|
|
Cao huyết áp có thể gây đột quỵ do xuất huyết não nhưng nhiều người trẻ không để ý căn bệnh này. Ảnh minh họa: Unsplash. |
Đột quỵ thường được xem là căn bệnh của tuổi già, nhưng những dữ liệu nghiên cứu mới đây cho thấy người trẻ cũng không thể chủ quan. Các chuyên gia cảnh báo gánh nặng của đột quỵ ở độ tuổi còn trẻ không chỉ nằm ở nguy cơ tử vong mà còn ở những di chứng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, khả năng lao động và chất lượng cuộc sống trong nhiều năm.
Đáng chú ý, nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ có thể âm thầm xuất hiện từ sớm, trong đó có tăng huyết áp, tiểu đường, cholesterol máu cao và béo phì. Thay vì chờ đến khi có triệu chứng, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ và điều chỉnh lối sống là những bước quan trọng giúp mỗi người chủ động bảo vệ bản thân.
Không còn là mối lo riêng của người cao tuổi
Theo Newsweek, các nhà khoa học tại Đại học Cincinnati (Mỹ) ghi nhận tỷ lệ đột quỵ ở nhóm người từ 20 đến 54 tuổi tăng đáng kể trong khoảng ba thập kỷ, với nguy cơ ở nhóm tuổi này được báo cáo gần gấp đôi so với trước đây.
Dù đột quỵ vẫn tương đối hiếm ở người trẻ, các chuyên gia cho rằng không nên chủ quan chỉ vì tuổi tác. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), những yếu tố làm tăng nguy cơ gồm tăng huyết áp, tiểu đường, cholesterol máu cao, bệnh tim, hút thuốc và tiền sử gia đình mắc bệnh.
 |
| Đột quỵ xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, khiến tế bào não không được cung cấp đủ oxy và có thể tổn thương nhanh chóng. Ảnh: Adobe. |
TS Lee Schwamm, chuyên gia thần kinh học và tin học y sinh tại Đại học Yale (Mỹ), nhận định sự gia tăng của các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường và béo phì có thể góp phần khiến đột quỵ xuất hiện ở độ tuổi trẻ hơn.
Đáng chú ý, tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng. Người trẻ vẫn có thể sinh hoạt bình thường mà không biết mình mắc bệnh. Tình trạng đường huyết hoặc mỡ máu bất thường cũng có thể kéo dài mà chưa được phát hiện, làm chậm quá trình can thiệp và kiểm soát nguy cơ.
Nghiên cứu còn ghi nhận tình trạng tăng huyết áp, tiểu đường, rung tâm nhĩ và sử dụng chất gây nghiện gia tăng trong giai đoạn theo dõi. Tuy nhiên, các nhà khoa học chưa xác định được nguyên nhân chính xác của xu hướng này, đồng thời cần thêm nghiên cứu để làm rõ mối liên hệ giữa những yếu tố trên và nguy cơ đột quỵ ở người trẻ.
Nhận biết dấu hiệu đột quỵ để cấp cứu kịp thời
Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả điều trị. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột, gồm méo miệng, yếu hoặc tê một bên mặt hay tay chân, nói khó, nói không rõ, nhìn mờ, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội bất thường.
 |
| Chóng mặt, mất thăng bằng, khó phối hợp động tác hoặc nhìn mờ đột ngột có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ. Ảnh: Shutterstock. |
Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), để ghi nhớ các dấu hiệu cảnh báo, mọi người có thể áp dụng quy tắc BE-FAST:
- B (Balance - Thăng bằng): Đột ngột chóng mặt, mất thăng bằng hoặc khó phối hợp động tác.
- E (Eyes - Mắt): Đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực.
- F (Face - Khuôn mặt): Méo miệng, một bên mặt xệ xuống khi cười.
- A (Arms - Cánh tay): Yếu hoặc tê một bên tay, không thể giơ đều hai tay.
- S (Speech - Lời nói): Nói khó, nói không rõ hoặc khó hiểu lời người khác.
- T (Time - Thời gian): Gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng.
Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, người bệnh cần được cấp cứu ngay, không chờ triệu chứng tự hết, không tự lái xe đến bệnh viện hoặc tự ý dùng thuốc. Thời gian can thiệp có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng điều trị và hạn chế di chứng.
Ngay cả khi triệu chứng chỉ kéo dài trong thời gian ngắn rồi biến mất, người bệnh vẫn cần được đánh giá khẩn cấp vì đây có thể là biểu hiện của cơn thiếu máu não thoáng qua.
Đột quỵ ở người trẻ không phải nguy cơ có thể đánh giá chỉ dựa vào tuổi tác. Kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, duy trì cân nặng hợp lý, không hút thuốc và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp thiết thực giúp giảm nguy cơ về lâu dài.
Việc người trẻ nên làm để giảm nguy cơ đột quỵ
Theo AHA, các biện pháp bảo vệ sức khỏe tim mạch cũng góp phần giảm nguy cơ đột quỵ. Chương trình Life's Essential 8 khuyến nghị mỗi người kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol và cân nặng, đồng thời duy trì lối sống lành mạnh.
 |
| Kiểm tra huyết áp thường xuyên giúp phát hiện sớm tình trạng tăng huyết áp, yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ. Ảnh: Magnific. |
Trong đó, kiểm tra huyết áp định kỳ có ý nghĩa quan trọng vì tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng. Người có huyết áp cao cần được nhân viên y tế đánh giá và hướng dẫn kiểm soát phù hợp.
Bên cạnh đó, xét nghiệm đường huyết và mỡ máu theo khuyến nghị giúp phát hiện sớm các bất thường, từ đó có biện pháp điều chỉnh hoặc điều trị kịp thời, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, đột quỵ.
Ngoài ra, chế độ ăn uống và vận động cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa. Mỗi người nên ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và cá; hạn chế muối, thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống nhiều đường và chất béo bão hòa.
Đồng thời, duy trì cân nặng phù hợp, tránh giảm cân cực đoan và tập thể dục thường xuyên giúp kiểm soát huyết áp, đường huyết cũng như các rối loạn chuyển hóa. Người trưởng thành nên hướng đến ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa hoặc 75 phút vận động cường độ mạnh mỗi tuần, tùy thể trạng.
Ngoài ra, không hút thuốc, tránh khói thuốc thụ động và hạn chế các thói quen gây hại cho sức khỏe là những việc cần thiết. Người trưởng thành cũng nên ngủ khoảng 7-9 giờ mỗi đêm, duy trì giờ giấc ổn định. Nếu thường xuyên ngáy lớn, có biểu hiện ngừng thở khi ngủ hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày, nên đi khám để được đánh giá.
Cuốn sách "Ăn thông minh, sống bình yên" của tác giả Makita Zenji giải thích về lý do càng nhiều tuổi càng cần hạn chế đường một cách nghiêm ngặt. Ngoài ra, cuốn sách cũng thông tin về các vấn đề lớn của chỉ số đường huyết; về cơ chế của các vấn đề béo phì, lão hóa và bệnh tật, cung cấp chế độ ăn uống hợp lý giúp bạn đảm bảo chỉ số đường huyết, tránh các bệnh liên quan đến đường huyết.
