 |
Niềm tin vào sự sống ngoài Trái Đất và những cuộc chạm trán với người ngoài hành tinh trở nên phổ biến từ sau Thế chiến II, khi những tiến bộ về máy bay, tên lửa, radar và công nghệ chụp ảnh trên không mở ra một thế giới mới trên bầu trời.
Năm 1947, một phi công báo cáo nhìn thấy những vật thể bay kỳ lạ gần núi Rainier, bang Washington. Cùng năm, tại Roswell, bang New Mexico, một chủ trang trại phát hiện các mảnh kim loại và cao su gần sân bay. Ban đầu, giới chức thông báo đã thu giữ một “đĩa bay”, trước khi giải thích đó là một khinh khí cầu thời tiết.
Những câu chuyện tương tự nhanh chóng xuất hiện. Năm 1951, Không quân Mỹ triển khai Project Blue Book để thu thập và phân tích các báo cáo về vật thể bay lạ. Đến mùa hè năm 1952, hàng loạt vụ nhìn thấy những ánh sáng bí ẩn được ghi nhận trên bầu trời nước Mỹ.
Từ đó, câu chuyện UFO gần như luôn đi theo một kịch bản quen thuộc: những ánh sáng bất thường trên bầu trời, những lời kể về vật thể không thể xác định và câu hỏi liệu chúng có thực sự đến từ một nền văn minh ngoài Trái Đất.
Cách nhân loại nhìn nhận chính mình
Trong cuốn We Want to Believe, nhà thơ và nhà phê bình Adam Kirsch cho rằng chưa có bằng chứng đủ thuyết phục để khẳng định Trái Đất từng được tàu vũ trụ ngoài hành tinh ghé thăm. Ông nhắc lại nguyên tắc nổi tiếng của nhà thiên văn học Carl Sagan: “Những tuyên bố phi thường đòi hỏi bằng chứng phi thường”.
Kirsch nghi ngờ sự tồn tại của người ngoài hành tinh, nhưng đồng thời nhận thấy hình ảnh này giữ một vị trí đặc biệt trong trí tưởng tượng của con người, như một phần trong “bức chân dung tự họa không ngừng thay đổi của nhân loại”.
Theo ông, việc nghiên cứu niềm tin vào người ngoài hành tinh có thể giúp lý giải một số câu hỏi xã hội và tinh thần lớn của thời đại: Chúng ta đang ở đâu trong vũ trụ? Liệu sự sống có chỉ tồn tại trên Trái Đất? Và điều gì xảy ra khi con người bắt gặp một hiện tượng mà khoa học hiện tại chưa thể giải thích?
 |
| We Want to Believe của nhà thơ và nhà phê bình Adam Kirsch. Ảnh: Amazon. |
Kirsch cho rằng thái độ của xã hội đối với UFO đã thay đổi đáng kể trong những năm gần đây. Khoảng một thập kỷ qua, chính phủ và truyền thông bắt đầu “nghiêm túc hơn rất nhiều” với chủ đề này. Những vụ việc trước đây có thể bị xem là trò lừa bịp hoặc chỉ xuất hiện trên các tờ báo lá cải nay được bàn luận một cách nghiêm túc trên truyền thông chính thống và tại Quốc hội Mỹ.
Trong khi hầu như toàn bộ giới khoa học bác bỏ khả năng người ngoài hành tinh từng đến Trái Đất, ngày càng nhiều nhà nghiên cứu tin rằng con người có thể sẽ phát hiện sự sống ngoài Trái Đất trong tương lai.
“Chúng có thật, nhưng tôi chưa từng nhìn thấy chúng”, cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama nói trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng 2. Ông sau đó làm rõ rằng chưa có bằng chứng về người ngoài hành tinh, “trừ khi có một âm mưu khổng lồ”.
Tổng thống Donald Trump lại nói ông không có quan điểm rõ ràng về sự sống ngoài Trái Đất - một trong số ít vấn đề mà ông thừa nhận mình chưa có ý kiến.
Kirsch lập luận rằng khi niềm tin vào lý trí và các thiết chế công suy yếu, sự nghi ngờ vốn có của người Mỹ đối với quyền lực tập trung đang lan sang những vùng biên của khoa học. Tại đó, những người tin vào UFO và các giả thuyết có thể tìm thấy nhau.
Bên cạnh đó, bầu trời vốn luôn có sức hấp dẫn đặc biệt đối với con người. Người La Mã cổ đại từng xem sao băng hay nhật thực là điềm báo từ các vị thần. Ngày nay, chúng ta giải thích những hiện tượng ấy bằng vật lý và thiên văn học, nhưng chúng vẫn khiến con người ngước nhìn với cảm giác kinh ngạc.
Kirsch lưu ý từ kosmos trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là “trật tự”. Vì thế, một hiện tượng bất thường xuất hiện trên bầu trời có thể tạo ra cảm giác mất phương hướng mạnh mẽ.
 |
| Bức tranh minh họa về sự kiện năm 2022 có khả năng liên quan đến UAP (Hiện tượng dị thuờng không xác định) hình củ khoai tây được ghi nhận gần Colorado Springs, Colorado. Ảnh: Bộ Chiến tranh Mỹ. |
Ông mô tả trải nghiệm nhìn thấy UFO như khoảnh khắc “bầu trời sụp đổ và ngừng vận hành” - khi những quy luật quen thuộc của thế giới dường như không còn đủ để giải thích điều đang diễn ra trước mắt.
Sau hơn một thế kỷ làm chủ công nghệ bay, con người vẫn chưa hoàn toàn biến bầu trời thành một phần quen thuộc của đời sống. Những khoảng không rộng lớn phía trên vẫn còn chứa vô số điều chưa được khám phá.
Theo cách nhìn này, huyền thoại UFO, cùng thứ ngôn ngữ mang vẻ ngoài khoa học của nó, trở thành một cách để con người thuần hóa những điều chưa biết.
Từ UFO đến những “vũ trụ ngoài Trái Đất”
 |
| Faith in Space: American Religious Belief in Extraterrestrial Life của tác giả Paul C. Gutjahr. Ảnh: Princeton University Press. |
Niềm tin vào người ngoài hành tinh không chỉ tồn tại trong văn hóa đại chúng. Trong Faith in Space, giáo sư Paul C. Gutjahr của Đại học Indiana truy tìm sự xuất hiện của các “vũ trụ học ngoài Trái Đất” trong lịch sử tôn giáo Mỹ.
Gutjahr cho rằng những tư tưởng này có nguồn gốc từ các suy tưởng về sự tồn tại của nhiều thế giới, sau đó phát triển qua nhiều trào lưu tôn giáo và tâm linh khác nhau.
Từ Swedenborg, Mormon và Cơ Đốc Phục Lâm, dòng tư tưởng này tiếp tục xuất hiện trong Thông linh học, Thông thiên học, Scientology, Nation of Islam và Heaven’s Gate.
Giáo sư Paul C. Gutjahr cho rằng ranh giới giữa niềm tin, tôn giáo và tưởng tượng về sự sống ngoài Trái Đất đôi khi rất mong manh. Khi khoa học chưa thể đưa ra câu trả lời cho những câu hỏi lớn nhất về nguồn gốc và vị trí của con người trong vũ trụ, những cách giải thích khác có thể xuất hiện để lấp đầy khoảng trống đó.
Có lẽ bởi nhu cầu tin tưởng vào một điều gì đó lớn hơn chính mình là một phần lâu đời của con người. Với UFO, điều chưa biết không còn chỉ là khoảng không vô tận ngoài kia mà đã trở thành một tấm gương để con người đặt câu hỏi về sự tồn tại, cô độc, trí tuệ và vị trí của chính mình trong vũ trụ.
Hiểu về vũ trụ qua những cuốn sách
Mục Thế giới giới thiệu các cuốn sách về vũ trụ như cuốn “Vũ trụ”, “Lược sử thời gian”, “Một đêm”. Đây là những cuốn sách cung cấp kiến thức về vũ trụ, khơi gợi cảm hứng khám phá khoảng không vô tận.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
