệt, tốt nhất nên bỏ quả thay vì cố tận dụng. Việc lựa chọn nguyên liệu tươi, có mùi vị bình thường và không có dấu hiệu bất thường vẫn là nguyên tắc đơn giản để hạn chế nguy cơ trong bữa ăn hàng ngày.
Những loại vi khuẩn mang bộ mặt của cừu non
Trong cơ thể người có một hệ thống vi sinh vật rất phong phú. Chúng có công rất lớn trong việc xây dựng hàng rào miễn dịch và đề kháng cho cơ thể. Thế nhưng, việc lạm dụng kháng sinh đã gây ảnh hưởng xấu đến hệ vi sinh vật trong cơ thể. Cuốn sách "Siêu tổ chức con người" của tác giả Rodney Dietert đem tới cho bạn đọc những kiến thức hữu ích để bảo vệ hàng rào đề kháng tự nhiên của cơ thể và xây dựng lối sống lành mạnh.
