Trào lưu nâng tầm văn hóa đọc, bỏ phim ngắn của Gen Z Hàn Quốc

Xu hướng tìm đến sách diễn ra trong bối cảnh ngày càng nhiều lo ngại về tác động của video ngắn và AI đối với khả năng đọc hiểu, tư duy phản biện của con người.

Oh Ji Eun, Giám đốc Thư viện Đô thị Seoul, cho rằng đọc sách là cách giúp con người duy trì và củng cố năng lực tư duy trong thời đại công nghệ.

Tìm đến sách để giảm thời gian lướt điện thoại

Vào một chiều thứ bảy tại trung tâm Seoul, nhiều người thư thả trên những chiếc ghế đặt ở quảng trường dưới chân cầu Gwangtonggyo. Dường như không mấy bận tâm đến sự náo nhiệt xung quanh, họ tận hưởng không gian bên dòng suối Cheonggye trong tiếng nhạc cổ điển du dương. Một số người trò chuyện, số khác chăm chú nhìn vào điện thoại, nhưng cũng có không ít người đang say sưa đọc sách.

Lee Yunjee là một trong số đó. Cô mang theo cuốn Demian của nhà văn Hermann Hesse, phiên bản tiếng Hàn nhỏ gọn vừa lòng bàn tay. Tuy nhiên, việc đọc sách vẫn là thói quen mà Lee đang nỗ lực xây dựng, chứ chưa thực sự trở thành một phần tự nhiên trong cuộc sống.

“Tôi đang tập đọc sách”, Lee chia sẻ. Cô cho biết bản thân từng dành quá nhiều thời gian cho những nội dung ngắn trên điện thoại, nên đang cố gắng hình thành thói quen đọc sách và viết nhật ký để giảm sự lệ thuộc vào các thiết bị số.

Xu hướng tìm đến sách diễn ra trong bối cảnh ngày càng nhiều lo ngại về tác động của video ngắn và trí tuệ nhân tạo (AI) đối với khả năng đọc hiểu, tư duy phản biện của con người.

Oh Ji Eun, Giám đốc Thư viện Đô thị Seoul, cho rằng đọc sách là cách giúp con người duy trì và củng cố năng lực tư duy trong thời đại công nghệ.

“Trong kỷ nguyên AI, chúng ta dần phó mặc suy nghĩ cho máy móc. Con người cần bảo tồn và củng cố khả năng tư duy của chính mình, và tôi nghĩ người trẻ ngày càng khao khát điều đó”, bà chia sẻ.

Theo bà, người trẻ có thể tìm đến sách vì trào lưu hay mong muốn thể hiện bản thân, nhưng dần hình thành tình yêu đọc sách khi duy trì thói quen này.

Sự kiện đọc sách tập thể tại suối Cheonggyecheon ở Seoul. Ảnh: Seoul Metropolitan Government.

Khi sách trở thành phong cách sống

Phong trào đọc sách trong giới trẻ Hàn Quốc đang mở rộng thành một hoạt động mang tính xã hội, giàu tính thẩm mỹ và gắn liền với bản sắc cá nhân. Xu hướng này thể hiện qua các câu lạc bộ đọc sách luôn kín chỗ, thị trường văn học tăng trưởng và sự hồi sinh của pilsa - thói quen chép tay những đoạn văn yêu thích.

Một cột mốc quan trọng góp phần thúc đẩy làn sóng này là khi Han Kang, tác giả của Người ăn chay (The Vegetarian) và Trắng (The White Book), trở thành người Hàn Quốc đầu tiên và phụ nữ châu Á đầu tiên giành giải Nobel Văn học vào tháng 10/2024, khi mới 53 tuổi.

Sự kiện khơi dậy niềm tự hào dân tộc, thôi thúc đông đảo người dân tìm đến hiệu sách. Ngay trong tuần đầu tiên sau khi Han Kang đoạt giải, các tác phẩm của bà chiếm 9 trong 10 vị trí dẫn đầu bảng xếp hạng của Kyobo - chuỗi hiệu sách lớn nhất Hàn Quốc - với hơn một triệu bản được bán ra.

Theo khảo sát của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc công bố tháng 3, chỉ 38,5% người trưởng thành đọc ít nhất một cuốn sách trong năm 2025, bao gồm sách giấy, sách điện tử và sách nói. Đáng chú ý, nhóm tuổi 20 là nhóm duy nhất có tỷ lệ đọc tăng so với năm 2023, từ 74,5% lên 75,3%.

Yes24, chuỗi hiệu sách trực tuyến lớn nhất Hàn Quốc, ghi nhận doanh số các tác phẩm văn học hư cấu, thơ ca và kịch dành cho thanh thiếu niên và người ở độ tuổi 20 tăng 13,6% trong quý I/2026 so với cùng kỳ năm trước. Trong hai năm qua, nhóm khách hàng trẻ liên tục duy trì mức tăng trưởng hai con số.

Một biểu hiện nổi bật của xu hướng này là #texthip - trào lưu biến sách và văn bản thành biểu tượng thời trang, có nét tương đồng với cộng đồng BookTok trên TikTok. Tại Hàn Quốc, sức ảnh hưởng của thần tượng cũng góp phần thúc đẩy trào lưu. RM, thành viên BTS vốn nổi tiếng ham đọc sách, thường khiến những tác phẩm anh giới thiệu nhanh chóng bán chạy.

Người trẻ không chỉ quan tâm đến nội dung mà còn săn đón các sản phẩm ăn theo như bìa sách, nhãn dán, móc khóa và bookmark. Nhiều người thậm chí chọn phụ kiện trước rồi mới tìm sách phù hợp.

Sách trở thành món đồ thời thượng của giới trẻ Hàn Quốc. Ảnh: Bloomberg, S.M.G.

Cuối tháng 8, nhà xuất bản Minumsa hợp tác với chuỗi cửa hàng GS25 và nhân vật Today’s Cuteness ra mắt bánh mì kem sữa có bao bì mô phỏng bìa sách, bên trong kèm bookmark ngẫu nhiên. Sản phẩm bán được khoảng 2 triệu chiếc trong hai tháng. Sự kiện pop-up của Minumsa tại Seoul thu hút 20.000 lượt khách trong 16 ngày, phần lớn ở độ tuổi 20 và 30.

Theo Cho Ah-Ran, chuyên viên marketing tại Minumsa, sách đang vượt ra khỏi vai trò tiếp thu kiến thức để trở thành cách thể hiện gu thẩm mỹ, sở thích và phong cách sống. Quá trình lựa chọn, sưu tầm, trang trí và chia sẻ sách với người khác cũng dần trở thành một phần của trải nghiệm này.

Xu hướng trên còn gắn với văn hóa fandom deokjil. Người trẻ không chỉ mua sản phẩm mà còn hào hứng xếp hàng, săn lùng vật phẩm sưu tầm, tham gia sự kiện và kết nối với những người cùng sở thích.

Tuy nhiên, liệu xu hướng này có kéo dài? Bookshop Map - đơn vị theo dõi các hiệu sách - cho biết Hàn Quốc có hơn 1.000 hiệu sách độc lập trong năm 2026, nhưng tốc độ mở mới đã chậm lại. Số cửa hàng mở mới chỉ còn 36 trong năm 2025, giảm mạnh so với mức đỉnh 143 cửa hàng năm 2018.

Ngay cả sức hút từ giải Nobel cũng khó giúp các hiệu sách trụ vững trước chi phí bất động sản leo thang. Hiệu sách Onul Books của Han Kang cũng phải đóng cửa vào đầu năm nay.

Dù vậy, Yoon Sooyoung, nhà sáng lập Trevari - công ty khởi nghiệp chuyên tổ chức các hoạt động trực tiếp và xây dựng cộng đồng - vẫn nhìn nhận xu hướng này một cách lạc quan. Anh không quá bận tâm nếu một số người cầm sách chỉ vì muốn trông thông minh hay sành điệu.

“Nhiều nhạc sĩ vĩ đại bắt đầu làm nhạc vì muốn trông ‘ngầu’. Rồi bằng cách nào đó, họ thực sự yêu âm nhạc lúc nào không hay, và đó chính là cách những huyền thoại ra đời”, anh nói.