Bệnh dại ở TP.HCM tăng 92%, đã có 23 người không qua khỏi

Người bị chó cắn tiêm vaccine Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.

Báo cáo tại Hội nghị Khoa học năm 2026 của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM ngày 20/8, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thành Dũng, Giám đốc bệnh viện, cho biết số liệu về bệnh dại được tổng hợp từ hệ thống HIS/LIS trong giai đoạn 2022-2026, kết hợp dữ liệu giám sát của Viện Pasteur TP.HCM đến tuần 30/2026.

Ngoài ra, báo cáo còn cho thấy bệnh dại không phải bệnh truyền nhiễm duy nhất có xu hướng tăng. Sốt xuất huyết, tay chân miệng và não mô cầu cũng đang gia tăng, trong khi một số bệnh tưởng như đã lắng xuống vẫn xuất hiện trở lại.

Tất cả ca bệnh dại đều không qua khỏi

Theo bác sĩ Dũng, trong 30 tuần đầu năm, số ca bệnh dại tại khu vực phía Nam tăng 92% so với cùng kỳ năm 2025, lên 23 trường hợp. Tất cả người bệnh đều không qua khỏi.

"Đây là một trong những đặc điểm đáng lưu ý nhất của bệnh dại. Khi người bệnh đã xuất hiện triệu chứng, khả năng cứu sống gần như không còn. Vì vậy, việc xử lý ngay sau khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào có ý nghĩa quyết định", bác sĩ Dũng nói.

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, bác sĩ Dũng cho biết bệnh dại vẫn xuất hiện liên tục và mỗi trường hợp là một câu chuyện đáng tiếc. Trong số những ca bệnh được tiếp nhận có người bị chó cắn nhưng không được dự phòng đúng cách, sau đó phát bệnh và không qua khỏi.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thành Dũng, Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM, báo cáo tại hội nghị. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Bác sĩ Dũng dẫn chứng trường hợp một người đàn ông làm nghề bán thịt chó tại Cà Mau bị virus dại tấn công và không thể cứu chữa. Một trường hợp đau lòng khác là bé trai ở Long An bị chó cắn vào mặt. Dù gia đình đã xích chó và đưa trẻ đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới tiêm vaccine, bé vẫn phát bệnh và mất sau mũi tiêm thứ tư.

Những trường hợp thương tâm này cho thấy nguy cơ không chỉ đến từ những con vật có biểu hiện bất thường. Bất kỳ ai bị chó, mèo hoặc động vật nghi ngờ mắc dại tấn công đều cần được đánh giá nguy cơ và xử trí dự phòng càng sớm càng tốt.

Bên cạnh bệnh dại, TP.HCM cũng ghi nhận 56.364 ca sốt xuất huyết Dengue, tăng 34,4% so với cùng kỳ năm 2025. Chỉ số véc-tơ sốt xuất huyết đã vượt mức trung bình 5 năm, cho thấy nguy cơ dịch tiếp tục tăng. Tay chân miệng tăng 73,4%, lên 61.234 ca. EV71 chiếm 55% số ca tay chân miệng nặng được giám sát. Đây là tác nhân được ngành y tế đặc biệt lưu ý khi số ca bệnh đang đi lên.

Não mô cầu cũng tăng 57,1%, với 33 ca. Đáng chú ý, tỷ lệ vi khuẩn não mô cầu kháng ciprofloxacin được ghi nhận lên tới 76%.

Ở chiều ngược lại, sởi giảm mạnh 97,3%, xuống còn 964 ca. Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, số ca sởi nội trú trong 6 tháng đầu năm 2026 giảm 97%, còn 45 trường hợp.

Theo bác sĩ Dũng, kết quả này có liên quan đến các chiến dịch tiêm bù, tiêm vét được triển khai sau khi dịch sởi được công bố vào tháng 8/2024. Bác sĩ Dũng cho rằng tiêm chủng vẫn là biện pháp quan trọng để bảo vệ cộng đồng trước các bệnh truyền nhiễm có vaccine.

Những bệnh tưởng lẻ tẻ vẫn quay lại

Dữ liệu điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trong hơn 4 năm cho thấy phổ bệnh liên tục thay đổi. Phân tích trên 105.569 lượt nội trú và hơn 1,93 triệu lượt ngoại trú từ năm 2022 đến tháng 6/2026 cho thấy mỗi năm bệnh viện lại đối mặt với những vấn đề khác nhau.

Năm 2022, sốt xuất huyết tạo đỉnh với 14.179 ca nhập viện. Đến năm 2024-2025, sởi quay trở lại sau hai năm không ghi nhận ca nội trú, đạt đỉnh 463 ca vào tháng 12/2024. Năm 2025, tổng lượt nhập viện tại bệnh viện tăng lên khoảng 27.700, cao hơn 34% so với năm trước.

Trong khi sởi giảm mạnh vào năm 2026, sốt xuất huyết lại bắt đầu tăng. Trong năm nay, số bệnh nhân sốt xuất huyết điều trị ngoại trú có thời điểm vượt 120 ca/ngày, có ngày lên tới 150 ca.

Bên cạnh đó, những bệnh truyền nhiễm từng được xem là ít gặp vẫn xuất hiện. Trong 6 tháng đầu năm, bệnh viện ghi nhận 34 ca quai bị nội trú, mức cao nhất trong 5 năm. Não mô cầu tiếp tục xuất hiện. Mpox, thủy đậu, uốn ván và các bệnh truyền nhiễm khác cũng được ghi nhận rải rác.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM vừa là nơi điều trị tuyến cuối cho những bệnh nhân truyền nhiễm nặng, vừa là "người gác đền" trước những dịch bệnh. Ảnh: Duy Hiệu.

"Điều này đòi hỏi nhân viên y tế phải duy trì 'phản xạ nghĩ đến' với các bệnh truyền nhiễm, kể cả những bệnh ít gặp, để không bỏ sót chẩn đoán", bác sĩ Dũng nhấn mạnh.

Theo số liệu báo cáo, lượng bệnh nhân ngoại trú tại bệnh viện tăng 26% trong 5 năm, từ trung bình 1.181 lượt mỗi ngày làm việc năm 2022 lên 1.483 lượt/ngày năm 2026.

Dữ liệu ngoại trú có thể phản ánh sớm các làn sóng bệnh trong cộng đồng. Những đợt gia tăng bệnh nhiễm trùng hô hấp thường xuất hiện vào khoảng tháng 9-12 hàng năm. Các đợt tăng cúm từ tháng 9/2025 kéo sang năm 2026 cũng được ghi nhận trong dữ liệu khám chữa bệnh.

Bệnh viện tiếp nhận bệnh nhân từ hơn 20 tỉnh, thành phía Nam. Khoảng 40-46% bệnh nhân nội trú đến từ các địa phương ngoài TP.HCM. Do đó, biến động số ca tại đây không chỉ phản ánh tình hình của một bệnh viện mà còn có thể cung cấp tín hiệu về diễn biến dịch bệnh trong khu vực.

Từ dữ liệu nhiều năm, bác sĩ Dũng nhận định bệnh viện không còn có một giai đoạn rõ ràng gọi là “giữa các đợt dịch”. Khi một bệnh truyền nhiễm giảm xuống, bệnh khác có thể tăng lên; những bệnh từng được kiểm soát cũng có khả năng quay trở lại khi xuất hiện khoảng trống miễn dịch.

Theo dự báo của bệnh viện, tháng 8-11/2026 có thể là giai đoạn cao điểm của sốt xuất huyết và tay chân miệng. Bệnh viện cần chuẩn bị sớm năng lực hồi sức, máy thở, lọc máu, ECMO, giường cách ly, thuốc, dịch truyền và các nguồn lực xét nghiệm.

Bên cạnh điều trị, việc giám sát tác nhân gây bệnh, type virus và tình hình kháng thuốc cũng cần được duy trì. Bệnh viện cũng phối hợp với các đối tác trong giám sát tác nhân, đồng thời liên hệ với Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) và Viện Pasteur TP.HCM để theo dõi tình hình dịch.