TP.HCM ghi nhận hơn 34.000 ca viêm hô hấp, nguy cơ lây lan ra sao?

Cúm A/H1N1 là một trong những tác nhân gây bệnh đường hô hấp, có khả năng lây lan qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Ảnh: Đinh Hà.

Trong tuần 40, hệ thống giám sát dịch bệnh của TP.HCM ghi nhận 34.664 ca mắc viêm hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với mức trung bình của 4 tuần trước đó. Thông tin do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) công bố ngày 14/10.

Cũng trong tuần này, các bệnh viện báo cáo 151 mẫu xét nghiệm dương tính với virus cúm. Trong đó, 116 mẫu thuộc chủng cúm A/H1N1 năm 2009, chiếm khoảng 76,8% số mẫu cúm dương tính.

Theo nhận định của ngành y tế, thời tiết chuyển mùa, học sinh, sinh viên trở lại trường cùng các yếu tố về miễn dịch và thói quen sinh hoạt có thể tạo điều kiện cho virus hô hấp lây lan. Ho, sổ mũi, đau họng và sốt là những triệu chứng thường gặp.

Cúm A chiếm phần lớn mẫu xét nghiệm cúm dương tính

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), cho biết cúm có khả năng lây lan nhanh, khiến nhiều người mắc bệnh trong cùng thời điểm. Trong đó, cúm A là tác nhân đáng chú ý trong tình hình hiện nay.

Về triệu chứng, cúm thường khởi phát đột ngột với sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau nhức cơ thể, mệt mỏi, ho và đau họng. Trong khi đó, cảm lạnh thông thường thường biểu hiện rõ hơn ở đường hô hấp trên, như sổ mũi, nghẹt mũi và hắt hơi; người bệnh thường không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ.

Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay khi trẻ có dấu hiệu li bì, khó đánh thức, khó thở hoặc không thể uống nước. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Tuy nhiên, người dân cần chú ý diễn biến triệu chứng thay vì chỉ dựa vào mức độ sốt để đánh giá bệnh. Đặc biệt, sốt cao khó hạ ở trẻ em, tình trạng mệt mỏi quá mức, choáng váng hoặc hụt hơi ở người lớn là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế sớm.

Theo bác sĩ, nếu người bệnh vẫn ăn uống được, không quá mệt và không có dấu hiệu cảnh báo, có thể nghỉ ngơi, uống đủ nước, theo dõi triệu chứng và sử dụng thuốc hạ sốt phù hợp khi cần. Ngược lại, khi xuất hiện biểu hiện bất thường hoặc tình trạng bệnh nặng lên, người bệnh không nên tiếp tục tự điều trị tại nhà.

Bác sĩ Khanh lưu ý triệu chứng của các bệnh do virus có thể chồng lấp. Đặc biệt, sốt cao và đau nhức cơ thể cũng có thể xuất hiện trong giai đoạn đầu của sốt xuất huyết. Vì vậy, người dân không nên tự xác định bệnh chỉ dựa vào triệu chứng mà cần đi khám khi sốt cao, mệt nhiều hoặc xuất hiện những biểu hiện bất thường.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền là những nhóm cần đặc biệt lưu ý khi nhiễm trùng hô hấp. Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trong khi người cao tuổi có thể bị suy giảm miễn dịch và thường mắc kèm các bệnh mạn tính. Những yếu tố này khiến họ có nguy cơ diễn tiến nặng và gặp biến chứng cao hơn khi mắc bệnh.

Mức độ lây lan cúm phụ thuộc nhiều yếu tố

Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Trưởng khoa Y tế công cộng, Đại học Y Dược TP.HCM, các triệu chứng như ho, sổ mũi, đau họng và sốt thường gặp trong nhiễm trùng hô hấp cấp. Trong đó, phần lớn trường hợp có liên quan đến virus, chẳng hạn virus cúm mùa, rhinovirus, adenovirus, virus hợp bào hô hấp (RSV) và một số coronavirus gây bệnh đường hô hấp.

Chuyên gia cho biết những tác nhân này có thể xâm nhập vào đường hô hấp, gây phản ứng viêm tại niêm mạc, dẫn đến tăng tiết dịch, sưng nề và kích thích phản xạ ho.

Mức độ lây lan trong cộng đồng còn phụ thuộc vào đặc tính của virus, khả năng miễn dịch và mức độ tiếp xúc giữa mọi người. Trong đó, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền là nhóm dễ mắc bệnh. Ảnh: Hoài Bảo.

Trong khi đó, virus cúm lây truyền qua các hạt dịch tiết phát tán khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Đáng chú ý, người mắc cúm có thể lây virus cho người khác trước khi nhận ra mình nhiễm bệnh. Tuy nhiên, mức độ lây lan trong cộng đồng còn phụ thuộc vào đặc tính của virus, khả năng miễn dịch và mức độ tiếp xúc giữa mọi người.

PGS Đỗ Văn Dũng cho rằng mưa nắng thất thường hay nhiệt độ thay đổi đột ngột không trực tiếp gây ra bệnh cúm, nhưng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ lây nhiễm thông qua những thay đổi trong sinh hoạt. Khi thời tiết bất lợi, người dân thường tập trung nhiều hơn trong phòng kín, văn phòng hoặc lớp học, tạo điều kiện cho virus phát tán nếu không gian kém thông thoáng và có người đang mắc bệnh.

Tại gia đình, trường học và nơi làm việc, việc tiếp xúc gần khiến virus dễ lây từ người này sang người khác. Nếu người bệnh vẫn đi học, đi làm hoặc sinh hoạt chung mà không có biện pháp hạn chế lây truyền, các thành viên xung quanh có thể lần lượt mắc bệnh.

Ngoài ra, để đánh giá xu hướng bệnh hô hấp, PGS Đỗ Văn Dũng cũng lưu ý cần xem xét cả yếu tố miễn dịch và hành vi của cộng đồng. Tình trạng sức khỏe, việc tiêm chủng, thói quen vệ sinh và mức độ tiếp xúc gần đều ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh.

Tiêm vaccine, đeo khẩu trang và tránh tự ý dùng kháng sinh

Để hạn chế lây lan bệnh hô hấp, PGS Đỗ Văn Dũng khuyến cáo người dân duy trì các biện pháp vệ sinh cá nhân, bảo đảm không gian sinh hoạt thông thoáng và chủ động phòng bệnh khi đến nơi đông người.

Tiêm vaccine giúp phòng ngừa một số bệnh đường hô hấp, giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng. Ảnh: Duy Hiệu.

Người dân nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp hoặc khi đến nơi đông người. Đồng thời, người bệnh nên hạn chế tiếp xúc gần với người cao tuổi, trẻ nhỏ và những người có bệnh nền.

Bên cạnh đó, tiêm vaccine cúm mùa theo khuyến cáo là một trong những biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng liên quan. Người dân cũng nên trao đổi với nhân viên y tế về những vaccine phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe.

Đáng lưu ý, bác sĩ Trương Hữu Khanh khuyến cáo người dân không nên tự ý mua và sử dụng thuốc khi có biểu hiện cảm, ho hoặc sốt. Kháng sinh không có tác dụng điều trị virus cúm, chỉ nên dùng khi có chỉ định phù hợp từ nhân viên y tế.

Ngoài ra, việc tự phối hợp nhiều loại thuốc cảm cúm có thể dẫn đến dùng trùng hoạt chất, đặc biệt là thuốc hạ sốt. Khi triệu chứng kéo dài, trở nặng hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đi khám để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.