AI đang đưa con người tới gần giấc mơ ‘hack tuổi’?

Suốt 3 năm qua, trí tuệ nhân tạo (AI) là tâm điểm của Thung lũng Silicon, thu hút nguồn vốn khổng lồ và tạo ra những kỳ vọng lớn về khả năng thay đổi thế giới. Giờ đây, một số tỷ phú và nhà đầu tư giàu có đang đặt cược vào lĩnh vực khác thậm chí còn khó hơn: tìm cách can thiệp vào quá trình lão hóa của con người.

Theo phân tích của Longevity.Technology dựa trên dữ liệu PitchBook, các công ty công nghệ sinh học tập trung vào tuổi thọ đã huy động khoảng 3,74 tỷ USD qua 49 thương vụ trong quý I/2026, tăng 56% so với cùng kỳ năm trước. Lĩnh vực này đang thu hút các tỷ phú, các hãng dược phẩm và những vòng gọi vốn lớn trong ngành công nghệ sinh học.

Theo Forbes, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong những yếu tố thúc đẩy làn sóng trên.

Một phòng nghiên cứu ở Anh. Ảnh: Reuters.

Khi AI bước vào cuộc đua chống lão hoá

Trong nhiều thập kỷ, nghiên cứu về tuổi thọ vẫn nằm ngoài dòng chảy chính của khoa học. Các ý tưởng làm chậm lão hóa vốn đầy tham vọng, nhưng giới khoa học lại thiếu công cụ để giải mã quá trình sinh học phức tạp này. Việc phát triển liệu pháp mới thường mất nhiều năm, trong khi bằng chứng thử nghiệm trên người còn rất hạn chế.

Điều thay đổi hiện nay không phải là tham vọng, mà là công cụ để biến tham vọng thành thử nghiệm thực tế. Sự bùng nổ của AI cùng dòng vốn từ các tỷ phú như Sam Altman, Jeff Bezos, Elon Musk hay Peter Thiel đang đưa cuộc đua chống lão hóa bước sang giai đoạn mới.

Giới nghiên cứu sử dụng AI để phân tích dữ liệu, xác định mục tiêu điều trị, ưu tiên các thí nghiệm cần tiến hành và thu hẹp những không gian tìm kiếm khổng lồ.

Nhiều công ty công nghệ sinh học được rót vốn mạnh cùng chia sẻ một quan điểm: lão hóa không chỉ là quá trình tất yếu phải chấp nhận, mà còn là một trạng thái sinh học có thể được nghiên cứu và can thiệp.

NewLimit đang theo đuổi ý tưởng này bằng phương pháp tái lập trình biểu sinh. Thay vì lần lượt nhắm tới từng bệnh riêng biệt, công ty đang phát triển các loại thuốc nhằm khôi phục chức năng của tế bào về trạng thái trẻ hơn.

Các nhà nghiên cứu tại NewLimit cũng cho biết AI giúp tăng tốc quá trình khám phá.

“Chúng tôi xây dựng một hệ thống AI để xác định và ưu tiên những loại thuốc tái lập trình mà chúng tôi thử nghiệm trong phòng thí nghiệm”, Jacob Kimmel, đồng sáng lập kiêm CEO NewLimit, cho biết. “Hệ thống này giúp các nhà nghiên cứu tăng tốc quá trình khám phá lên hơn hai lần so với khi chỉ dựa vào trực giác của con người”.

Những công nghệ đang làm thay đổi ngành phần mềm giờ đây cũng thúc đẩy nghiên cứu sinh học.

Giới nghiên cứu sử dụng AI để phân tích dữ liệu gen, xác định mục tiêu điều trị, ưu tiên các thí nghiệm cần tiến hành và thu hẹp những không gian tìm kiếm khổng lồ mà trước đây có thể phải mất nhiều năm thử nghiệm và sai sót mới xử lý được.

Không phải bất tử, mà là sống khoẻ lâu hơn

Câu hỏi quan trọng nhất của lĩnh vực này không phải là liệu con người có thể sống mãi, mà là liệu những cơ chế sinh học của lão hóa có thể được can thiệp và điều trị hay không.

Mà là liệu bản thân quá trình lão hóa có thể trở thành một quá trình sinh học có thể can thiệp và điều trị hay không.

Với nhiều nhà sáng lập trong lĩnh vực này, mục tiêu không phải kéo dài tuổi thọ vô hạn, mà là kéo dài số năm con người có thể sống khỏe mạnh.

Alex Zhavoronkov, nhà sáng lập kiêm đồng CEO của công ty công nghệ sinh học Insilico, nhấn mạnh những ai cho rằng AI đang đưa con người đến rất gần khả năng kéo dài gấp đôi tuổi thọ là “hoàn toàn vô lý”.

Theo ông, trong 150 năm nghiên cứu và phát triển thuốc, chưa có loại thuốc nào được chứng minh qua thử nghiệm lâm sàng là có thể kéo dài tuổi thọ.

Trong kịch bản lạc quan nhất, trong khoảng một thập kỷ tới, con người có thể tiến gần đến khả năng làm trẻ lại tuổi sinh học của cơ thể, Wall Street Journal dẫn chia sẻ của Zhavoronkov.

Insilico cho biết phương pháp của họ là giải quyết đồng thời vấn đề lão hóa và bệnh tật, giúp các thử nghiệm lâm sàng khả thi hơn về mặt thương mại. Ảnh: Insilico.

Năm 2025, một thử nghiệm lâm sàng do Insilico - công ty đặt mục tiêu đẩy nhanh quá trình phát triển thuốc bằng AI - thực hiện, cho thấy một ứng viên thuốc có thể giúp điều trị bệnh nhân mắc bệnh phổi mạn tính.

Giờ đây, công ty cho biết dữ liệu từ chính thử nghiệm lâm sàng này chỉ ra khả năng đáng chú ý khác: loại thuốc này có thể cũng giúp làm chậm quá trình lão hóa, theo New York Times.

Trong nghiên cứu được công bố trên Nature Biotechnology, các nhà nghiên cứu đã đánh giá rentosertib, được dùng để điều trị xơ phổi vô căn (IPF) - bệnh phổi liên uan đến quá trình lão hóa. Cấu trúc phân tử của loại thuốc này được tạo ra với sự hỗ trợ của AI.

Các nhà nghiên cứu sử dụng 6 “đồng hồ lão hóa” - 6 mô hình ước tính tuổi sinh học khác nhau. Đây là những thuật toán học máy phân tích từ hàng trăm đến hàng nghìn loại protein trong cơ thể để ước tính “tuổi sinh học” của một người.

Tuổi theo năm chỉ đơn giản cho biết một người đã sống bao nhiêu năm. Trong khi đó, tuổi sinh học phản ánh tình trạng sức khỏe và mức độ lão hóa của các tế bào, cơ quan, qua đó giúp dự đoán tuổi thọ cũng như nguy cơ mắc bệnh.

Cả 6 mô hình đều cho thấy các chỉ dấu về tuổi sinh học ở những bệnh nhân được điều trị bằng rentosertib giảm xuống, ám chỉ tuổi sinh học của họ được ước tính trẻ hơn sau điều trị.

Alex Zhavoronkov, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết mức giảm đáng kể nhất tương đương 6 năm.

“6 năm là rất hứa hẹn, đúng không? Nhưng tôi có thể nói với bạn rằng sẽ phải mất một thập kỷ để chúng tôi chứng minh nó thực sự có tác dụng chống lão hóa, nếu thuốc được phê duyệt”, ông nói.

Dù thử nghiệm lâm sàng của Insilico cho thấy tiềm năng của nhiều kỹ thuật AI, ứng viên thuốc của công ty vẫn có thể cần nhiều năm nữa mới được cơ quan quản lý phê duyệt, ngay cả khi chỉ sử dụng để điều trị cho bệnh nhân đang mắc bệnh. Công ty cũng chưa thử nghiệm tác dụng chống lão hóa của thuốc trên người khỏe mạnh.

Ứng viên thuốc rentosertib của Insilico Medicine, được thiết kế và phát triển bằng AI tạo sinh. Ảnh: Reuters.

Zhavoronkov cho biết nghiên cứu trên là đánh giá lâm sàng đầu tiên đối với một ứng viên thuốc được phát triển nhờ AI trong lĩnh vực lão hóa.

Nếu thành công trong các thử nghiệm tiếp theo ở quy mô lớn hơn, kết quả này sẽ củng cố mô hình phát triển thuốc dựa trên AI mà Insilico và các công ty công nghệ sinh học khác đang tiên phong.

“AI của chúng tôi được thiết kế để xác định những loại thuốc có tác dụng kép, vừa có hiệu quả đối với quá trình lão hóa vừa có tác dụng đối với bệnh tật”, Zhavoronkov nói.

Hiện nay, danh sách những nhà đầu tư đứng sau lĩnh vực công nghệ sinh học ngày càng quy tụ nhiều cái tên đình đám của Thung lũng Silicon.

Tim Draper, nhà đầu tư mạo hiểm nổi tiếng với những khoản rót vốn sớm vào Tesla, SpaceX và Coinbase, cũng tham gia đầu tư vào lĩnh vực này.

Ông nhìn thấy điểm tương đồng giữa công nghệ sinh học về lão hóa với những công nghệ từng bị cho là phi thực tế khi mới xuất hiện.

“Trong nhiều năm, mọi người hoài nghi về công nghệ sinh học lão hóa, giống như cách họ từng gạt qua SpaceX, Tesla và Bitcoin”, Draper nói. “Mọi ý tưởng có khả năng tạo ra cả một ngành mới đều trông giống khoản đặt cược tồi tệ cho đến khi nó chứng minh điều ngược lại”.

Suy cho cùng, lý do của ông nằm ở quy mô thị trường.

“Lão hóa là yếu tố nguy cơ duy nhất ảnh hưởng đến 100% dân số. Mỗi con người đều là một khách hàng tiềm năng. Đây có thể là thị trường phục vụ có quy mô lớn nhất từng tồn tại”, Draper cho hay.